ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସଂଖ୍ୟ ସେନାନୀ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନଜର ଦେଇ ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ଦଣ୍ଡାଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଭୂରୁକୁଟି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ଚେପିଯାଇଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧା ଦୃଢ଼ ଓ ତନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ। ଶରୀରର ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଧକ୍କା, କଠୋର କଂକାଳ ର ଟକ୍କର, ଏବଂ କଟିନ ବିର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୟହୀନ ମୁହଁରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୂନ୍ୟତା ନେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଅନିଶ୍ଚିତ, ସେମାନେ ମାନେ କେବଳ ତାଙ୍କର ଅନୁସ୍ଥାନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ, ଶରୀର ଧୂଳିରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭିକ ଘାତ ଦେଖି ବନିତା ଦ୍ରୁତ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ତାଳିର ଧ୍ୱନି ଥମ୍ହିଯାଇଥିଲା, ସେ ଜଣେ ଶୟନରେ ଅଚଳ ନାରୀ ପରି ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଶଂଖ, ଝାଞ୍ଜ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ତୃତୀୟର ଉତ୍କଟ ଧ୍ୱନି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଧୂଳି ଓ ରକ୍ତରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା। ଯେଉଁମାନେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଇଞ୍ଚ ଇଞ୍ଚ କରି ମୃଦ୍ରା ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମତ୍ସ୍ୟ-ସଦୃଶ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ମକର ଦଳର ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ପତାକା ଓ ଝଣ୍ଡା ଗଛଗୁଡିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରର ଅନ୍ୟ ରୂପ ଦେଇଥିଲେ। ଆକାଶ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ‘ଧମଦ୍ ଧମ’ ଧ୍ୱନି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ରବେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ରଥ ଦଳ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରବଳ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଚାପ ଦେଉଥିଲା, ଗରୁଡ଼ ବ୍ୟୁହର ଉତ୍କଟ ଧ୍ୱନି ନାଗମାନେ ଦଳକୁ ଚିତ୍ତିଭ୍ରମ କରାଉଥିଲା। ଭୟାନକ ଶ୍ୟେନ ବ୍ୟୁହ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ନାୟକମାନଙ୍କ ଦଳ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ ଏକାଉଁଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଘାତରେ ନାୟକମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟୁହ, ଭୟଙ୍କର ଉପଦ୍ରବ ଓ ଭୀଷଣ ମୁଷଳ ଉଠାଇ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ହଲ ଉପଦ୍ରବ ରେ ରଖିଥିଲେ। କଳା ଅସ୍ତ୍ରର ଜାଲିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତୀର ଧ୍ୱନି ସଲ୍ମଲି ଗଛକୁ ହଲାଇ ଦେଉଥିବା ପବନ ପରି ରବ କରୁଥିଲା। ଏହା ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅନେକ କଳ୍ପ ବିତିଗଲା, ପ୍ରଳୟ ସମୟର ଏକଟି ମହାସାଗର ପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହା ଅଧୋଲୋକର ଅନ୍ଧକାର ଉପଦ୍ରବ, ଲୋକ ଓ ଅଲୋକ ମଧ୍ୟର ସୀମାର ଉତ୍ତପ୍ରେମ ତଟ ପରି, ପ୍ରମାଦୀ ନୃତ୍ୟରେ କାମ୍ପିଉଠୁଥିବା, ଏବଂ ମହାନରକ ମଣ୍ଡଳ ଭୂମିକୁ ଭେଦି ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା। ଏହା ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଅସି, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ, ତୋମର ର ଉତ୍କଟ ଧ୍ୱନି ଅନ୍ଧକାର ଘୋଷଣା କରୁଛି, ଏବଂ ତାପିତ ଜଳ ର ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରବାହରେ ଏହି ଜଗତ ଏକ ଅଗାଧ ସାଗର ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦୃଶ୍ୟ ବିଷୟରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହ, କାରଣ ତୁମ ଉଚ୍ଚରିତ ବାକ୍ୟ ଶ୍ରୋତାଙ୍କର କାନ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ତାପରେ ଆକାଶରେ ସେଇ ଦୁଇ ଦେବୀ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଏକ ସୁନ୍ଦର, ସଜାଯାଇଥିବା ବିମାନରେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଚଳ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ଖେଳମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତିପକ୍ଷୀ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧର ଭୟାନକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଅବସାନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରଳୟ ଶାଗରରେ ଉଠୁଥିବା ତରଙ୍ଗ ପରି, ଏକ ଭୟାନକ ବୀର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଗଦା ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଯେପରି ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ରୁ ଶିଳା ଖସିପଡ଼େ। ତାପରେ, ପ୍ରଳୟ ସାଗରର ଶକ୍ତିରେ, ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର ଘଞ୍ଚଣ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଅଗ୍ନିର ଝାଲି ପରି ଚିଙ୍ଗାରି ଓ ଚମକ ବିକିରଣ ହେଲା। ଆକାଶ ତୀବ୍ର ଧାରାର ଶୀର୍ଷ ରେଖାଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହେଲା, ଏବଂ ‘ଝଣଝଣ’ ଧ୍ୱନି ର ଗଞ୍ଜନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ବୀର ଗର୍ଜନା ଓ ରଣ ଧ୍ୱନି ମିଶି ଉତ୍କଟ ରବ ହେଉଥିଲା, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ତୀର ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଖଡ୍ଗ ର ଝଣ୍କାର ଓ ଢାଳ ର ଟକ୍କରରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ଅସ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଆକାଶେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା। ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ବୀର ହସ୍ତ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ, ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଧନୁର ଟଣ୍ଟଣି ଓ ଚକ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୂରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ଧ୍ୱନି ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁଣ ରବ ପରି ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା, ଏକତ୍ୱ ଶକ୍ତିରେ ନିର୍ବିକାର ସମାଧି ପରି ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା। ତୀର ବର୍ଷା ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଛେଦରେ ବୀରମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ହେଉଥିଲା, ଶରୀର ଟକ୍କର ଧ୍ୱନି ରେ କଂକାଳ ଝଣ୍କାର ହେଉଥିଲା। ‘ହୁଁ’ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଅସ୍ତ୍ର ଘଞ୍ଚଣ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଧାରା ର ତରଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଅସୀମ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଯାଉଥିଲା। ଅସ୍ତ୍ର ଘଞ୍ଚଣ ର ଉତ୍କଟ ଧ୍ୱନି, ମୁଠିରେ ଧରାଯାଇଥିବା ଧ୍ୱନି ଓ ଧଡ଼ା ଫାଟିବା ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ଖଡ୍ଗ ଝଣ୍କାର ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ର ଗର୍ଜନାରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ତୀର ଧ୍ୱନି ଓ ଆହତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କର ଚିତ୍କାରରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ‘ଧଗ୍ ଧଗ୍ ଧଗ୍’ ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ, ଗଳା ଆଘାତରୁ ରକ୍ତ ଝରୁଛି, ଛିନ୍ନ ହସ୍ତ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛିଟିଯାଇଛି, ଭଙ୍ଗ ଖଡ୍ଗ ଆକାଶକୁ ଅଣ୍ଡାକାର କରିଦେଉଛି। ଢାଳ ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିବା ଅଗ୍ନି ଚିଙ୍ଗାରି ରେ ଚୁଲି ଜଳିଯାଉଥିଲା, ପଡ଼ିଯାଉଥିବା ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଖଡ୍ଗ ଝଣ୍କାର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ଶୂଳ ଘାତରେ ହାତୀ ର ରକ୍ତ ତରଙ୍ଗ ଉଠୁଥିଲା, ଦନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦନ୍ତ ଘସିବା ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି ଆକାଶ ଭରିଉଠିଲା। ମହାମୁଷଳ ଦ୍ୱାରା ଦଳ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ଗର୍ଜନା, ଅକାଶ ମେଳିତ ମୁଣ୍ଡ ର ପଦ୍ମ ଚାମ୍ପା ପରି ଛାଡ଼ିଯାଇଥିଲା। ଯୋଦ୍ଧା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଉଠୁଥିବା ଧୂଳି ଆକାଶ ଗାଢ଼ କରିଦେଇଥିଲା, ବିଜୟୀମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଚୁଲି ଧରି ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଉଥିଲେ। ଭୟ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା, ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ, କର୍ଣ୍ଣ, ନାସା ଚିରିଯାଉଥିଲା; ଚରିଉଥିବା ହାତୀ ରେ ଭୂମି କମ୍ପିଉଠୁଥିଲା, ରଥ ଉଲ୍ଟାଯାଉଥିଲା।