ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ମୁଁ ଜଣାଇବି କିପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ କାରଣ ଓ ବକ୍ତା, ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏକ ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ଅବୋଧ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା କରିଥିଲି, ଯାହାକି ଜ୍ଞାନର ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମର ପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ହେବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଶାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜାଗୃତିକୁ ଅଧିଗମ କରିଛ; ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସୁନାରୁ ସୁନା ପରି।” ଏହା ପରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, “ଏବେ ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଉପରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପର ଅଞ୍ଚଳରେ, ଭାରତବର୍ଷକୁ ଯାଉ, ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ। ସେଠାରେ ତୁମେ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିବେଶିତ ଲୋକମାନେ, ଯେମାନେ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଅ। ଏହିପରି ଯେମାନେ ମନରେ ବିରକ୍ତି ଓ ବିଶାଳ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ରାଗ ରହିତ, ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ।” ମୋର ପିତା, କମଳଜ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଛି, ରାଘବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଅନୁକ୍ରମ ଶେଷ ହେଉନାହିଁ। ଏଠାରେ ମୋର ଏକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଛି; ଆବଶ୍ୟକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସରେ, ମୁଁ ଜଗତରେ ରହିଛି; ମୋର ମନ ସଦା ଶାନ୍ତ ଓ ନିଦ୍ରା ପରି ଅବସ୍ଥିତ, ମୁଁ କାମ କରେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରୁ ନାହିଁ। ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କହିଛି—ଜ୍ଞାନର ଅବତରଣ ପୃଥିବୀରେ କିପରି ହେଲା, ମୋର ଇଚ୍ଛା ଓ କମଳଜଙ୍କ ଧାରଣା ଅନୁସାରେ। ଏବେ, ଏ ଅପରାଧ ରହିତ, ତୁମେ ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଶୁଣ; ତୁମର ମନ ମହାପୁଣ୍ୟର ଫଳରୁ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକ୍ତିରେ ଅଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା—ସୃଷ୍ଟି ପରେ ଜ୍ଞାନର ଅବତରଣରେ କିପରି ଶ୍ରୀମତ୍ ଚିତ୍ତ ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲା? ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଏକ ଲହରୀ ପରି ଚାଲିଲେ। ସେ ଏପରି ଏକ ବିସ୍ତୃତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହାର ସମସ୍ତ ପଥ ସୃଜନ କଲେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁ ତିନି ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଯୁଗ ଓ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିର ଯୁଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ପ୍ରଭୁ ଜଗତର ମୋହକୁ ଦେଖି, ଦୟାରେ ଭରିଗଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ସୃଜନ କଲେ, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ମୋତେ ପୃଥିବୀରେ ପଠାଇଲେ, ଜଗତର ଅବୋଧତାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ। ମୁଁ ଯେପରି ନିଯୁକ୍ତ ହେଲି, ସେପରି ସନତ୍କୁମାର ଓ ନାରଦ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମହା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ପଠାଯିଲେ। ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନର ପଥ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜଗତକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମନର ବିଶାଳ ମାୟାରେ ଜଗତ ବନ୍ଧା ଥିଲା। ଏପରି, ମହା ଋଷିମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କୃତ ଯୁଗ ଶୀଥିଳ ହେଲା, କାର୍ଯ୍ୟର ଶୁଦ୍ଧତା କମିଗଲା, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଅଧିକ ଦୁର୍ବଳ ହେଲା। ତାହା ପରେ, କାର୍ଯ୍ୟର ଅନୁକ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜାମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ପୃଥିବୀର ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ। ଅନେକ ଉପବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶାସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ବିଦିପ୍ରୟୋଗ ଶାସ୍ତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଗଲା—ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଲାଭ ପାଇଁ। ଏଠାରେ କାଳଚକ୍ର ଘୂରିବା ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶୀଥିଳ ହେଉଛି, ଲୋକମାନେ ଦିନକୁ ଦିନ ଭୋଜନ ଓ ଧାନ ଚାଷରେ ଲିନ ହେଉଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପକରଣ ପାଇଁ ଭୂମିର ଶାସକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଅନେକ ଜୀବମାନେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ଭୂମି ଶାସନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ରାଜାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେ ଦୁଃଖରେ ତଳିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଓ ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁକ୍ରମ ସଠିକ୍ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ, ଆମେ ଓ ଅନ୍ୟ ମହା ଋଷିମାନେ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଇଲୁ। ଏପରି ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଦ୍ୟା ପ୍ରଥମେ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ପରେ ଏହା ଜଗତରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ରାଜା ଜ୍ଞାନ ନାମେ ପରିଚିତ ହେଲା। ରାଜା ଜ୍ଞାନ, ରାଜ ଗୁପ୍ତ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାସ୍ତ୍ର—ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ରାଘବ, ରାଜାମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦୁଃଖମୁକ୍ତିକୁ ଅଧିଗମ କରିଥିଲେ। ଏବେ, ଅନେକ ନିର୍ମଳ ଖ୍ୟାତିର ରାଜାମାନେ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ତୁମେ, ରାମ, ଏହି ଭୂମିରେ ଦଶରଥଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ତୁମର ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ନିର୍ମଳ ନିର୍ବେଦ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ। ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ବିବେକୀ ଲୋକମାନେ, ସାଧାରଣତଃ କିଛି କାରଣରୁ ନିର୍ବେଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ରାମ, ଏହି ରାଜା ନିର୍ବେଦ ପରି। କିନ୍ତୁ ତୁମରେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନିର୍ବେଦ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି, ଯାହା ଧର୍ମଜନମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି; ତୁମର ନିର୍ବେଦ ନିର୍ମଳ, ନିଜ ବିବେକରୁ ଉଦ୍ଭୂତ। କିଏ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟତା ଦେଖି ନିର୍ବେଦୀ ହେବେ ନାହିଁ? କିନ୍ତୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିର୍ବେଦ କେବଳ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷମାନେ ମହା ଜ୍ଞାନରେ ବିରକ୍ତି ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତର ମାଲିକ। ଏକ ଜୀବ, ନିଜ ବିବେକ ଓ ବିରକ୍ତିର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଯାହା ଏକ ଶିଶୁ ବନଫୁଲର ମାଳା ପରି ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତର ଗଠନକୁ ବିଚାର କରି ନିର୍ବେଦ ଅଧିଗମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ନିଜ ବିବେକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ମାୟାକୁ ପୁନପୁନ ବିଚାର କରି ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଦୁଇଁଥର। କିଏ ଶ୍ମଶାନ, ବିପଦ ବା ଦୁଃଖ ଦେଖି ନିର୍ବେଦୀ ହେବେ ନାହିଁ? କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ବିରକ୍ତି ନିଜରୁ ଉଦ୍ଭବ, ସେହି ଏକ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ। ତୁମେ ଅନିର୍ବିକଳ୍ପ ନିର୍ବେଦ ଧାରଣ କରିଛ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ମହାତ୍ମା ହୋଇଛ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନର ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଅନୁକୂଳ, ଯେପରି ମୃଦୁ ମାଟି ଏକ ମାଳା ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ।