ଏହି ଉତ୍କଳ ଦିନରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଏଭଳି ଜଣେ ମହାପୁରୁଷ, ଯେଉଁଠି ଏହି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବିଶ୍ୱର ମାୟାଜାଳକୁ ବିଷ ସମାନ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଏମିତି ଉତ୍କଳ ଦେହରେ କିଏ ଏହି ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଧାରଣ କରିପାରିବେ? ସାଧାରଣ ଜୀବନ ବ୍ୟବହାରରେ ଏମିତି ଉତ୍କଳ ଚିତ୍ତକୁ ବସାଇପାରିବେ କିଏ? ଏଭଳି ମନର ଶାଖା ବିସ୍ତାର କରିଥିବା ଦୁଃଖ ଦେଖି, ଦୟାମୟ ଜଣେ ଉଦାର ପୁରୁଷ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ। ମନର ମୋହକୁ ଛାଡି, ମହାମନା ଜଣେ ଏହି ଦୁଃଖୀ ମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳରେ ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଆଲୋକ ଦେଇ ଅନ୍ଧକାର ବିନାଶ କରେ। ଏହିପରି ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ ହେଲାପରେ, ରଘୁବଂଶୀ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିବା ପାଇଁ ଦୂତମାନେ ପଠାଯାଇଲେ, ଯେପରି ହରିଣମାନେ ହରିଣକୁ ଆଣିଦେଇଥାନ୍ତି। ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କର ଏହି ମୋହ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ନାହିଁ ଏହା ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା; ଏହା ତ ଉଚ୍ଚ ବିବେକ ଓ ବିରାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ ମହା ଜାଗୃତି। ଏହି ମୋହକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ, ରାମଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆଣିଦିଅ, ଆମେ ଏଠାରେ ଏବେ ତାଙ୍କର ମୋହକୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯେପରି ପବନ ପାହାଡ଼ରୁ ମେଘକୁ ଉଡାଇଦେଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ମୋହ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଆମ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ। ତାଙ୍କୁ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ତେଣୁ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେବେ, ଯେପରି ଅମୃତ ପାନ କରିଥିବା ଜଣେ। ସେ ନିଜର ବୃତ୍ତିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ମନରେ ପାଳନ କରିବେ, ନିଜର ନିଜ ଧର୍ମକୁ ମାନ୍ୟ କରିବେ। ସେ ଏକ ମହାତ୍ମା ହେବେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ମାଟି, ପଥର ଓ ସୁନାରେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖିବେ। ଏପରି ମୁଖ୍ୟ ଋଷି କଥା କହିବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ମନ ଉତ୍ସୁକ୍ତିରେ ଆଉ ଦୂତମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ରାମ ନିଜ ଘରରୁ ଉଠି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାହାଡ଼ରୁ ଉଦୟ ହୁଏ। କିଛି ସହଚର ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ, ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଶୁଭ ଦରବାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ ଦେବଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି। ଦୂରରୁ ରାମ ଦେଖିଲେ ଦଶରଥ ରାଜା ରାଜସଭାରେ ଘିରିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଘିରିଥିବା ପରି। ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ ମନୋହର ଚାମର ହାତରେ ରଖି, ଦିଗ୍-ଦେବୀମାନେ ପରି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଦଶରଥ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଦୂରରୁ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଗୁହା ପରି। ସେ ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟର ଗର୍ବରେ, ହିମାଳୟ ପରି ଶୀତଳ, ସମସ୍ତ ଉପକାରରେ ନିମଗ୍ନ, ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ। ମୃଦୁ, ସମତୁଳିତ ଦେଖା, ନମ୍ରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ ଓ ମନୋହର ଅଙ୍ଗରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପକାରର ନାୟକ। ଯୁବାବସ୍ତାର ଉଦୟରେ, ପ୍ରୟାସ ଓ ଶାନ୍ତିର ସମନ୍ୱୟରେ ଶୋଭିତ, ଅନ୍ତର ଶାନ୍ତ, ଅଭିଲାଷ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେ ବିଶ୍ୱର ଗତିକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଗୁଣରେ ଚରଣ କରୁଥିଲେ, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ, ମାନେ ଗୁଣମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି। ମହା ମୂଳ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃକ୍ଷେତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦେଖାଯାଏ। ଏପରି ଅନେକ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ରଘୁବଂଶୀ ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଏ, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଓ ଭୂଷଣ ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଧଳା ଚମକୁଥିଲା। ସେ ନମସ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ଶିର ମୁକୁଟ ଚମକୁଥିବା କିରଣରେ, ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଥିବା ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ। ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ, ଶେଷରେ ଅଧିକ ଗୁଣୀ ଶିକ୍ଷକମାନେ ପ୍ରତି ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ମଧୁର କଥାରେ ରାଜ୍ୟବାସୀମାନେ ଦେଇଥିବା ନମସ୍କାରକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଋଷିମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶାନ୍ତ ମନରେ ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସମ୍ମିଳନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତିରେ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପୁନିପୁନି ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ଏହିପରି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ରାଜହଂସ ମନୋହର ପଦ୍ମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ପରି। ପରେ ରାଜା କହିଲେ, "ବୁଟିଆ, ମୋ ଗୋଦେ ବସ", କିନ୍ତୁ ରାମ ଭୂମିରେ ଚାଦର ବିଛି, ଦାସମାନେ ଦେଇଥିବା ଉପରେ ବସିଲେ। "ପୁତ୍ର, ତୁମେ ବିବେକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ, ଏକ ଗୁଣର ପାତ୍ର; ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ପରି ପକ୍୵ ମନ, ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ।" "ବୃଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ଶିକ୍ଷକମାନେ କହିଥିବା ଉପଦେଶ ଅନୁସରିଲେ, ମୁହଁ ମୋହକୁ ଦେଇ ଚାଲିଲେ ନୁହେଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉଛି।" "ବିପଦ, ଯଦିଓ ଭୟଙ୍କର, ତୁମର ମନ ମୋହର ବିସ୍ତାରକୁ ଅନୁମତି ଦେଇନଥିଲେ, ଦୂରେ ରହିଥାଏ।" "ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଂଗ, ତୁମେ ଏକ ନାୟକ; ତୁମେ ଏହି ଶତ୍ରୁ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗବସ୍ତୁମାନେ—କଟିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ଦୁର୍ଜୟ, ତଥାପି ଜୟ କରିଛ।" "କିଏ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସହ ଅଜ୍ଞାନୀ ପରି ଏହି ଗଭୀର ଓ ଅଳସ ତରଙ୍ଗ ଭରିଥିବା ମୋହ ସମୁଦ୍ରରେ ତୁମେ ବିଲିନ ହେଉଛ?" "ନୀଳ ପଦ୍ମ ଗୁଚ୍ଛ ପରି ଚଳିଥିବା ଆଖି, ମୋହର କାରଣ ଛାଡି, କିଏ ଏହି ଭ୍ରମ ଦେଇଛି, କହ?" "ତୁମର ଦୁଃଖ କେଉଁଠି ଆଧାରିତ, କେତେ, କିଏ, କି ପାଇଁ ଏହି ଦୁଃଖମାନେ ଗୃହ ଚୋରା ପରି ତୁମ ମନକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି?" "ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ମନମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ ବିଚାର କରେ; ଦୃଢ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ମିଳିଲେ, ସେ ଦୁଃଖ ନିଜେ ଦୂର ହେଉଛି।" "ଶୀଘ୍ର କହ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ, ହେ ପାପ ଶୂନ୍ୟ, ତୁମେ ଏହା ପାଇଁବ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ପୁନି ଭଙ୍ଗ ହେବ।