ଏକ ସମୟର କଥା, ରଘୁବଂଶର ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ ରାମଙ୍କୁ ଗୁରୁ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେ କହିଲେ—ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେମାନେ ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ସମାନ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତାହା ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଓ ଯାହା ମିଳେ ତାହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି; ଏହିପରି ମୃଦୁ ଓ ଶିଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ମନ ପବିତ୍ର, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଶ୍ରୀ ଏମିତି ଚମକେ ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ କ୍ଷୀର ସାଗର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକିତ। ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହି, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିର ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ଶିତଳ ହୁଏ; ଯେଉଁଠି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ସେଠି ଧୃତି ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଶିତଳତା ପରି ଅଟୁଟ ରହେ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ମନ ଥିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଧନ ବି ସେ ଲୋକଙ୍କ ସେବକ ହୋଇ ରହେ, ଯେପରି ସେବକମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ମନରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ବର୍ଷାକାଳରେ ଧୂଳି ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଶୀଘ୍ର ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ର, ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଲୋକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକନ୍ତି। ଏମିତି ଏକ ଶାନ୍ତ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ଲୋକେ ଏମିତି ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଯାହା ଧନ-ସମ୍ପତି ଦେଇ ମିଳିପାରେ ନାହିଁ। ରଘୁବଂଶୀ, ଏମିତି ଏକ ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି। ଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠ ଆଉ କହିଲେ—ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ, ସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗତି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଉପାୟ। ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷମାନେ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗରେ ଥିବା ବିବେକର ଫୁଲକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାହାର ଫଳର ଧନର ଭାଣ୍ଡାର ହୁଅନ୍ତି। ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶୂନ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହୁଏ, ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ସବ ପରି ଲାଗେ, ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ପରି ଚମକେ। ଏହି ଜଗତରେ, ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତି ହିଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ଶୀତ, ମୋହର ବାତାସ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜୟ କରେ। ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତିକୁ ବୁଝ, ଏହା ବୁଦ୍ଧିକୁ ବଢାଇଥାଏ, ଅଜ୍ଞାନର ବୃକ୍ଷକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ, ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ। ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବିବେକର ଦୀପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚିତ୍ତକୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କରେ, ଯେପରି ଦୁଃଖହୀନ ବୃକ୍ଷର ମାଳା ଫୁଲ। ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗର ଶକ୍ତି ଏମିତି ଏକ ସୁଖ ଦେଉଛି, ଯାହା କେବେ ଭୟ, ବିଘ୍ନ, କିମ୍ବା ଅଭାବ ନଥାଏ, ଏହା ଅପୂର୍ବ ଓ ଅସୀମ। ଯେଉଁମାନେ ସବୁଠୁ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତିକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଜଗତରେ, ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତି ଧର୍ମର ପଥର ଶୁଭ ଦୀପ, ଏହି ଚିତ୍ତର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକରେ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗର ଶିତଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ, ତୀର୍ଥ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞର ଆବଶ୍ୟକତା ରହେନାହିଁ। ଯଦି ଏମିତି ସଜ୍ଜନ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ, ସନ୍ଦେହ କାଟିଦେଇଛନ୍ତି, ହୃଦୟର ଗଠିକୁ ଖୋଲିଦେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଶାନ୍ତ ମନର ଅଧିକାରୀ, ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜ୍ୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଖୋଜିବା ଉଚିତ; ସଜ୍ଜନମାନେ ଗରିବଙ୍କୁ ମଣିର ଦରକାର ପରି ଦରକାର। ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗର ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମଳ କମଳ ପରି ଚମକେ। ଯେଉଁ ମହାନ୍ ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧ ଲୀଳାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ, ସେ କେବେ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ସନ୍ତମାନେ ଅଜ୍ଞାନର ଗଠିକୁ କାଟିଦେଇଛନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୌରବିତ, ସେମାନେ ସଂସାର ଶାଗର ତାରଣ ଉପାୟ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ତମାନେ ଉପରେ ଅଲସ୍ୟ ଓ ଅନାଦର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଶୁଷ୍କ ଜଳାଣି ହୋଇଯାନ୍ତି; ଯେଉଁ ସନ୍ତମାନେ ନରକ ଅଗ୍ନିକୁ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଶାନ୍ତ କରନ୍ତି। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ, ଦୁଃଖ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭ୍ରମ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତିର ଔଷଧରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟି, ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତି, ବିଚାର ଓ ଶାନ୍ତି—ଏହି ଚାରିଟିଏ ଲୋକଙ୍କୁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉପାୟ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ, ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତି ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଥ, ବିଚାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ, ଶାନ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ। ଏହି ଚାରିଟିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଉପାୟ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ସଂସାର ଶେଷ ହୁଏ; ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଚାରିଟିଏର ଅଧିକାରୀ, ସେମାନେ ମୋହ ଓ ସଂସାର ତାରିଯାଆନ୍ତି। ଏହି ଚାରିଟିଏ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜାଗୃତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଚାରିଟିଏ ଅଧିକୃତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଚାରିଟିଏ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉପାୟର ମୂଳ ଅଟେ; ଏହିଠାରୁ ଏକ ଉପାୟକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି, ବିଚାର ଓ ଶାନ୍ତି—ଏହି ଗୁଣଗୁଡିକ ଚିତ୍ତ ପ୍ରସାଦ ହେଲେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଯେପରି ନଦୀ ଜଳ ସାଗରକୁ ଯାଏ। ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗରେ ରୁଚି ଥିଲେ ବିଚାର, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଓ ଶାନ୍ତି ବଢ଼େ, ଯେପରି ଚୟନ ବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ଧନ ବଢ଼େ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଥିଲେ ବିଚାର, ଶାନ୍ତି ଓ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗତି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନେ ଶୋଭା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼େ। ବିଚାରକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଓ ଶାନ୍ତି ମିଳେ, ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ତେଣୁ, ରଘୁବଂଶୀ, ସଦା ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସରେ ମନକୁ ଜୟ କର, ଏହି ଚାରିଟିଏ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଗୁଣକୁ ଅବଶ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କର।