ବିଶ୍ୱର ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ, ସେମାନେ ଏମିତି ଗଳିଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଉଷ୍ଣତାରେ ତୁଷାର ବିନ୍ଦୁ ଗଳିଯାଏ । କେତେକ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିନଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୁହାଇ ଚାଲିଥାନ୍ତି; ଶେଷେ ସେମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଏହା କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ଚେତନା ମାତ୍ରର ଆକୃତିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । କେତେକ ଜୀବ ନିର୍ଜନ ଆକାଶରେ ଲଟକୁଥିବା କେଶ ଗୋଲା ପରି ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ବାୟୁର କମ୍ପନ ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପଥ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; କେତେକଙ୍କ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ ଦୀର୍ଘ କରାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଚକ୍ର ଅନ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ । ଏଠି କେତେକ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ପରି ଅଛନ୍ତି, କେତେକ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପରି; କେତେକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶ୍ୱାମୀ, ଅନ୍ୟମାନେ ନିର୍ଵଳମ୍ବ । କେତେକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିର ନାୟକ, କେତେକ ପଶୁ ଆକୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; କେତେକ ଏକା ମହାସାଗରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କିଛି ଜଳ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ନଥିବା । କେତେକ ପଥର ଓ ଧାତୁର ଗଠନ, କେତେକ କୀଟପଥରେ ବିଚରଣ; କେତେକ ଦେବ ଆକୃତି, କେତେକ ମିଶ୍ର ମାନବ ରୂପରେ । କିଛି ଶଶ୍ୱତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ସେଉଁଠି ଏପରି ଜୀବ ବସିଥାନ୍ତି; କିଛି ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କର ମହିମା ଉଞ୍ଜି ଫଳ ପରି । କିଛି ଜୀବ ଶଶ୍ୱତ ଖାଲି, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଶୂନ୍ୟତାର ଶାନ୍ତିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ; ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ଏପରି ଖାଲିପନାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶର ଶିଳାପର୍ବତ ନିର୍ବାଚାର । ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏପରି ଏକ ଅନ୍ତଃଶୂନ୍ୟତା ଓ ମହାବିସ୍ତାର ଅଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜୀବଦାତା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଡିମ୍ବ ଭିତରେ ପୃଥିବୀର ଏକ ଅଂଶ ଅଛି, ଯାହା ସ୍ୱଭାବତଃ ଚୁମ୍ବକ ପରି ଚାରିପାଖର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ଯେପରି ମଣି ଲୋହାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ । ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କ୍ଷେତ୍ର ଆମେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବା ଉପରେ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଜଗତ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବା ଶକ୍ତି ମୋର ନାହିଁ । ଯେପରି ମଦ ମାତା ଯକ୍ଷମାନେ ଏକ ମହା ଅନ୍ଧକାର ଅରଣ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଏମିତି ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଶ୍ୱ ଉପରି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ଚମକେ । ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେମାନେ ଦୁଇଏ ଏହି ଜଗତ ଛାଡ଼ି ନିଜ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଏକ ନଗର ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି । ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ବଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ଦେହ ଫୁଲ ମାଳାରେ ଭାରିତ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ମନସିକ ଶରୀର ବସିଛି । ସେଉଁଠି ତିନି ଅନ୍ଧକାର ରାତିର ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଲୋକେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଏବଂ ବାୟୁ ଦୁଃସ୍ପୃହ ଗନ୍ଧ, ଚନ୍ଦନ, କପୂର ଓ କୁମ୍କୁମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଲୀଳା ଆପଣଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ପୁଣି ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଚେତନା ମାତ୍ରର ଦେହ ସହିତ ସେଉଁଠି ଆକାଶକୁ ପଡ଼ିଲେ । ସେ ଏକ ବିଶେଷ ବିସ୍ତାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ନିଜ ପତିଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଜଗତ ଅଣ୍ଡକୁ ଭେଦ କରି ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଦେବୀ ସହିତ ସେ ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଡିମ୍ବର ବିଶାଳ ମଣ୍ଡପକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୁଣି ଏହି ଉପାୟରେ ଭିତରକୁ ଯାଇପଡ଼ିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ, ପତିଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଗତ ଏକ କାଳିଆ ଜଳରେ ମୂଳ ହୋଇଥିବା ମଞ୍ଜୁଳ ପଦ୍ମ ପରି ଅବିଦ୍ୟାର ଅନ୍ଧକାରରେ ନିମଗ୍ନ । ଦୁଇ ଦେବୀ ଏହି ଆକାଶ ଓ ତାହାର ଭିତର ଜଗତକୁ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଡିମ୍ବ ମଧ୍ୟରେ, ପୋକା ଏକ ପାକା ବେଲ ଫଳକୁ ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ପସେ, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜଗତ, ପର୍ବତ ଓ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭିଡ଼ି ଅଛି । ସେମାନେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପରିଶୋଭିତ ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ନବପତ୍ର ଭିତରେ ଅଛି; ସେଉଁଠି, ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଲୀଳାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜା, ଯାହାର ଶାସନ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ଜୟଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାରେ ଆକାଶ ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଦୁଇ ରାଣୀ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଆସି, ଦେଖିଲେ ଆକାଶ ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେବମାନ୍ୟ ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ନାୟିକାମାନେ ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ । ଏଠି ଭୂତ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ ମୁହଁରେ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ନେଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ ହାତରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ଛାଡ଼ିଥିଲେ । ଏଠି ବେତାଳ, ଯକ୍ଷ, କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଦଳ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ପର୍ବତ ଶିଖର ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଧରିଥିଲେ । ଆକାଶ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂତ ଦଳର ଉଡ଼ାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହୀ ଯୋଧ୍ୟା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରର ଦୀପ୍ତିମାନ ସେନା ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ । ଚତୁର୍ଦିଗର ରକ୍ଷକ ହାତୀମାନେ ନାୟକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆସୁଥିଲେ, ନାୟକ ଦଳ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣ ଆଶାରେ ଦେଖୁଥିଲେ । ନାୟକମାନେ ଉପରେ ନାୟିକାମାନଙ୍କ ଉତ୍ସୁକ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ୁଥିଲା, ଦର୍ଶକ ଦଳ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଉଥିଲେ । ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ରବ ଏଠିକି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଯୋଧ୍ୟାମାନଙ୍କ କଥା ଏଉଁଠୁ ସେଉଁଠି ଚାଲୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି ରୂପସୀମାନେ ଲୀଳା ହାସ ଓ ଚାମର ଦୋଳାଇ ଯୋଧ୍ୟାଙ୍କୁ ବଡ଼ାଇଥିଲେ । ଏଠି ଉଚ୍ଚତମ ଋଷିମାନେ ଧର୍ମାନୁକୂଳ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ଲୋକପତିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନୂତନ ସ୍ତୁତି ଗାଉଥିଲେ ।