ମୋର ବଡ଼ ପୁଅ ଶର୍ମା ନାମକ, ଘରେ ବସି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ମୋର ଗାଈଟି ମେଖଳାରେ ଚରୁଛି, ଦୁରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୁଧ ଦେଉଛି। ଘର ମଧ୍ୟରେ, ଯାଉଁଥିବା ଶବକୁ ଦାହ କରିବା ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି, ଏହି ଶରୀରଟି ଶୁଖିଲା, ଖାରି ଧୁଳିରେ ଢାକା, ଏହି 'ପଞ୍ଚଭୂତ' ଶରୀର ଘନ ଓ ଭାରୀ। ରସୋଇଘର, ଯାହା ତୀବ୍ର ଲାଉ କୋଳା ଲତାରେ ଝାଙ୍କିଛି, ମୋର ପିପାସା ଭଳି, ଏହି ମୋର ଅନ୍ୟ ଏକ ଶରୀର ସମାନ। ଏଠି ମୋର ଆତ୍ମୀୟମାନେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛି, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାରର ବନ୍ଧନ। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଇଂଧନ ଆଣିଛନ୍ତି। ନଦୀ କୂଳରେ, ପଥର ଓ ଶଙ୍ଖ ଗୁଛରେ ଅବିରତ ଆଘାତ ଲାଗୁଛି, ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗ ଲତା ପତ୍ରକୁ ଛୁଇଁଅଛି। କୂଳ ଉପରେ ଝାଳ ଓ ଝାଡ଼ି ଛିଟା ହୋଇଯାଇଛି, ଫଳ, ପଥର ଓ ଶଙ୍ଖ ଠାରୁ ଝାଗ ଉଠୁଛି। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ହିମ ଭଳି ତେଜ ଦେଉଛି, ତଟରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲର ଗୁଛ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ। କିମ୍ଶୁକ ଗଛର ଫୁଲ ମାଣିକ ଭଳି ଚମକୁଛି, ଦେଖିଲେ ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଯାଏ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଶିଶୁମାନେ ଗାଁରୁ ଫଳ ଟୋଳିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଗାଁ ନଦୀର ତୀବ୍ର ଧାରାରେ ଗ୍ରସ୍ତ। ଏହି ଶୀତଳ ତଟରେ, ଗୁଡ଼ିକିଆ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ, ଫୁଲ ଲତାରେ ଝାଙ୍କିଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘର ମଣ୍ଡପ ଦେଖାଯାଉଛି, ତାହାର ଜନେଲା ଶାଖାପତ୍ରରେ ଢାକା। ଏଠି ମୋର ପତି, ଏହି ଭୂମିର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗନ୍ତର ମାଲିକ, ଆକାଶର ଏକ କଣ ଭଳି ତାଙ୍କର ରୂପ, ବସୁଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ, ତାଙ୍କର ଜୋର ଆକାଂକ୍ଷା ଥିଲା—"ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ରାଜା ହେବି"। ମହାଦେବୀ, କେବଳ ଆଠ ଦିନରେ, ଏହି ଆଶା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମିଳୁଥିବା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ଏଠି, ମୋର ପତି ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଘରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ରହିଲା—ଆକାଶର ପବନ, ବା ଗନ୍ଧ ଭଳି। ଏଠି ଆଙ୍ଗୁଠିର ମାପର ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମୋର ପତିଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା। ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଆକାଶ ଭଳି, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ; କିନ୍ତୁ ଏହି ମାୟା ଦେଖ, ଏହା ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ! ଦେବୀ, ଏବେ ମୁଁ ପୁଣି ମୋର ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ଚାଲ, ଆମେ ଚଲିଯିବା—ଏମାନେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ ଦୂର କିଛି ନୁହେଁ। ଏପରି କହି, ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଝଟି ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏକ ପକ୍ଷୀ ଭଳି, ଦୁହେଁ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ, ତଳେ କଳା ତଲୱାର ଭଳି ଅନ୍ଧାର ଦେଖାଯାଉଛି। ଆକାଶ କଳିଙ୍ଗ ଭସ୍ମରେ ଭାଗିଯିବା ଭଳି, ଏକ ମୃଦୁ ସମୁଦ୍ର ଭଳି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଶରୀର ଭଳି, ମଧୁମକ୍ଷିକା ପିଠିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଯାଉଛି। ସେମାନେ ମେଘମାଳା ଓ ବାୟୁ ପଥ ଚାଲିଗଲେ, ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଉତ୍ତର ଧ୍ରୁବପଥ, ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ପଥ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଲୋକ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦେବଲୋକକୁ ଚଡ଼ିଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ଅନ୍ତଃପୁର, ତୁଷିତ ଗୋଳକ, ଗୋଲୋକ, ଶିବଲୋକ, ପିତୃଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦୂର ଦେବତାମାନେ ଥିବା ଅଶରୀର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଏବଂ ଅଧିକ ଦୂରକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିଛି ଅଟକିଗଲେ। ସେ ତାହାଁଠାରୁ ତଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ଅନ୍ଧାର ଏଉଁଠି ଗଭୀର, ନିର୍ଜନ, ଆକାଶର ଖାଲି ଗୁହା ଭଳି, ଏକ ସମୁଦ୍ର ମାନଙ୍କ ଭିତର ଭଳି, ପାହାଡ଼ ଭିତର ଭଳି ଘନ। ଦେବୀ, ଏଠିକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତେଜ କାହାକୁ ଗଲା? ଏହି ଅନ୍ଧାର କିପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା?" ଦେବୀ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିଛ, ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତେଜ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନି। ଯେପରି ଗଭୀର କୁଆଁ ତଳଠାରୁ ଜୁଇଁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏଠାରୁ ତଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।" "ଆମେ ଏତେ ଦୂର ଆସିଗଲୁ ଯେ, ତଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଗୁଣ୍ଡି ଭଳି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏଠାଠୁ ପରେ କିପରି ପଥ ଅଛି? ଆଗକୁ କିପରି ଯିବି? ଦେବୀ, କୁହ।" "ଏଠାଠୁ ଆଗକୁ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବାହ୍ୟ ପଟଳ ଅଛି, ଯାଁଠାରୁ ହୀରା ଧୂଳି ଓ ଏପରି ଅଣୁ ବାହାରେ।" ଏପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପଟଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଚକ୍ରାକାର ଦେବାଳୟ ଭଳି ତାହା ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିଲେ। କିଛି ଚେଷ୍ଟା ବିନା, ସେମାନେ ଆକାଶ ଭଳି ଏହି ପଟଳ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, କାରଣ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ହେଲେ ହୀରାର ଚଳନ ଭଳି ସ୍ୱଭାବ ହୁଏ। ଅବିରୋଧ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପଟଳ ପାର୍ ହୋଇ, ଜଳ ପଟଳ ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପଟଳ ପରେ ଜଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଯାହା ଦଶଗୁଣା ବଡ଼, ଚିପ୍ସ ଭିତରେ ଗୁଡ଼ିକିଆ ଭଳି ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଢାକିଛି। ତାହାଠାରୁ ଅଗ୍ନି ଦଶଗୁଣା ବଡ଼, ପରେ ବାୟୁ, ପରେ ଆକାଶ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଆକାଶ ଅଛି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଆକାଶରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ ଧାରଣା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ, ଯେପରି ଅବଞ୍ଜା ଝିଅର ପୁଅ କଥା ଅସମ୍ଭବ। ଏହା ଶୁଦ୍ଧ, ଶାନ୍ତ, ଆଦିହୀନ, ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ, ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଆତ୍ମାରେ ବିରାଜିତ। ଯଦି ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବା ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଏଠି ଉଠିପାରିବେ, ତେବେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଶେଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଏବଂ ବାୟୁ ଏକାଗ୍ର ଗତିରେ ଏଠି ପହଞ୍ଚିପାରେ।