ଏହି ଉତ୍ତମ ସଂବାଦରେ, ଏକ ଜିଜ୍ଞାସୁ ଚିତ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୃଷ୍ଟି ପରେ ଏହି ଜଗତରେ ଭାଗ୍ୟବାନ ଚିତ୍ତ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା? ଜ୍ଞାନର ଅବତରଣ କେମିତି ହେଲା?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ କହାଯାଏ—ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଧର୍ମରେ ଏକ ନିରନ୍ତର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ, ଯେପରି ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ। ଏହିପରି ଉତ୍ପତ୍ତି ପରେ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାଙ୍କର ଗତିକୁ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ତିନି ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କଲେ। ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିର ଯୁଗ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ସମାପ୍ତ ହେବାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋହରେ ଆବୃତ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପ୍ରବଳ ହେଲା। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ମୋକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପଠାଇଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ଜଗତର ଅଜ୍ଞାନକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବି। ମୋ ସହ ବହୁତ ମହାର୍ଷିମାନେ, ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ। ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନର ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ଏହି ମନର ବିଶାଳ ମାୟାରେ ବନ୍ଧା ଥିବା ଜଗତକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷିତ ହେଲୁ। ଏହିପରି ସମୟରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗ ଶେଷ ହେଲା, କାର୍ମିକ ପବିତ୍ରତା କ୍ଷୀଣ ହେଲା ଓ ପୃଥିବୀ କ୍ଷୀଣ ହେଇଗଲା। ତେଣୁ, କାର୍ମିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ସୀମାବନ୍ଧନ ନିମିତ୍ତେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ରାଜାମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବହୁତ ସଂହିତା, ରୀତି-ନୀତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚିତ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଚାରିତ ହେଲା। କାଳଚକ୍ର ଘୂରିବା ସହିତ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଅସ୍ଥିର ହେବାରେ, ଲୋକେ ଦିନକୁ ଦିନ ଭୋଜନ ଓ ଧାନ ଚାଷରେ ମନ ଲଗାଇଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ପୃଥିବୀର ଶାସନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ରାଜାମାନେ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଓ ସୃଷ୍ଟିର ନିୟମ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଇଲୁ। ଏପରି ଭାବେ, ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଦ୍ୟା ପ୍ରଥମେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚାରିତ ହେଲା; ପରେ ଏହା ସାରା ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଲା ଓ ରାଜବିଦ୍ୟା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା। ଏହି ରାଜବିଦ୍ୟା, ରାଜଗୁହ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାସ୍ତ୍ର—ଏହାକୁ ବୁଝି, ରାଘବ, ରାଜାମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏବେ, ବହୁତ ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ପରେ, ତୁମେ, ରାମ, ଏହି ଭୂମିରେ ଦଶରଥଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ଏବଂ ତୁମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ନିର୍ମଳ ଓ ନିର୍ମୂଳ ବୈରାଗ୍ୟ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ। ସାଧାରଣତଃ, ଉତ୍ତମ ଓ ବିବେକୀ ଲୋକମାନଙ୍କରେ କିଛି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା କାରଣରୁ ବୈରାଗ୍ୟ ଆସେ, ଏହା ରାଜସିକ ପ୍ରକୃତିର। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଅପୂର୍ବ ବୈରାଗ୍ୟ ତୁମେ ନିଜରେ ଦେଖାଇଛ, ଯାହା ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି; ତୁମ ବୈରାଗ୍ୟ ନିର୍ମଳ, ନିଜ ବିବେକରୁ ଉଦ୍ଭୂତ। ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅଧର୍ମ ଦେଖି କିଏ ବୈରାଗ୍ୟୀ ହେବେ ନାହିଁ? କିନ୍ତୁ, ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୈରାଗ୍ୟ କେବଳ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଆସେ। ଯେଉଁ ମହାନ ଜନମାନେ, ଯାହାଙ୍କରେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ କାରଣ ବିନା ବୈରାଗ୍ୟ ଆସେ, ସେମାନେ ନିଜରେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚିତ୍ତର ଅଧିକାରୀ। ସତ୍ୟ ପ୍ରକୃତିର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ଚମତ୍କାର ଯେଉଁ ଜନଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରେ, ସେମାନେ ଯୁବକଙ୍କ ଗଳାରେ ଅରଣ୍ୟମାଳା ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରର ଗଠନ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ନିଜ ବିବେକର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ମାୟାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଯାଞ୍ଚ କରି, ତାହାକୁ ଭିତରେ ବାହାରେ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ। ଶ୍ମଶାନ, ବିପଦ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଖି କିଏ ବୈରାଗ୍ୟୀ ହେବେ ନାହିଁ? କିନ୍ତୁ ଯାହା ବୈରାଗ୍ୟ ନିଜରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ। ତୁମେ ଅନ୍ୟସ୍୵ଭାବିକ ବୈରାଗ୍ୟ ଧାରଣ କରି ଏକ ସତ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ସାର ପାଇଁ ଯଥା ମୃଦୁ ମାଟି ବିଜର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେପରି ଉପଯୁକ୍ତ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ, ଏହିପରି ବିବେକୀ ମନରେ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବହୁତ କାର୍ଯ୍ୟ, ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା, ନିୟମ, ଦାନ, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା, ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତନ ଓ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା—ଯେବେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଓ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ଅନ୍ୱେଷଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ତେବେ କଉଁଠି ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ନିମିତ୍ତ ବିନା ବିବେକ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ, ଯେପରି କଉଁ ଓ ତାଳ ଫଳର ଅଚାନକ ମିଳନ। ଲୋକେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ରହି, ଏହି ଅନନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ପରମ ପଦ କୁ ଅନୁଭବ କରିନଥାନ୍ତି। ଏହି ସଂସାରକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖି, ଏହାରେ ମନ ଲଗିଥିବାକୁ ଚିହ୍ନି, ଯେଉଁମାନେ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ହାତୀ ଯେପରି ବନ୍ଧନ ଛାଡି ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଉତ୍ତମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ରାମ, ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅନନ୍ତ ସଂସାର ଚକ୍ର ଜ୍ଞାନ ବିନା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଦେହ ଛାଡିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଚାଲିଥାଏ; ଏହା ବଡ଼ ଜାଲ। ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ମାତ୍ର ଏହି ଦୁର୍ଗମ ସଂସାର ସାଗରକୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଚାରର ବେଳେ ତରିପାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ। ଏହିପରି, ଏହି ଜ୍ଞାନ ମାର୍ଗକୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ଯାହା ଏହି ସଂସାର ସାଗରକୁ ତରାଏ, ଏବଂ ସଦା ଏହି ଏକାଗ୍ରତା ଅନୁସରଣ କର। ଏହି ଜଗତର ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନନ୍ତ ଦୁଃଖ ତାକୁ ଠିକ୍ ବୁଝିବା ଛାଡି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜଳିଥାଏ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଏକ।