ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ, ପବନଙ୍କ ଦେହରେ ନଦୀମାନେ ଜାଲର ଭଳି ହେବା ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଏପଟେ ସେପଟେ ଘୁରୁଥିଲେ। ସେଠି ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ସ୍ଥଳ ଥିଲା। କେବେ କେବେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ବଜ୍ର, ଚକ୍ର, ଶୂଳ, ଖଡ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହରେ ଚଳିଥିଲେ। ଘରମାନେ କେବେ କେବେ ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତରେ ଝଙ୍କାରି ଉଠୁଥିଲା। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ବିଶାଳ ମେଘମାଳା ମେଘମାନଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ରହିଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ତିମ କାଳର ଜଳର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ନିରବ ଥିଲେ, ମୂକଙ୍କ ଭଳି। କେଉଁଠି ଶ୍ୟାମଳ ମେଘମାନେ ପାହାଡ଼ ଚଡ଼ି ଥିବା ପକ୍ଷୀର ପାଖ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ସୁର୍ଯ୍ୟକିରଣର ସୁନା ରଞ୍ଜନାରେ ମେଘମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଶିତଳ ରଶିରେ ମେଘମାନେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ, ନିର୍ମଳ ଆଲୋକ ଝରିଉଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ମେଘମାନେ ନିର୍ବିକାର ଏବଂ ଶୂନ୍ୟତାର ଜାଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ପବନ ତଳା ତଳା ଘାସରେ ଚାଲି ଶ୍ୟାମଳତା ଆଣିଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ମେଘମାନଙ୍କ ତଳ ଚମକୁଥିଲା, ଚଳମାନ ପତ୍ରମାଳାର ଅଭା ରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଧୂଳିରେ ପ୍ରଚୁର, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ଆକାଶ ଦେବଲୋକ ମହଲ ଓ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଆକାଶ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲା, ମାତୃକାମାନଙ୍କ ଉତ୍କଳନୃତ୍ୟରେ ବୃତ୍ତାକାର ହୋଇଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ତାହା ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଗଞ୍ଜନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। କେଉଁଠି ମୁନିମାନେ ଶାନ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ, ସମତାରେ ଅଚଳ ଏବଂ ଧର୍ମାନୁଗତ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ଦିବ୍ୟ ନାରୀ, କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦେବତାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିଲେ। କେଉଁଠି ନଗରମାନେ ବନ୍ଦ ଦ୍ୱାରରେ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠି ବଡ଼ ନଗରମାନେ ଘେରିଥିଲେ; କେଉଁଠି ମାୟାମୟ ନଗର ଏବଂ କେଉଁଠି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ବାକି ଅଛି। କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚାଲିଥିବା ହ୍ରଦ ଥିଲା, ଅନ୍ୟଠି ନିର୍ବିକାର ଜଳର ହ୍ରଦ; କେଉଁଠି ସିଦ୍ଧମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠି ଚନ୍ଦ୍ର ନବ ଉଦିତ ହୋଇଥିଲା। କେଉଁଠି ଉଷାର ଦୀପ୍ତି, କେଉଁଠି ରାତିର ଅନ୍ଧକାର; କେଉଁଠି ସନ୍ଧ୍ୟାର ରଙ୍ଗ, ଅନ୍ୟଠି କୁହୁଡ଼ିର ଧୂସରତା। କେଉଁଠି ଦେବଲୋକ ମହଲ ଆକାଶକୁ ଧଳା କରିଥିଲା, ଅନ୍ୟଠି ମେଘ ଝରିଥିଲେ; କେଉଁଠି ଆକାଶ ଭୂମି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ଭାବେ। କେଉଁଠି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ତଳେ ତ୍ୱରିତ ଚଳିଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ସେମାନେ ଚାରି ଦିଗ ଚଲିଥିଲେ। କେଉଁଠି ଶତ ଶତ ଯୋଜନା ଯାତ୍ରା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଥିଲା, ଧୂମରେ ଢାକିଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ଅବିନାଶୀ ଘନ ଅନ୍ଧକାର ଆକାଶ ପୂରିଥିଲା। କେଉଁଠି ଅବିନାଶୀ ଦୀପ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିର ଭଳି; ଅନ୍ୟଠି ଶୀତଳତା, ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ ତଳ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ। କେଉଁଠି ଚୟତରୁ ଚୟ ଛାୟାବିହୀନ ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ କାମନାତରୁ ହସୁଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ଦେବଲୋକ ନଗର ଦାନବ ହାରିଥିଲେ ବିନିମୟ ହୋଇ ତଳେ ପଡ଼ୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଅବତରଣରେ ଅଗ୍ନିର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ଶତ ଶତ ଧୂମକେତୁ ଆକାଶକୁ କ୍ଷୁଭିତ କରୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ଶୁଭ ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ଵ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଠି ଅନ୍ଧକାର ଢାକି ଦେଇଥିଲା, ଅନ୍ୟଠି ଦିନର ଆଲୋକ ଚମକୁଥିଲା। କେଉଁଠି ମେଘମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ନିରବ ମେଘ ଭାସୁଥିଲେ; କେଉଁଠି ପବନ ଧଳା ମେଘ ଖଣ୍ଡକୁ ଫୁଲମାଳା ଭଳି ଛଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ମଳ, ସମ୍ମୋହିତ ଶାନ୍ତି; ମୃଦୁ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରକାଶମାନ, ଜ୍ଞାନୀର ହୃଦୟ ଭଳି। କେଉଁଠି ଟିପି ଟିପି ପୋଉ ଓ ବାଙ୍ଗ ମିଶି ଗଳା ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ; ଆକାଶବାସୀମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗଭୂମି ତାରାମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଅନ୍ୟଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣ କେତକୀ ମୁଣ୍ଡିଆ ପେଉଁ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ଯାନ ଏବଂ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ଭାବେ ରହୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ପେଉଁ ଦଳ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ଅଗ୍ନି-ଶୁକ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଘନ ହୋଇ ତାଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଧୂମ୍ରାନ୍ଧ ମେଘ ଯମଙ୍କ ମହିଷ ଯାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି କଳା ମେଘ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଘାସ ଭାବେ ଭାବି ଚରି ଦେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ଦେବ ନଗର, କେଉଁଠି ଦାନବ ନଗର; କିଛି ନଗର ପ୍ରତିଅନ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ ଥିଲା, କିଛି ଗଲି ଭରିଥିଲା। କେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ ନୃତ୍ୟ ରେ ପରିବାର ପର୍ବତ ଭଳି ଆଲୋକିତ ଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ଗନ୍ଧର୍ବ ନାଗରରେ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ। କେଉଁଠି ଅନେକ ପାହାଡ଼ ଉପରୁ ଲୁହୁଁ ଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ମାୟାମୟ ଆକାଶପଦ୍ମ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶିତଳ ହୋଇଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ମହାରାଜା ପକ୍ଷ ନେଇ ଗଣେଶ ସହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟଠି ଗର୍ଜନାର ପବନ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଉପରକୁ ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ପବନ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଝରି ଶିତଳ ଓ ସୁଖଦାୟକ ହୋଇଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ଜଳ, ବୃକ୍ଷ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରବତା, ଏକ ହଳକା ପବନ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ଉଦୟାତ୍ମକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କେଉଁଠି ଘନ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନା ବର୍ଷା ମୌସମକୁ ମଦମାତ କରୁଥିଲା; ଅନ୍ୟଠି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମାର୍ଗ ଅଗମ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲା।