ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯଦି ସେ ଦୁଷ୍ଟମନୋବଳୀ ଆମର ଯଜ୍ଞରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ସେହି ଦୁର୍ଜନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବୁନି। ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସମୟ ଗତିରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ରାବଣଙ୍କ ଭଳି ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରତି ଆମେ କିଛି କରିପାରୁନାହିଁ—ଏହା ତ ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଣ୍ଣୟ। ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆପଣ ମୋ ପୁଅ ଓ ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣ ହିଁ ଆମର ପ୍ରଧାନ ଦେବତା। ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ବାନର କିମ୍ବା ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେନାହିଁ—ତେବେ ମାନବମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ସେ ଶୂରବୀର ଓ ଅମୃତପାନ କରୁଥିବା ଦେବମାନେଙ୍କର ଶକ୍ତି ନେଇନେଇଥାଏ, ତେଣୁ ଆମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରୁନାହିଁ, ଦେବତାଗତ ବର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୟ ଯେଉଁଥିରେ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏପରି ରାଘବ ମଧ୍ୟ ବୟସର ଭାରରେ ଅବସାଦଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ନହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଧୁଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞ ନାଶକ ଲବଣ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ—ମୁଁ କେଉଁଠି ମୋ ପୁଅକୁ ପଠାଏବି? ଯଦି ଆପଣ ଏହାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନିର୍ଭର କରିଛି; ନହେଲେ, ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଜୟ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏପରି ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ କହି, ସେ ଭୟରେ ଭରିଯାଇ, ଋଷିମାନଙ୍କର ସନ୍ଦେହର ତରଙ୍ଗରେ ଡୁବିଯାଇ, ଏକ ମହାତ୍ମା ଯେପରି ବଡ଼ ସାଗରର ତରଙ୍ଗରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୁଏ, ସେଉଁପରି କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଆସିପାରିଲେନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଓ ସ୍ନେହ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଋଷି କୌଶିକ—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର—କ୍ରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ଶପଥ କରିଛ, ‘ମୁଁ କରିବି’, ଏବେ ତାହା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହାଁ; ସିଂହ ସାହସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ମୃଗ ଭଳି ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଏହି ପ୍ରତ୍ୟାଗତି ରାଘବମାନଙ୍କ ଘର ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶଶୀର ଶୀତଳ କିରଣରୁ କଳା କିରଣ କେବେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏନି। ଯଦି ତୁମେ ସକ୍ଷମ ନୁହଁ, ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଥିଲି, ସେପରି ଯିବି; କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ତୁମେ ତୁମ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ ଖୁସି ରୁହ, ଯଦିଓ ଶପଥ ପୂରଣ ହେଲାନାହିଁ।” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଏହି କ୍ରୋଧରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଠିଲା, ଦେବତାମାନେ ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଜଗତର ବନ୍ଧୁ, ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅନୁଭବ କରି, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଥିବା ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଜନ୍ମ, ଧର୍ମର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅବତାର; ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଗୁଣମୟ। ନୀତିବାନ ଓ ଶପଥ ପାଳନ କରୁଥିବା ତୁମେ ଧର୍ମକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ତୁମେ ଋଷିଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଧର୍ମରେ ଖ୍ୟାତି ଥିବା ତୁମେ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କର; ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯଦି ରାଜା ଶପଥ କରି, ‘ମୁଁ କରିବି’, କିନ୍ତୁ ସେହି କଥା ପୂରଣ କରିନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି; ତେଣୁ ରାମଙ୍କୁ ପଠାନ୍ତୁ। ସିଂହ ସମ ନରରେ ରକ୍ଷିତ ହେବେ, ଯେପରି ଅମୃତ ଅଗ୍ନିରେ ସୁରକ୍ଷିତ, ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅସ୍ତ୍ର ଥାଏ କି ନାଥାଏ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେନାହିଁ। ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଜନ୍ମ ଓ ଦଶରଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶବ୍ଦ ରକ୍ଷା କରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ଆଉ କିଏ ଏହି କଥା ରକ୍ଷା କରିବେ? ଜୀବମାନେ ତୁମର ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମାକୁ ଚାଲିଥାନ୍ତି; ଏଠି ତୁମେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହି ଧର୍ମର ଅବତାର, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ସେ ତିନି ଲୋକରେ, ଚଳ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣିଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିନଥିଲେ ଓ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦେବ ଋଷି, ଅମର, ଦାନବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁ। ଏକ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ, ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଭୃଶାଶ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ପାଇବା ସମୟରେ ଦେଇଥିଲେ। ଭୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ରଜାପତି ସନ୍ତାନଙ୍କ ସମାନ, ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଥିଲେ—ବୀର, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଜୟା ଓ ସୁପ୍ରଭା, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟା, ସୁସ୍ଲିମ୍ବା, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସଂଖ୍ୟା ଶତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ। ଜୟା ପୂର୍ବକାଳରେ ବର ପାଇ ବିଅପରିଣାମୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ପଞ୍ଚାଶି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅସୁର ସେନା ନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ସୁପ୍ରଭା ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚାଶି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଜୟ, ସଂଘର୍ଷ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ। ଏହିପରି ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ; ତେଣୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ମନ ଦୁବଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷି ନିକଟରେ ଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରଢ଼ ଲୋକ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଭ୍ରମିତ ଲୋକର ଭଳି ଅବସାଦରେ ପଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଯେ, “ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ପଠାଇବି।” ସେ ତୁରନ୍ତ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। “ଦ୍ୱାରପାଳ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ବଳଶାଳୀ ଓ ସତ୍ୟବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଣ, ଋଷିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବିଲମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ, ସେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ, ଏବଂ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ ଫେରି ଆସି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ରାମ ତାଙ୍କ ନିଜ କକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି, ରାତିରେ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ନିରାଶ।