ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅନୁଭୂତିରେ ନେଇଯିବି। ଯଦି ତୁମେ ତୁମର ପତିଙ୍କ ସମୀପକୁ ଯାଅ, ତେବେ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ସମ୍ପର୍କ ପୁନରାୟ ପୂର୍ବବତ୍ ଚାଲିଯିବ। ଏହି ରାଜମହଳର ଉପରେ, ମୋ ପତି ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ; ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଏକ ଭୂମିର ଅଧିପତି ହେଲେ। ଏଠାରେ, ଏହି ଲୋକରେ, ଏହି ଭୂମିର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ରାଜଧାନୀ ନଗରରେ, ମୁଁ ରାଣୀ ଭାବେ ବସିଛି। ଏଠାରେ, ଅନ୍ତଃପୁରରେ, ମୋର ପତି ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ; ଏଠାରେ, ସେଠାରେ ପୁନର୍ବାର ରାଜା ହେଲେ। ସେ ଭୂମିର ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଅଧିପତି ହେଲେ; ଏହା ସମସ୍ତ କିଛି ଏଠି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଘଟିଗଲା। ଏହି ଘର ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଥିବା ଭଳି ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ଡିବାରେ ଅନେକ ସୋରିଷ ଦାଣା ରହିଥାଏ। ମୋ ମନେ ହୁଏ, ସେଠି ଦୂର ନୁହେଁ; ଏହା ମୋ ପତିଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ। କେବେ କେବେ ଏହା ମୋ ସମ୍ନିପରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେଖୁଛି—ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କର। ଓ ଧରା ଉପରେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ଝିଅ, ତୁମର ପତି ବର୍ତ୍ତମାନ ତିନି ଜଣ, କିମ୍ବା ଶତାଧିକ ମଧ୍ୟ ଥାଇପାରନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଜଣ ମଧ୍ୟରୁ, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଗ୍ନିକୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ରାଜା ତ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶବ ଭାବେ ଶୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ସଂସାର ନାଟମଞ୍ଚରେ, ତୃତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ମହା ସଂସାର ସାଗରରେ ଦୁବିଯାଇ, ଭ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଏହି ଭୋଗର ତରଙ୍ଗ ଓ ଚକ୍ରବାତରେ ମନ ଅସ୍ଥିର, ଅଳସତାରେ ଚରିତ୍ର ଅନ୍ଧକାର, ସେ ଏକ କଚ୍ଛପ ଭଳି ସଂସାର ସାଗରରେ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି। ସେ ଅନେକ ରାଜ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଚେତନାର ଆଲୋକରେ ଶୁଇ ରହିଛନ୍ତି, ଏହି ସଂସାର ମୋହରୁ ଜାଗିପାରନାହାନ୍ତି। 'ମୁଁ ଭୋକ୍ତା, ମୁଁ ସ୍ଵାମୀ, ମୁଁ ସମର୍ଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁଖୀ' ଭାବି ସେ ଅନନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଦୂର୍ବଳତାରେ ବନ୍ଧିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ମଧୁର ଶୋଭାବନ୍ତି, କିଏ ସେ ପତି ଯିଏ ତୁମକୁ ନିକଟ କରେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରୁ ପବନ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଆଣି ଦିଏ? ଏହି ସଂସାର, ଓ ଝିଅ, ଏକ ଅଲଗା ପ୍ରକୃତି—ଏହା ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଣ୍ଡପ; ଏହି ସମସ୍ତ ସଂସାରିକ ବନ୍ଧନ ଅନ୍ୟ ଧାରାର। ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ଦେଖିବାକୁ ନିକଟ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅନେକ କୋଟି ଯୋଜନା ଦୂର ଅଛି। ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଯେଉଁ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଶୁନ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅସଂଖ୍ୟ ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦାର ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଣୁ ଭିତରେ ଅନେକ ସୃଷ୍ଟି ଅବାଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ମହାଚେତନାର ସୀମାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଆଲୋକ କଣିକା ଭଳି ଝଲମଲ କରେ। ଏହି ବଡ଼ ବଡ଼ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଆରମ୍ଭ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ତିଳ ଦାଣାର ଓଜନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଆକାଶ ଅନେକ ମଣିମାଳା ଓ ଅରଣ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେପରି ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂସାର ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଯଦିଓ ଏଠାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ନାହିଁ। ଏଠି କେବଳ ଚେତନା ଦୀପ୍ତିମାନ୍, 'ସଂସାର' ଓ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ପୃଥିବୀ ଓ ଏହା ସଦୃଶ କିଛି ନଥିଲା। ଯେପରି ଏକ ତରଙ୍ଗ ନଦୀରେ ପୁନଃପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ସଂସାରର ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପସ୍ଥିତି ନେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ଓ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ମୁଁ ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି; ମୋର ଜନ୍ମ ରଜସିକ, ତମସିକ ନୁହେଁ, ସତ୍ତ୍ୱିକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅବତରଣ ପରେ, ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଠଶଏ ଜନ୍ମ ଗତି କରିଛି; ଏବେ ମୁଁ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଗର୍ଭ ଦେଖୁଛି। ସଂସାର ଚକ୍ରରେ, ଓ ଦେବୀ, ମୁଁ ଏକ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଜଗତର ଏକ ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଥିଲି, ଏବଂ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଦ୍ୟାଧରୀ କୁମାରୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲି। ଦୁଷ୍ଟ ସଂସ୍କାରରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ପରେ ମୁଁ ମାନବୀ ହେଲି; ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତାଙ୍ଗଣ ନାୟକଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଲି। କରଞ୍ଜ, କୁଞ୍ଜ, ଜମ୍ବୀରା, କଦମ୍ବ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ପତ୍ର ଚୀର ପିନ୍ଧି, କଳାବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୁଁ ଶବରୀ ହେଲି। ଅରଣ୍ୟରେ ବସି, ସରଳ ହୋଇ, ଲତା ହେଲି; ଗୁଲୁଚା ଫଳ ଭଳି ଆଖି, ହାତରେ ପତ୍ର ଧରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଲି। ମୁଁ ସେହି ଆଶ୍ରମର ପବିତ୍ର ଲତା ଥିଲି, ଋଷିଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲି; ଅରଣ୍ୟ ଆଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି, ମୁଁ ଏହି ମହା ଋଷିଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲି। ନାରୀ ଜନ୍ମର ଫଳଦାୟକ କର୍ମରେ, ମୁଁ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହୋଇ ଶତବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲି। ରାଜସ୍ଵ କୁକୃତ୍ୟର ଦୋଷରେ, ତାଳ ଗଛ ତଳର ଗୁହାରେ ମୁଁ ନବବର୍ଷ ଧରି କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ନେଉଲି ହେଲି। ଅଷ୍ଟବର୍ଷ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରରେ, ମୁଁ ଗାଈ ହୋଇ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ ଗୋପାଳକଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳତା ସହିଲି। ପକ୍ଷୀ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁର ଫାଦରେ ଅଟକି, ଅନେକ କଷ୍ଟରେ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ଲାଗି ଯେପରି ଏହି ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ୁଛି। ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ସହ ଶୋଇ, ଅପରିପକ୍ୱ କଳିରେ ଲୁଚି, ମୁଁ ମଧୁ ମଜା ଉଠାଏ। ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ହରିଣ ସହ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚି, ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶିକାରିଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ ହେଲି। ଏଠାରେ, ଆଠ ଦିଗରେ, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ମୋତେ ବାହି ନେଲେ, ମାଛ, ଘୋଡ଼ା ଓ କଚ୍ଛପଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲି। ଚମଡ଼ା ନଦୀ ତଟରେ ଜଳପାନ କରି, ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗାଇ, ଭଲ ଲୋକ ଓ ଧର୍ମିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲି। ତାଳ ଓ ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ, ଚଞ୍ଚଳ ମୁହଁ ଓ ନୟନ ଥିବା ନାରୀ ସହ, ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଖେଳରେ ମୁଁ ମତ୍ତ ହେଲି। ପଦ୍ମ ଭଳି ଉରୁ, ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଧାରା ଭଳି, ଦେବ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ମଣି ଓ ସୁନା ଭୂମିରେ, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଛିଟାଇ, ମେରୁ ପର୍ବତର କାମନାବନରେ, ଏକ ଯୁବତୀ ସହ ଏକତ୍ରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲି। ଏଭଳି ଅନେକ ଜନ୍ମ ଓ ଅନେକ ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି, ଏହି ସଂସାରର ଅସୀମ ଚକ୍ର ଓ ଚେତନାର ଅନୁଭୂତି ଅବିରତ ଚାଲିଯାଉଛି।