ଏହି ଉପଦେଶରେ ଏହା କହାଯାଉଛି ଯେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ସଦା ଉତ୍ସୁକ ଓ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପଥରେ, ସେମାନେ ଜାଗୃତ ଓ ପ୍ରମାଣିକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦରକାର। ଯେପରିକି କେତକୀର ରସ କପଡ଼ାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉଠାଯାଏ, ସେପରି ଗୁରୁଜନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ବାକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାବଧାନିକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଚାହିଁଦି। ଏଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହାଯାଇଛି, ଯିଏ ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ ବା ଯାହାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଢ଼ ଅଟୁଳ୍ୟ। ଏହିଠାରେ ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯିଏ ପ୍ରମାଣିକ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଳନ କରିନଥାଏ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ। ଏଠି ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ କହାଯାଉଛି ଯେ, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଦେଖିବା ଉଚିତ ଯେ ପ୍ରବକ୍ତା ଏହି ବିଷୟ ଜାଣନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମତାର ଚିହ୍ନ। ଯିଏ ଏହି ବିଚାର ବିନା ପ୍ରଶ୍ନ କରେ, ସେ ଶିଶୁ ସମାନ ଅବିବେକୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବା ଅଯୋଗ୍ୟ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା ସମୟରେ ଉତ୍ତର ଦେବେ, ଯେଉଁପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ବୁଝିପାରିବେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଶିଷ୍ଟ ହେବେ। ଅବିବେକୀ, ପଶୁସ୍ୱଭାବୀ ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ବିଚାର ବିନା ଯିଏ ଉତ୍ତର ଦେଇଦିଏ, ସେ ଏହି ସଂସାରରେ ସବୁଠାରୁ ମୂଢ଼ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏଠି, ମୁଁ କହୁଛି, ହେ ରଘୁବଂଶ ଶିରୋମଣି ରାମ, ତୁମେ ଗୁଣର ଧାମ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି। ଏହି ଆଲୋଚନା ଆମ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ତେଣୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁକୂଳ। ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତୁମେ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଜାଣି ଏହାର ସାର ଭାଗ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କର। ତୁମେ ମହାନ, ବିରକ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ତୁମ ମନରେ ସତ୍ୟ ଏପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଛି, ଯେପରିକି କେତକୀର ରସ କପଡ଼ାରେ ଲିନ ହୁଏ। ତୁମର ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ଜାଣିବାର ଆଗ୍ରହ ଏପରି ଦୂର୍ଦ୍ଦଶୀ ଯେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତୁମେ ହୃଦୟରେ ଏହାକୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ରଖ; ନହେଲେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ଅପରିଗଣ୍ୟ କଥା କହି ନାହିଁ। ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ, ହେ ରାମ, ଏହା ସଂସାର ଅରଣ୍ୟରେ ବାନର ସମାନ; ଏହାକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ସଂଯମ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସତ୍ୟ ଶୁଣ। ଅବିବେକୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରିହାର କର, କାରଣ ମାତ୍ର ସଜ୍ଜନମାନେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ସଦା ସଜ୍ଜନ ସାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବିବେକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ବିବେକର ଦୁଇଟି ଫଳ ହେଉଛି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ। ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାରରେ ଚାରି ଜଣ ଦ୍ୱାରପାଳ ଅଛନ୍ତି—ଶାନ୍ତି, ବିଚାର, ସନ୍ତୋଷ ଓ ସଜ୍ଜନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ। ଏହି ଚାରି ଟିଏ, କିମ୍ବା ଦୁଇ, ତିନି, ବା ସବୁ, ଦୃଢ଼ତାରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏମାନେ ମୋକ୍ଷ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ପାଳାସର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଥାନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି କ୍ଷୀଣ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏକକୁ ଜିତିଲେ, ସବୁ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଯାଏ। ବିବେକ ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ର, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ତେଜସ୍ୱୀତାର ରୂପ, ଶୋଭା ଓ ମୂଳ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆଲୋକର ମୂଳ। ଯେତେବେଳେ ଅବିବେକୀଙ୍କ ମନ ତୀବ୍ର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢେ଼ଞ୍ଚିଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ଚେତନା ଅଚଳ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରିକି ଜଳ ଥଣ୍ଡାରେ ବରଫ ହୋଇଯାଏ, କିମ୍ବା ପାଥର ଭଳି ଅଚଳ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ହେ ରଘବ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ ବିବେକରେ ନିପୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ପଦ୍ମ ଯେପରି ଜାଗୃତ ହୁଏ, ସେପରି ଜାଗୃତ ଅନ୍ତଃକରଣ ସହିତ ଦୃଢ଼ ଅଛ। ତୁମେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମ ଶ୍ରବଣ ଏପରି ଏକାଗ୍ର ଯେ, ଯେପରି ଏକ ପଶୁ ବିନା ଧ୍ୟାନ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଥାଏ। ବିରକ୍ତି, ନିୟମ ଓ ସମଚିତ୍ତ ଧନ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାମ, ସେଉଁଠି ଅବିନାଶୀ ସ୍ଥିତି ଲାଭ ହୁଏ। ପ୍ରଥମେ, ସଂସାର ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର, ସଜ୍ଜନ ସାଙ୍ଗ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ବିବେକ ଉପଜାଇବା ଉଚିତ। ଚେଷ୍ଟା କରି ମୂଢ଼ତାକୁ ଦୂର କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହି ମୂଢ଼ତା ସଂସାର ରୂପ ବିଷବୃକ୍ଷର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର କାରଣ ଓ ମୂଢ଼ତାର ଅନ୍ଧକାର। ଏହି ମୂଢ଼ତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି—ଯେତେବେଳେ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଅପେକ୍ଷା ଓ ମୂଢ଼ତାର ସର୍ପବିଳ ହୃଦୟରେ ତଳମଳ କରେ, ମନ ଅନ୍ତଃରେ ଅଗ୍ନିରେ ଚାମ ଭଳି ସଂକୋଚିତ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ଯେପରିକି ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବା ଦୃଷ୍ଟି। ଯାହାର ମନ ଆନନ୍ଦମୟ ବିବେକରେ ଯୋଗ୍ୟ, ପୂର୍ବାପର ବିଚାର କରେ, ସେଉଁଠି ସେ ଏକ ସତ୍ୟ ମଣିଷ। ଶୁଦ୍ଧ ଓ ବିସ୍ତୃତ ମନ, ଉତ୍କଳ ଚିନ୍ତନର ଶୀତଳତା ସହିତ, ତୁମେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଯେପରିକି ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଆକାଶ ଆଲୋକିତ। ହେ ରଘବ, ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମ ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିପାରୁଛ, ତୁମେ କହାଯାଉଥିବା ଅର୍ଥକୁ ବୁଝିପାରୁଛ; ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଆଉ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ରଜସ ଓ ତମସ ରହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ନିଶ୍ଚଳ ମନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ। ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତାର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ତୁମେ ଧାରଣ କରିଛ, ଓ ବକ୍ତାର ଗୁଣ ମୋରେ ଅଛି, ଯେପରି ରତ୍ନମାଳାର ତେଜ ମହାସାଗରରେ ରହିଥାଏ। ତୁମେ ବିବେକ ଓ ବିରକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପଜିଥିବା ନିର୍ମଳତା ଲାଭ କରିଛ, ମୁକ୍ତା ଶିଳା ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣରୁ ଶୀତଳତା ନେଇଥିବା ପରି।