ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ଏକ ଅଂଶକୁ ଆଧାର କରି, ତାହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣି ପ୍ରମାଣରେ, ଶେଷରେ ମଧୁର ପାଣିର ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ବୃହତ୍ ରେଖା ଖେଚି ଯାଉଛି । ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ରେଖାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଛିଟା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଜାଣିପାରିବା ଇନ୍ଦନ ଅଗ୍ନି ଦହୁଛି । ପଛରେ ଦଶ କୋଟି ଗୁଣିତ ପ୍ରମାଣ ରେ ଏହି ଭୂମି ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବକ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ, ଦେବତାମାନେ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ । ଏଭଳି ଭାବେ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱୀପ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିର ମାପ ଅନୁଯାୟୀ, ତଳକୁ ଦଶଗୁଣା ବୃହତ୍ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପାତାଳ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ । ଏଠି ଏକ ଗଭୀର ମଣ୍ଡଳ ରହିଛି, ଉଚ୍ଚ ଓ ଗୁହାପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ପଥ ଗୁଡ଼ିକୁ ଉପରି ବାଙ୍କି ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହାର ସ୍ୱଭାବ ଭୟାନକ । ଏହି ସବୁଠାରୁ ଉପରେ, ଦଶଗୁଣା ବୃହତ୍ ଆକାଶ ଅଛି, ଯାହା ଚାରିଦିଗରେ ଗୁହାମୟ ଓ ଭୟଙ୍କର । ଏହା ନୀଳ କମଳ ମାଳା, ଅର୍ଧ-ମୁଝି ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଆକୃତି ନେଇ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମୟ ଶିଖର, ଶତଦଳ, କମଳ ଓ ଶାଳୁକ ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ । ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପି ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ ରହିଛି, ଯାହାର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ତିନି ଲୋକର ଭାଗ୍ୟର ଗୁଛି ଚୁଲି ପରି ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ସମସ୍ତର ପାରେ, ଦଶଗୁଣା ବୃହତ୍ ଏକ ଅଜ୍ଞାତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ । ତାହାପରେ, ଦଶଗୁଣା ବୃହତ୍ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ପରି ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରି ବିସ୍ତୃତ । ଏହି ସମସ୍ତର ପାରେ, ଦଶଗୁଣା ବୃହତ୍ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ମାସ୍, ଯାହା ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଳାଇ ଦେଇପାରିବା ଶକ୍ତି ରଖେ । ଏହି ସମସ୍ତର ପାରେ, ଦଶଗୁଣା ବୃହତ୍ ଏକ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହା ଅସ୍ଥିର ମେରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଘାସ କିମ୍ବା ଧୂଳି ପରି ସହଜରେ ଚଳାଇ ଦେଇପାରେ । ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରଦିଶରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଯାହା ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗିଦେବା ଓ ଅଗ୍ନି ବୋଝି ନେବାର ଶକ୍ତି ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଶୂନ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ଅଛି । ଏହି ସମସ୍ତର ପାରେ, ଦଶଗୁଣା ବୃହତ୍ ଏକ ଆକାଶ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଛି, ଶୂନ୍ୟ ଓ ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ । ତାପରେ, ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣର ଏକ ଘନ ଓ ଦୃଢ଼ ଅଞ୍ଚଳ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି, ସୁର୍ଯ୍ୟର ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିରିଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଏଭଳି ଭାବେ ସମୁଦ୍ର, ମହାପର୍ବତ, ଦିଗପାଳ, ଦେବତାଙ୍କ ନଗର, ଆକାଶ ଓ ଭୂମି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖି, ସେ ନିଜ ଘରର ଶୋଭା ଭୂମିରେ ଦେଖିଲେ । ଏହିପରେ, ଦୁଇ ଜଣ ସିଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ଘରକୁ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଏମିତି ମଣ୍ଡପ ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଏବଂ ଏହା ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦ ସ୍ଥାନ । ତାହା ସେବକମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଥିଲେ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜା, ଗୃହର ଅଂଶ ଅଧିକାଂଶ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ମୁଝିଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଏକ ଏମିତି ସହର ପରି ଯାଁଠାରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲତା ନାହିଁ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅବଧି ପରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିବା ସମୁଦ୍ର ପରି, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜଳିଯାଇଥିବା ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ବିଜୁଳି ଲାଗିଥିବା ଗଛ ପରି । ଏହା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଛିଣ୍ଡା ମେଘ, ଶୀତ ଲାଗି ଜଳିଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ, କିମ୍ବା କମ୍ ତେଲ ଥିବା ଦୀପ ପରି; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖ ହୁଏ । ଘର ତାର ସ୍ଵାମୀ ହାରାଇ ଯିବାରୁ, ଏହା ପୁରୁଣା ଗଛର ଅରଣ୍ୟ, ଯାଁଠାରେ ପତ୍ର ମୁଝିଯାଇଛି, ମୃତ୍ୟୁ ସନ୍ନିହିତ ମୁଖମଣ୍ଡଳର ଅଲୋକରେ ମୁଝିଯାଇଛି, ବର୍ଷା ଚାଲିଯିବାରୁ ଧୂଳି ଢାକିଯାଇଛି । ଏହି ସମୟରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଦୀର୍ଘ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ନିଜକୁ ନିଜର ସତ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ଶକ୍ତିଶାଳି କରି, ଦେବୀ ପରି ହୋଇଯାଇଲେ । ସେ ଭାବିଲେ, "ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଏବେ ମୋତେ ସାଧାରଣ ନାରୀ ବୋଲି ଦେଖନ୍ତୁ ।" ତାପରେ ସେଠି ଘରବାଳେମାନେ ଏହି ଦୁଇ ଜଣୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକାଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗୌରୀ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଟୁଟ ଅଳୋକରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି । ମୁଣ୍ଡରୁ ଆଉ ଚରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ତାଜା ଓ ସୁନ୍ଦର ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ବସନ୍ତର ଦେବୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନନ୍ଦ ଅରଣ୍ୟ ପରି । ସେମାନେ ସମଗ୍ର ଔଷଧ ଉପବନକୁ ରସାୟନରେ ପୂରଣ କରି, ଶୀତଳତା, ଆନନ୍ଦ ଓ ସଂତୋଷ ଦେଇଥିଲେ, ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ପରି । ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଓ ତରଙ୍ଗିତ ଲତାପରି କେଶ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଚମେଳି ଓ ନୀଳ କମଳ ମିଶିଥିବା ମାଳା ଛିଟିଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କର ଦେହର ଦୀପ୍ତି, ଗଳିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଝରଣା ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା, ଅରଣ୍ୟକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ କରିଥିଲା । ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣ ଓ ଲୀଳାମୟ ଶୋଭାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆକୃତି ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା । ତାଙ୍କର ଲତାପରି ହାତ ବିକାଶ ଓ ରକ୍ତିମ ହସ୍ତର ଚମକରେ, ସେ ନୂତନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଅରଣ୍ୟ ଛିଟିଯାଉଥିଲେ । ମୃଦୁ କୁସୁମ ମୁଞ୍ଚ ଓ ତରୁଣ ପତ୍ର ପରି ତାଙ୍କର ପାଦ, ଭୂମିକୁ ଛୁଁନଥିଲା, ଖିଳିଥିବା କମଳ ମାଳା ପରି ପୁନଃ ପଦସଞ୍ଚାର କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିର ଅମୃତ ଛଟାରେ, ଶୁଷ୍କ ତାଳ ଓ ତମାଳ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ତରୁଣ ଅଙ୍କୁର ଉପଜାଇଥିଲେ, ଯାହାର ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଦୀପ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, "ବନଦେବୀମାନେ, ନମସ୍କାର," ବୋଲି କହି, ଏକ ମୁଠି ଫୁଲ ଦେଇ, ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଶର୍ମା ତାଙ୍କର ଘରବାଳେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ । ସେ ଏହି ଦେବୀମାନଙ୍କ ଚରଣ ତଳେ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କଲେ, ଯେଉଁପରି କମଳ ତଳା ଝିଅରେ ଶିତଳ ତୁଷାର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ । "ବନଦେବୀମାନେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; କାରଣ ମହାନ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱୟଂ କର୍ମରେ ଅନ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି," ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ ।