ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ, କେଉଁଠି ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରବେଶ ନିଷିଦ୍ଧ ଥିବା ସହର ଦେଖାଯାଏ, କେଉଁଠି ବଡ଼ ବଡ଼ ସହର ଘେରି ରହିଛି; ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମାୟାଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସହର ଅଛି, ଏବଂ କେଉଁଠି ଆଉ ଉଠିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଗ୍ରାମ ଅଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଘୁରୁଥିବା ଝିଲିକ ଜଳାଶୟ ଅଛି, କେଉଁଠି ଶାନ୍ତ ଜଳ ରହିଛି; କେଉଁଠି ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନଙ୍କର ସମାବେଶ, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ନବ ଉଦୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୃଶ୍ୟମାନ। କେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର ଅଲୋକ, କେଉଁଠି ରାତିର ଅନ୍ଧକାର; କେଉଁଠି ସନ୍ଧ୍ୟାର ରଙ୍ଗ ଛାଇଛି, ଅନ୍ୟଠି କୁହୁଡ଼ିର ଧୂସରତା। କେଉଁଠି ଦେବଲୋକର ଶ୍ୱେତ ମହଲ ଆକାଶକୁ ଭରିଛି, କେଉଁଠି ବଦଳ ବର୍ଷା ହେଉଛି; କେଉଁଠି ଆକାଶ ଏମିତି ଦୃଢ଼ ଭୂମି ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକର ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ। କେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉପର-ନିମ୍ନକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, କେଉଁଠି ସେମାନେ ଚାରିଦିଗରେ—ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ—ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି କି ଶତଶଃ ଯୋଜନ ଦୂର ଯିବା ଅସମ୍ଭବ, କାରଣ ସେଠାରେ ଧୂଆଁ ଆଛି; ଅନ୍ୟଠି ଆକାଶ ଅବିନାଶୀ ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଯାଇଛି। କେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ପରି ଅବିନାଶୀ ତେଜ ଅଛି, ଅନ୍ୟଠି ହିମାଳୟ ପରି ଶୀତଳତା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଗୃହରେ। କେଉଁଠି କାମନାତରୁ ହେଉଥିବା ବୃକ୍ଷର ଅତିବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ସହର ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, ଅନ୍ୟଠି ଦେବ ସହର ଆକାଶରୁ ଚୁଅଉଛି, ଦାନବଙ୍କ ପରାଜୟରେ ଅବନତ। କେଉଁଠି ଦେବ ଯାନ ଅବତରଣରେ ଆଗ୍ନିର ଚିହ୍ନ, ଅନ୍ୟଠି ଶତାଧିକ ଧୂମକେତୁ ଆକାଶ ଉତ୍କଳିତ କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶକୁ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟଠି ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଛି, ଆଉ କେଉଁଠି ଦିନର ତେଜ ଦେଖାଯାଏ। କେଉଁଠି ଘନ ମେଘ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟଠି ନିରବ ମେଘ ଭାସୁଛି; କେଉଁଠି ପବନ ଧଳା ମେଘକୁ ଫୁଲ ଗୁଛ ପରି ଉଡ଼ାଉଛି। କେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ମଳ, ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଜ୍ଞାନୀ ହୃଦୟ ପରି ନିର୍ମଳ। କେଉଁଠି ଶୁକ୍ତି ଓ ବାଙ୍ଗ ଦଳ ଗଳ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ କରୁଛି; ଆକାଶବାସୀମାନଙ୍କ ଖେତ୍ର ନିର୍ବିକଳ ତାରାରେ ଶୋଭିତ। ଅନ୍ୟଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣ କେତୁରୀ ମୟୂର ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ଯେଉଁମାନେ ବିଦ୍ୟାଧରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଯାନ ଓ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଆକାଶ ଭରିଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ମୟୂର ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, ଅନ୍ୟଠି ଅଗ୍ନି-ଶୁକ୍ତି ଦଳ ଭୂମିକୁ ଚାଉଁଥିବା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଏ। କେଉଁଠି ମେଘ ଯମଙ୍କ ମହିଷ ଯାନର ବାହନ ଭାବେ ଅଛି; ଅନ୍ୟଠି ଶ୍ୟାମଳ ମେଘ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚରାଯାଉଛି, ସେମାନେ ତାହାକୁ ଘାସ ଭାବି ଖାଉଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଦେବ ସହର, କେଉଁଠି ଦାନବ ସହର; କେତେକ ସହର ପରସ୍ପର ଅପହ୍ରେଷ୍ୟ, କେତେକ ତ ଅତି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଗଲିରେ ଭରିଆ। କେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ ନୃତ୍ୟର ତେଜ ଛାଇଛି, ଅନ୍ୟଠି ଗନ୍ଧର୍ବ ସହରରେ ଦେବଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଏକତ୍ରିତ। କେଉଁଠି ହଜାର ହଜାର ଗଛ ପଡ଼ି ଅନ୍ଧୋଳିତ ପାହାଡ଼ରୁ ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି; ଅନ୍ୟଠି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଆକାଶ କମଳ ଜଳରେ ସମୁଦ୍ର ଶୀତଳିତ। କେଉଁଠି ପର୍ବତପତି ପଖ ମେଳାଇ ଗଣେଶଙ୍କ ସହିତ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟଠି ଗର୍ଜନାର ବାୟୁରେ ପର୍ବତ ଉଚ୍ଚଳିତ। କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଶିତଳ ବାୟୁ ଏବଂ ମଧୁର, ଅନ୍ୟଠି ଜଳ, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଛି। କେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରବତା, ଏକ ମାତ୍ର ବାୟୁ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟଠି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ବତ ପରି ଅଗ୍ନି ଶିଖା ଦେଖାଯାଏ। କେଉଁଠି ଘନ ବର୍ଷା ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଗୁଞ୍ଜନ ବର୍ଷା ଋତୁକୁ ମଦମସ୍ତ କରୁଛି, ଅନ୍ୟଠି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାସ୍ତା ଅବରୋଧିତ। କେଉଁଠି ଆକାଶ ହଂସ ମଧୁର ଡାକରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି, ଅନ୍ୟଠି ପବନ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ କୂଳର କମଳ ଉଠାଉଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜୀବମାନେ ଓ ଗଙ୍ଗା ଭଳି ନଦୀ ଥିବାରୁ ଭିତରେ ଗହ୍ୱର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମାଛ, ଶଙ୍କୁ, ମଗର ଉଫାଳିଉଠୁଛି। କେଉଁଠି ତଳପାତାଳ ପରି ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳ, କେଉଁଠି ଭୂମିର ଛାୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଲୋକ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କାକର ଗଭୀର ଗୁହା ଭଳି; କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସିଯାଉଛି। ଅନ୍ୟଠି ଦେବୀମାନେ ଉପରୁ ପୁଷ୍ପ ବନର ମାୟା ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ବାୟୁ ଫୁଲ ଚୁଆଉଛି, ତାହାରେ ଫୁଲ ଓ ହିମ ଝରି ପଡ଼ି ଦେବୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚମକିଯାନ୍ତି। କେଉଁଠି ଡୁମୁର ଗଛ ଗହ୍ୱର ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଁଥିବା, ମାଛି ଓ କୀଟ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତିନି ଲୋକର ଜୀବମାନେ ଭରିଥିବା, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆକାଶ ଛାଡ଼ି, ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇଜଣୀ ନାରୀ ଜ୍ଞାନ ଓ ଚିତ୍ତରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଆକାଶରୁ ଏକ ପାହାଡ଼ ଗ୍ରାମ ଦିଗରେ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ତଳେ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଏକ ପୁରୁଷ ହୃଦୟର କମଳ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରି ବିଶାଳ, ଏଠି ଆଠଟି ପାତ୍ର ଦିଗ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛି, ପାହାଡ଼ପରି ଅନେକ ତନ୍ତୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏବଂ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଶୋଭିତ। ଏଠି ନଦୀ ପରି ତନ୍ତୁ, ମାଞ୍ଜି ଓ ତୁଷାର ବିନ୍ଦୁ ଅଛି; ରାତିରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଘୁରୁଛି, ଏବଂ ଅନେକ ଜୀବ, ମାଛି ପରି, ଏଠି ଭରିଛି। ଏହି କମଳ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳ ତନ୍ତୁ ଦଳରେ ଭରିଆ, ଦେବତାଙ୍କ ତିଆରି କରା ଗହ୍ୱର ଛିଦ୍ରରେ ଢାକିଛି, ଜଳଧାରା ଦ୍ୱାରା ବହିଯାଉଛି, ଦିନ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ରସରେ ଭିଜିଥିବା, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ହଂସ ଘୁରୁଛି, ଏହି କମଳ ରାତିର ସଂକୋଚକ ଭାଣ୍ଡ, ତଳେ ନଗ ରାଜ ସେଷ ପରି କମଳ ତନ୍ତୁ ମୂଳରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ। କେବେ କେବେ ଏହି କମଳର ବିସ୍ତାର ସମୁଦ୍ରକୁ କମ୍ପିତ କରେ, ଚାରିଦିଗକୁ ଅନ୍ଦୋଳିତ; ତଳେ ଏହି ଅନେକ ଦାନବ ଓ ଦିତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କାଣ୍ଟା ହୁଏ।