ପ୍ରଥିବୀରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଏ, ମଣିଷ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଗଠିତ ହୁଏ—ଏହି କଥା ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଲୋକେ ଶୈଶବରୁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଏଠି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶୁଭ ସଂସ୍କାର ଅଭ୍ୟାସ କର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରୟାସରେ ନିର୍ଭର କରି ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କର। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ମନ ଅଶିକ୍ଷିତ ଅଛି ଏବଂ ସେହି ସ୍ଥିତିକୁ ଅନୁଭବ କରିନାହ, ଗୁରୁ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର। ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତଃକରଣର ମଳ ଦଗ୍ଧ ହେବ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଜଣାଯିବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶୁଭ ସଂସ୍କାର ଧାରାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନାସକ୍ତ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି, ନିତ୍ୟ ଦୁଃଖରହିତ ସ୍ଥିତିକୁ ଅଧିଗମ କର; ଏବଂ ଏହି ସବୁକୁ ଛାଡ଼ି, ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଅ। ଏହିପରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରୟାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ତୁମର ଶାଶ୍ୱତ ସଙ୍ଗୀ; ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଏବେ ମୋର କଥା ଶୁଣ। ମନ ଭିତର ଉତ୍ସାହ ଓ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସମତାରେ ନେଇଯା। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ସାରଗର୍ଭିତ ସଂଗ୍ରହ କହିବି, ଯାହା ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଏବଂ ମାନବ ଜୀବନର ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଦୁହିଁ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ସଂସାର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶାନ୍ତି ଓ ସନ୍ତୋଷ ସହିତ ଉତ୍ତମ ଚିତ୍ତ ଧାରଣ କର। ପୂର୍ବ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉପଦେଶର ଅର୍ଥକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ମନକୁ ଏକତା ଓ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଚିନ୍ତନରେ ରଖ। ଏବେ, ରାମ, ଏହି ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଶୁଣ, ଯାହା ସୁଖ ଦୁଃଖକୁ ଶେଷ କରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ପଥ ଏବଂ ଏହିଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯିବ। ଏହି ମୁକ୍ତିର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିବେକୀ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଦୁଃଖରହିତ ଅବିନାଶୀ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ଏହି ଉପଦେଶ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସ୍ୱୟଂ-ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ସମାପ୍ତି ଓ ମନର ପରମ ଶାନ୍ତିର ଉପାୟ। "ଏହି ଉପଦେଶ କିଏ ଦେଲେ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏବଂ କିପରି ଦେଲେ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା କିପରି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଲା?" ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆଧାର ଓ ବ୍ୟାପ୍ତି ଥିବା ଅନନ୍ତ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଛି, ଯାହା ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଭିତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦୀପ ଭଳି। ସେହି ଚେତନାର ଚଳନ ଓ ନିଶ୍ଚଳତାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେପରି ଉତ୍ସାହ ଭରା ସମୁଦ୍ରରୁ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ। ମହାମେରୁ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟଵର୍ତ୍ତୀ କମଳ ଓ ତାହାର ପତ୍ର ଓ ହୃଦୟ-କମଳରୁ, ତାରକା ରେଶମ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସ୍ୱୟଂ-ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବେଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥର ଅଧିପତି ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ନିଜ ଚିତ୍ତର ଭଳି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଏକ କୋଣାରେ, ସେ ଦୁଃଖ, ରୋଗ ଓ ବିପଦରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱର ଦୁଃଖରେ ଅନୁରୁଦ୍ଧ, ବିନାଶ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଦିଗରେ ଅନୁସୃତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଏକ ପରମ ଉପାୟ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ, ବାପା ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଯେପରି ଦୟାଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଦୟାବିଭୋର ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ତଃଚିନ୍ତନ କଲେ: "ଏହି ଅଶାନ୍ତ, ଅଳ୍ପାୟୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ କେମିତି ଶେଷ ହେବ?" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ପୁନି ସେ ତପସ୍ୟା, ଧର୍ମ, ଦାନ, ସତ୍ୟ ଓ ତୀର୍ଥକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ସବୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେ ବିଚାର କଲେ: "ମାନବମାନେ କେବଳ ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖର ଶେଷ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ନିର୍ବାଣକୁ ପରମ ସୁଖ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ନ ଜନ୍ମ ନ ମୃତ୍ୟୁ ଭୋଗ କରେ; ଏହି ଅବସ୍ଥା କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ୍ୟ। ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଉପାୟ, ତପ, ଦାନ, ତୀର୍ଥକୁ ଅପେକ୍ଷା କମ ଉପକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଉତ୍ତମ ମାନବ ସମୁଦାୟର ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ମୁଁ ଏବେ ସେହି ସାକ୍ଷାତ୍ ଉପାୟ ପ୍ରକାଶ କରିବି। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନରେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ମୋତେ ଉପସ୍ଥାପିତ କଲେ। ମୁଁ କେଉଁଠୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲି, ଏକ ତରଙ୍ଗ ଅନ୍ୟ ତରଙ୍ଗ ପଛରେ ଆସିଥିବା ପରି, ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଦେଲି। ପିତାଙ୍କ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ ଥିଲା, ମୋ ହାତରେ ମଧ୍ୟ କମଣ୍ଡଳୁ; ସେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲି; ମୁଁ ନମସ୍କାର କରି ସେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି। ସେ ମୋତେ ଡାକି କହିଲେ, "ଆସ, ପୁତ୍ର," ଏବଂ ନିଜ କମଳର ଉତ୍ତର ପତ୍ରରେ ମୋତେ ନେଇ ଏକତ୍ର କଲେ, ଯେପରି ଧଳା ମେଘ ଚାନ୍ଦକୁ ଛୁଏ। ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ନିଜ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥିବା ମୋର ପିତା ବ୍ରହ୍ମା, ହଂସ ଯେପରି କମଳରେ ବସିଥାଏ, ସେପରି ମୋତେ କଥା କହିଲେ। "ପୁତ୍ର, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ତୁମ ମନ, କପି ପରି ଚଞ୍ଚଳ, ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ୍ ହେଉ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଶଶକ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ୍।" ଏପରି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ମୋର ଶୁଭ ସ୍ୱଭାବକୁ ଭୁଲିଗଲି। ତାପରେ ମୁଁ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ହେଲି, ଜାଗୃତ ମନ ସହିତ ଦୁଃଖ ଓ ବେଦନାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲି, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିଚ ଲୋକ ପରି। "ଏହି ସଂସାର ନାମକ ଦୋଷ କିପରି ଆସିଲା?"—ଏପରି ମୁଁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲି। ତାପରେ ପିତା ମୋତେ ପଚାରିଲେ: "ପୁତ୍ର, କାହିଁକି ତୁମେ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ? ମୋତେ ଦୁଃଖର ଉପାୟ ପଚାର, ଏବଂ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ହେଇଥିବ।" ମୁଁ ପଚାରିଲି, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପିତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ପତ୍ର ଉପରେ ବସି, ସଂସାର ରୋଗର ଔଷଧ ଦେଲେ।