କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଶୀତଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପବନ ବହୁଥିଲା, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଶୀତଳତାରେ ଭିଜି ଥିଲା; ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଜଳ, ବୃକ୍ଷ ଓ ପାହାଡ଼ ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ନିରବତା ଛାଇଥିଲା, ସାନ୍ତାନ୍ତ ପବନ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା; ଅନ୍ୟଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଘନ ମେଘ ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନାରେ ବର୍ଷା ଋତୁକୁ ମଦମସ୍ତ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ପଥ ଅପରିଚଳନୀୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। କେଉଁଠି ଆକାଶ ହ୍ରଦର ହଂସମାନେ ମଧୁର ଡାକରେ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠାରେ ମନ୍ଦାକିନୀ ଦୀଘିର ତଟରେ ପବନ ପଦ୍ମମାନଙ୍କୁ ଚୁରି କରୁଥିଲା। ଏଠି ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଗଙ୍ଗା ଭଳି ନଦୀମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ଅନେକ ଗହ୍ୱର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ମାଛ, ଶର୍କରା ଓ ମଗର ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ପାତାଳର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର, ପୃଥିବୀର ଛାୟା ବା କାଉଁଠି କଉଁର ଗହ୍ୱର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଗ୍ରସିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେବଲୋକର ମୃଦୁ ପବନରେ ଦୋଳିଥିବା ମାୟାମୟ ପୁଷ୍ପବନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ପତିତ ପୁଷ୍ପ ଓ ହିମର ବର୍ଷାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଅନ୍ତରାଳରେ, ଯେଉଁଠି ଡୁମୁର ଗଛର ଗହ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଅସଂଖ୍ୟ ମଛରା ଓ ପୋକମାନେ ଭିଡ଼ିଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ ଏହି ସବୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ି, ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇ ନାରୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ମନରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଆକାଶ ଉପରୁ ଏକ ପାହାଡ଼ ଗ୍ରାମ ଦିଗକୁ ଅବତରିଲେ, ଏବଂ ତଳେ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ପୁରୁଷ ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ—ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସମାନ ବିଶାଳ, ଆଠଟି ପଙ୍ଖୁଡ଼ି ଦିଗବଳୟ ଦିଗରେ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଭରିହୋଇ, ନିଜ ଆନନ୍ଦର ଭାରରେ ସୁନ୍ଦର। ଏଠି ନଦୀ ପରି ତନ୍ତୁ, ଡଣ୍ଡ ଓ ତୁଷାରବିନ୍ଦୁ ଥିଲା; ମଧୁମକ୍ଷିକା ରାତିରେ ଘୁରୁଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ, ମଛରା ପରି, ଏଠି ଭରିଯାଇଥିଲେ। ଏହି ହୃଦୟପଦ୍ମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ତନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଭିଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ତିଆରି ଗହ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଜଳ ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ବହୁଥିଲା, ଦିନାଲୋକ ପରି ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଦେଉଥିଲା। ଏହିପରି ରସରେ ଅଦ୍ୟୁତ, ଆକାଶରେ ହଂସ ଘୁରୁଥିଲେ, ରାତିର ସଂକୋଚନ ପାଇଁ ପାତ୍ର ଭାବେ ଥିଲା, ପଦ୍ମତନ୍ତୁ ନାଗରାଜ ପରି ପାତାଳ ମୂଳରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ଥିଲେ। କେବେ କେବେ ଏହି ପଦ୍ମର ବିସ୍ତୃତି ସମୁଦ୍ରକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲା, ଦିଗ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲା; ତଳେ ଏହି ଅନନ୍ତ ଦାନବ ଓ ତିତନ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ଭାବେ ରହିଥିଲା। ଏହାର ହୃଦୟ, ସେଇ ମହାବୀଜ, ଦାନବ ଘାଉର କୋମଳ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଯାହା ବୀଜର ଉତ୍ସ, ସଂଯୋଗରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଏବଂ ଶୈଳପତି ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିଛି। ଏଠି ଏକ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳ 'ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ପେରିକାର୍ପ, ତନ୍ତୁ ନଦୀମାନେ, ଏବଂ ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ଦଳ ରେଣୁ ସମ। ସାତି ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତବଂଶୀୟ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତାହାର ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବୀଜ ମେରୁ ପର୍ବତ ରହିଛି। ଏଠି ଝିଲିକୁଥିବା ହ୍ରଦ, ହିମବିନ୍ଦୁ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀର ଦଳ ରହିଛି; ତାହାର ରେଖାରେ ମେଘ ପରି ଲୋକମାନେ ବସୁଛନ୍ତି। ଏହି ଭୂମି ଶତଶଯୋଜନ ବ୍ୟାପି ମାପିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମୁଦ୍ର, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଓ ଚାରି ଦିଗ ଶୟାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଘେରିଛି। ଏହା ଦିଗର ଆଠଟି ପଦ୍ମପଙ୍ଖୁଡ଼ି ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପଦ୍ମ ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜଣରେ ଭରିଥିବା, ନବ ଭାଗରେ ତାହାର ନବ ଭ୍ରାତୃରାଜମାନେ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ବୀପ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଧୂଳିକଣିରେ ଭରିଥିବା, ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିଶ୍ଚଳ ଓ ତୁଷାରରେ ଭିଜିଥିବା। ଏହା ପରେ, ଏହି ଦ୍ବୀପ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼ ଏକ ଲବଣ ସମୁଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ବାହାରୁ ଅଙ୍ଗୁଳିର ଭଙ୍ଗିରେ ଘେରାଯାଇଛି। ତାହା ପରେ ଆଉ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼, ବ୍ରସ୍ଲେଟ ଆକୃତି ଏକ ଶାକଦ୍ବୀପ ମଣ୍ଡଳ ରହିଛି, ଯାହା ଜଗତର ଲତା ପରି ବିସ୍ତୃତ। ଏହିପରେ ଆଉ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼ ଏକ ଶୀତଳ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଘେରିଛି। ତାହା ପରେ ଆଉ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼, ଅନେକ ଜନମାନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପ କୁଶଦ୍ବୀପ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ଏହା ପରେ ଆଉ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼ ଦହି ସମୁଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ, ଯାହା ସଦା ଦେବମଣ୍ଡଳକୁ ପୋଷଣ କରେ। ତାହା ପରେ ସମାନ ମାପର କ୍ରଞ୍ଚଦ୍ବୀପ ମଣ୍ଡଳ ଓ ଖାଟଖଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ନୂତନ ରାଜଧାନୀ ପରି ଘେରାଯାଇଛି। ତାହା ପରେ ଘୃତ ସମୁଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଓ ତାହା ପରେ ଶାଲ୍ମଳିଦ୍ବୀପ ମଣ୍ଡଳ ଅମରମଣ୍ଡଳରେ ଭରିଛି। ଏହାପରେ ଦେବସାଗର ମହାସମୁଦ୍ର ରେଖା ଫୁଲ ପରି ଧଳା ଏବଂ ଶେଷ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କର ଆକୃତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପରେ ଗୋମେଦକ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଚିନି ଦ୍ୱୀପ ମଣ୍ଡଳ, ଯାହା ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶୁଧ୍ଧ ଢାଳ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ତାହା ପରେ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଦୁଇଗୁଣି ବଡ଼ ଏବଂ ଶୀତଳ ଜଳର ଏକ ମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ, ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଅଗ୍ନିର ତୁଷାର ଫୁଟି ବାହାରୁଥିଲା—ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳନ୍ତ ଜାଳ ପରି। ତାହା ପରେ, ଦଶ କୋଟି ମାପରେ, ତାପିତ ସୁନାର ଚମକରେ ଚମକୁଥିବା, ବକ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ, ଦେବମଣ୍ଡଳର ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଭୂମି ଥିଲା। ଏପରି ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱୀପ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ମାପାନୁସାରେ, ତଳକୁ ଦଶଗୁଣି ବଡ଼, ପାତାଳ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି ଗଭୀର ମଣ୍ଡଳ, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଗହ୍ୱର ଦଳ ପରି, ପାତାଳ ପଥରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବର। ଏହାପରେ, ଦଶଗୁଣି ଉଚ୍ଚ ଆକାଶ, ଚାରି ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ, ଗହ୍ୱର ଦଳରେ ଭୟଙ୍କର। ଏହି ସମସ୍ତ ମଣ୍ଡଳ ନୀଳ ପଦ୍ମମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅର୍ଧମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଆକୃତିରେ, ମଣିମାଳା ପର୍ବତ, କମଳ, ଶତଦଳ ଓ ଉତ୍ପଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ।