ଏଠି ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋର ଅନୁଗତମାନେ ଏଠାରେ ବହୁ ବେଳେ ବଳି ଦେଇଛନ୍ତି, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭୂମିରେ ଅର୍ପଣ କରି ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି । ଏପରି ଭାବେ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଯଜ୍ଞସଭା ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲି । ହେ ରାଜନ୍, ମୋର ମନ ରୋଷକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ ନାହିଁ, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କୌଣସି ଶାପ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ମୋର କ୍ଷମା ଏପରି ଅପାର, ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ବିନା ବଡ଼ ଫଳ ପାଇପାରିବି । ମୁଁ ଏବେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଛି, ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଯେଉଁଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଥିବାକୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ତାହା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନିନ୍ଦାନୀୟ । ଆପଣଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସିଂହ ପରାକ୍ରମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୂର, ରାକ୍ଷସ ନାଶକ ରାମ । ଏହି ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାପରି ଏ ରାମ, ସତ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ, ଶ୍ୟାମ କେଶଧାରୀ, ଶୂର ଓ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର—ତାଙ୍କୁ ଆପଣ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ । ସେ, ମୋର ରକ୍ଷାରେ ଓ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେଂକୁ ଦମନ କରିପାରିବେ । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଏକ ଅନେକ ଓ ଅନନ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ । ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଅତି କ୍ରୁଧିତ ସିଂହ ମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ହରିଣମାନେଂକୁ ଭୟଭୀତ କରନ୍ତି । କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀ ରାମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏହା ସାମ୍ନା କରିପାରିବେ ନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କେବଳ ସିଂହ ଟିକିପାରେ । ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଖରା ଓ ଦୂଷଣଙ୍କ ସେବକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଷ ସମ, ମୃତ୍ୟୁ ସମ କ୍ରୁଧିତ । ରାମଙ୍କର ବାଣ ଏମାନେ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଧଳି ମେଘର ଧାରା ବର୍ଷାକୁ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ । ଏହି ସମୟରେ ଆପଣ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ଅନୁଭାବିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହି ଜଗତରେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଉଥିବା ଦେୟ କିଛି ରହିନଥାଏ । ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିଛି—ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ ହେବେ; ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅବସର ଦେଖି କ୍ଷିପ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ମୁଁ ଏହି ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଣିଛି, ଏହି କଥା ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି । ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଧର୍ମ, ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ କୀର୍ତି ଦୃଢ଼, ତେବେ ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆପଣ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ । ମୋର ଏକ ଦଶରାତ୍ରୀୟ ଯଜ୍ଞ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେଂକୁ ବଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଓ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରୁଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ବସିଷ୍ଠମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ତାପରେ ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ । ହେ ରାଘବ, ଆପଣ ସମୟକୁ ଅଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ, ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ; ତେଣୁ ନିଜ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଦୁଃଖକୁ ମନରେ ଧରିବେ ନାହିଁ । କାରଣ, ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ଛୋଟ କାମ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଅସମୟରେ ବଡ଼ କାମ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ । ଏପରି ଧର୍ମ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଉପଦେଶ ଭରା କଥା କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିରବ ହେଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶରଥ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ଉଚିତ କଥା କହିବା ସହିତ ମଧ୍ୟ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ନ ହେଲେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ନିର୍ବିକଳ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ, ଏବଂ କହିଲେ— "ମୋର ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ଏଯାଁ ସୋଳ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେଂକ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଦେଖୁନି । ମୋ ପାଖରେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଅଛି, ମୁଁ ତାହାର ନାୟକ; ଏହି ସେନା ସହିତ ମୁଁ ଏହି ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସମାନେଂକ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି । ଏମାନେ ଶୂର, ସାହସୀ, ଶସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ; ଏବଂ ମୁଁ ଧନୁ ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ରକ୍ଷକ । ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେତେବେଳେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସିଂହ ମାନେ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିବାପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି । କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ରମରେ ରାମ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା କିଛି ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡ଼ି ସେ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିନାହାନ୍ତି । ସେ ଅତିଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ନିପୁଣ ନୁହେଁ; ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ମୁଖ କେମିତି ହୁଏ ତାହା ଜାଣିନାହାନ୍ତି । ସେ କେବଳ ପୁଷ୍ପୋଦ୍ୟାନ, ନଗର ଉଦ୍ୟାନ, ଓ ଉପବନ ଦେଖିବାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ । ରାଜପୁତ୍ରମାନେଂକ ସହ ମନ୍ଦିର ଅଙ୍ଗଣରେ ଖେଳିବା, ମାଳା ଛିଟିଯାଇଥିବା ମଞ୍ଚରେ ଅନନ୍ଦ କରିବା ତାଙ୍କ ପ୍ରବୃତ୍ତି । ଏ ଦିନ ମୋ ଭାଗ୍ୟ ବିପରୀତ ହୋଇଯାଇଛି, ମୁଁ ଏକ ଶୀତ ଲାଗିଥିବା ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ପରି ହୋଇଯାଇଛି—ଏକଥିରେ ଅତିତେ ହରିତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଶୁଷ୍କ ଓ ଦୁର୍ବଳ । ରାମ ଏବେ ଖାଇପାରୁନାହାନ୍ତି, ଘରେ ବା ବାହାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମନ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଛି, ଚୁପ୍ଚାପ ବସି ରହନ୍ତି । ମୁଁ, ମୋର ରାନୀ ଓ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶରଦ ମେଘ ପରି ଅସହାୟ ହୋଇଯାଇଛି । ଏମିତି ଦୁଃଖିତ, ଅପରିପକ୍ୱ ଏ ଶିଶୁକୁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେଂକ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଠାଇପାରିବି? ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ତାହା ଯୁବତୀ ସମ୍ପର୍କ, ଅମୃତ ରସ ବା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳୁଥିବା ଆନନ୍ଦ ଠାରୁ ବଡ଼ । ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପୁତ୍ର ସ୍ନେହ ପାଇଁ ତାହା କରିବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।