ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। କେଉଁଠି ଘନ ମେଘ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେଉଁଠି ଶାନ୍ତ ମେଘ ନିରବ ଭାବେ ଭସିଯାଉଥିଲେ; କେଉଁଠି ବାୟୁ ଧଳା ମେଘମାଳାକୁ ଫୁଲମାଳା ପରି ଛିଟିଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି ଓ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଶାନ୍ତି ଓ ପ୍ରସାଦ ଭରିଥିଲା, ଏହା ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀର ହୃଦୟ ପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଶିତଳ ଲାଗୁଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଟିପି ଟିପି କରି ଟିକି ଓ ବଗୁଳାମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଆକାଶର ଶୂନ୍ୟତାରେ ତାରାମାଳା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ହେଉଥିଲା। କେଉଁଠି ସୁନା ଚୁଡ଼ା ପହିରିଥିବା ମୟୂର ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଦ୍ୟାଧରୀଦେବୀମାନଙ୍କର ଯାନ ଓ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ମେଘମାନେ ମୟୂରମଣ୍ଡଳର ନୃତ୍ୟରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ, ଆଉ କେଉଁଠି ଜମିଅ ଅଗ୍ନିପଖୀମାନେ ତୀବ୍ର କଳା ମେଘକୁ ଚରି ମେଘକୁ ଚରାଗାହ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମେଘମାନେ ବିତୃଣାଧିପତି ଯମଙ୍କର ମହାପ୍ରଭାବୀ ମହିଷ ରଥ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲେ, ଆଉ କେଉଁଠି ଅଶ୍ୱମାନେ ଏହି କଳା ମେଘକୁ ଘାସ ଭାବେ ଭାବି ଚରିଯାଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ଦେବନଗରୀ ଥିଲା, କେଉଁଠି ଦାନବନଗରୀ, କିଛି ନଗରୀ ପ୍ରତିଏକ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ ଥିଲା, କିଛି ତ ତଙ୍କର ଗଲିରେ ଗଲି ଭରିଥିଲା। କେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ଭୈରବଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ରେ ଆକାଶ ପର୍ବତପରି ଦେଖାଉଥିଲା, କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଗନ୍ଧର୍ବନଗରୀରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଭିଡ଼ ଲାଗିଥିଲେ। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଉଚ୍ଛ୍ରିଂଖଳ ପବନରେ ପାହାଡ଼ ଉଳ୍ଟାଯାଉଥିଲା, ଏଉଁଠି ମାନ୍ଦାକିନୀର ତୀରରେ ବାୟୁ କମଳ ଉପଡ଼ି ନେଉଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଶିତଳ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ବର୍ଷାରେ ବାୟୁ ମଧୁର ଏବଂ ଶିତଳ ଥିଲା, ଆଉ କେଉଁଠି ଜଳ, ଦୃମ ଓ ପର୍ବତ ଜ୍ୱାଳାର ତାପରେ ଦହିଯାଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରବତା ଥିଲା, ସ୍ପନ୍ଦନ ମାତ୍ର ନଥିଲା; ଆଉ କେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପାହାଡ଼ ମାନେ ପରି ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦେଖାଉଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଘନ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନା ଶ୍ରାବଣକୁ ପ୍ରମଦିତ କରୁଥିଲା, ଆଉ କେଉଁଠି ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଥ ଅପରିଚଳିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଆକାଶ ହ୍ରଦର ହଂସମାନେ ମଧୁର ଡାକରେ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଉଥିଲେ, କେଉଁଠି ମାନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର ତୀରରେ ବାୟୁ କମଳ ଉପଡ଼ି ନେଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ଓ ଗଙ୍ଗା ପରି ନଦୀମାନେ ଥିବାରୁ ଗଭୀର ଗହ୍ୱର ମାନେ ମାଛ, ଶଙ୍କ ଓ ମଗରମାଛରେ ଭରିଯାଉଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନ ପାତାଳର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର, ଭୂମିର ଛାୟା କିମ୍ବା କାଉଁର ଗଭୀର ଗୁହା ପରି ଦେଖାଉଥିଲା, ଆଉ କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଅନ୍ୟଏଠି ଦେବୀମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଫୁଲମାଳିକା ଉପବନରେ ବିମୋହିତ ହେଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ବାୟୁ ଫୁଲ ଓ ହିମର ବର୍ଷା କରୁଥିଲା। ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଅଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା, ଅଣ୍ଡ ଗଛର ଗଭୀର ଗୁହା ମାନେ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ତିନି ଲୋକର ଜନମାନେ ଭରିଥିଲା, ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ନାରୀ ସେଉଁଠୁ ଚାଲି ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉଥିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ସେଇ ଦୁଇ ନାରୀ ଜ୍ଞାନ ଓ ମନ ଆସ୍ଥାରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ପର୍ବତ ଗ୍ରାମ ଦିଗରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ତଳେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଏକ ପୁରୁଷ ହୃଦୟର କମଳ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରି ବିସ୍ତୃତତା, ଅଷ୍ଟଦିଗ୍ ମୁଖୀ ପତ୍ର, ପର୍ବତପରି ତନ୍ତୁ ଓ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ମନୋହରତା ଭରିଥିଲା। ସେଠାରେ ନଦୀପରି ତନ୍ତୁ, କଣ୍ଡ ଓ ତୁଷାରବିନ୍ଦୁ ଥିଲା; ମଧୁମକୁଣ୍ଡଳ ରାତିରେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅଣ୍ଡ ଗଛର ପୋକାପତଙ୍ଗର ଝୁଣ୍ଡ ଭିଡ଼ିଥିଲା। ଏହି ହୃଦୟକମଳ ଦେବତାଙ୍କର ତୀର୍ଥ ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଜଳଧାରା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ, ଦିନାଲୋକର ଅଭା ରେ ପ୍ରଭାମୟ ଦେଖାଉଥିଲା। ଏହା ରସରେ ଆର୍ଦ୍ର, ଆକାଶରେ ହଂସମାନେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ଏହା ରାତିର ସଙ୍କୋଚନ ପାଇଁ ପାତ୍ର, ଏବଂ ଏହାର କମଳତନ୍ତୁ ନାଗରାଜ ଅନ୍ତରାଳରେ ବିଲୀନ ଥିଲେ। କେବେ କେବେ ଏହାର ବିସ୍ତାର ମହାସାଗରକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲା, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରୁଥିଲା; ତଳେ ଏହା ଅନନ୍ତ ଦାନବ ଓ ଅସୁରମାନେ ନାଗମାନେ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ କଣ୍ଟକ ଭଳି ଥିଲା। ଏହି ହୃଦୟର ମହାବୀଜ ଦାନବ ଘାଉର କୋମଳ ଲତାରେ ଆବୃତ, ଯେଉଁଥି କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦନର ମୂଳ, ସମ୍ପୃକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଏବଂ ପୃଥିବୀର ମହାପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ। ଏଠି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାର କେନ୍ଦ୍ର ପରିକର୍ପ, ନଦୀ ତନ୍ତୁ ଓ ନଗର-ଗ୍ରାମ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ସପ୍ତ ଉଚ୍ଚ ବଂଶୀୟ ପର୍ବତମାନେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହାର ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରବୀଜ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉଭୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏଠାରେ ଝିଅ, ତୁଷାରବିନ୍ଦୁ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଝୁଣ୍ଡ ଅଛି; ଏହାର କିରଣ ଚକ୍ରରେ ମେଘମାଳା ପରି ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହି ଭୂମି ଶତ ଯୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଇଛି, ଚାରିପାଖରେ ସମୁଦ୍ର, ମଧୁମକୁଣ୍ଡଳ ଓ ଚାରି ଦିଗ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏହା ଅଷ୍ଟଦିଗର ପତ୍ରରେ ଶୟନାଶୀନ, କମଳ ଓ ମଧୁମକୁଣ୍ଡଳ ଧ୍ୱନିରେ ତାଳମେଳିତ, ଏବଂ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ନৱଭାଗରେ ଏହାର ନଅ ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜିତ। ଏହା ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଜୁଡ଼ି ଚାଲିଛି, ଧୂଳିକଣି ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳର ବିନ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅଚଳ, ଏବଂ ତୁଷାରରେ ଆର୍ଦ୍ର। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ପରେ ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରର ଲବଣ ସମୁଦ୍ର ଏକ ବୃତ୍ତରେ ଏହାକୁ ଘେରିଛି, ଯାହା ବାହୁ ଭାବେ ବାହାରୁ ଘେରିଥାଏ। ତାପରେ ଫେରି ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରର ଶାକଦ୍ୱୀପ ଏକ ବୃତ୍ତରେ ଏହାକୁ ଘେରିଛି, ଯାହା ଜଗତର ଲତା ପରି ବିସ୍ତୃତ। ତା'ପରେ ଫେରି ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରର ଶିତଳ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର ଏକ ବୃତ୍ତରେ ଏହାକୁ ଘେରିଛି। ତା'ପରେ ଫେରି ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରର କୁଶଦ୍ୱୀପ ଏକ ବୃତ୍ତରେ ଏହାକୁ ଘେରିଛି, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଜନମାନେ ରହନ୍ତି।