ଏହି ଉପଦେଶରେ ଏକ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ରହିଛି, ରାମା। ଯଦି ଅନ୍ୟ କେହି ତୁମର ଚେତନା କାରଣ ହେଉଛି, ତେବେ ତୁମର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ କିଏ ଏହି ଚେତନାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବ? ଏହିପରି, ଅସ୍ଥିରତା ଏକ ଆସଲ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ନୁହେଁ। ମନର ଅନୁଶୀଳନ ଏକ ନଦୀ ପରି ଭଲ ଏବଂ ମନ୍ଦ ମାର୍ଗରେ ବହିଯାଏ; ମାନବ ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ଦୃଢ଼ତା ସହ ଏହି ନଦୀକୁ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗରେ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି ମନ ଦୁଷ୍ଟ ମାର୍ଗରେ ଲଗିଯାଏ, ତେବେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସହ ଏହାକୁ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମା। ମନ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ଦୂର ହେଲେ, ଏହା ଭଲ ଦିଗରେ ଯାଏ; ଏହିପରି ମନ ଏକ ପଶୁ ପରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର। ଏହାକୁ ସମତା ଭାବରେ, ଧୀରେ ଧୀରେ, ପଦେ ପଦେ ଶାନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଶିଶୁ ସ୍ୱଭାବର ମନକୁ ମାନବ ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ଦୃଢ଼ତା ସହ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯେଉଁ ଅନୁଶୀଳନ କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲା, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ଏବେ ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଅନୁଶୀଳନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଉଚିତ, ରାମା। ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଶୀଳନ ର ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ଆଶୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ତେବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ଅନୁଶୀଳନ ଫଳ ଦେଇଛି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମା। ଏବେ ବି ତୁମର ଆଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି, ତେଣୁ ଅନୁଶୀଳନ ର ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତମ ଅନୁଶୀଳନ କୁ ଉତ୍ପାଦନ କର। ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଶୀଳନ ଅଭାବ ରେ ତୁମର ଆଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏବେ ବି ଏହା ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାନ୍ତି; ତଥାପି, ପ୍ରିୟ ରାମା, ଖୁସି ରୁହ। ସନ୍ଦେହ ରେ ବି ସଦା ଭଲ କାମ କରିବା ଉଚିତ; ଭଲ ଆଶୟ ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ, ଏହାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତ ରେ ଯାହା ଅନୁଶୀଳନ କରାଯାଏ, ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଆଶୟ ର ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରିଥାଏ; ଏହି ତଥ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ମାନେ ଶିଶୁ କାଳରୁ ଦେଖିଛନ୍ତି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତରେ ଉତ୍ତମ ଆଶୟ ରେ ନିଜକୁ ଲଗାଇବା ଉଚିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରୟାସ ରେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ଲାଗି। ଯାଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ମନ ଶିକ୍ଷିତ ନୁହେଁ ଏବଂ ତୁମେ ତାହାର ସ୍ଥିତି ଜାଣିନାହାଁ, ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ର ଆଧିକାର ରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇ କାମ କର। ପରେ, ଅପବିତ୍ରତା ଦଗ୍ଧ ହେଲାପରେ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଜଣାଗଲାପରେ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଆଶୟ ର ବୃଦ୍ଧିକୁ ବି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଆସକ୍ତି ରହିତ ହୋଇ। ଉଚ୍ଚ ଉତ୍ତମ ଯାହା କୁ ଉତ୍ତମଜନ ଅନୁଶୀଳନ କରନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ରେ ଏହି ମନ ଲଗାଇ, ସଦା ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର; ଏବଂ ପରେ ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ବି ତ୍ୟାଗ କରି ଭଲ ଭାବେ ବସିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଏହି ଉଦ୍ୟମ ରେ ଭରସା କର, ଯାହା ସଦା ତୁମ ସଙ୍ଗୀ ଅଟୁଟ ରହିଛି; ଏକାଗ୍ର ମନ କରି ଏହି ମୋ ଉପଦେଶକୁ ଶୁଣ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଯେଉଁଠାରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରିକ ଆଗ୍ରହ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଇଚ୍ଛା ରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଦମନ କରି, ସମତା ରେ ଆଣ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ସାରଗର୍ଭିତ ସଂଗ୍ରହ ଉପଦେଶ ଦେବି, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ର ଉପାୟ ଏବଂ ଏହି ଜଗତ ଏବଂ ପରଲୋକ ର ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଜଗତ ର ଆସକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ରେ ଉତ୍ତମ ମନ ଧାରଣ କର। ପୂର୍ବ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉପଦେଶ ର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମନକୁ ଏକତା ଏବଂ ଚିନ୍ତନ ରେ ଧାରଣ କର। ଏହି ମୋକ୍ଷ ର ଉପାୟ ରାମା, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଦୁଃଖ ର ଅନ୍ତ କରେ, ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ର ସ୍ଥିତିକୁ ଦେଇଥାଏ, ଏହାକୁ ଏବେ ମୁଁ ଉପଦେଶ କରିବି। ଏହି ମୋକ୍ଷ ର ଉପଦେଶ ଶୁଣିବା ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା। ଏହି ଉପଦେଶ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପରମ ଶ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ—ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ର ଅନ୍ତ କରେ ଏବଂ ମନ ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାନ୍ତ୍ୱନା। ବ୍ରହ୍ମା କିଏ, କିପରି ଏବଂ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଉପଦେଶ କହିଥିଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମ ନିକଟକୁ କିପରି ଆସିଲା, ଏହା ମୋତେ କହିବାକୁ ଚାହଁ। ଏଠାରେ ଅନନ୍ତ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବ ଉପସ୍ଥିତ ଚେତନା ର ଆକାଶ ଅଛି, ଯାହା ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଭିତରେ ଦୀପ ପରି ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଏହି ଆକାଶ ର ଗତି ଏବଂ ନିର୍ବିକଳ୍ପତା ରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ଯେପରି ଉତ୍ତଳ ସମୁଦ୍ର ରୁ ଏକ ତରଙ୍ଗ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ମେରୁ ପର୍ବତ ର ମଧ୍ୟ ର ପଦ୍ମ ର ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ରୁ, ତାରା ର ତନ୍ତୁ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପରମ ଶ୍ରଷ୍ଟା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଶ୍ରଷ୍ଟା ଏକ ସଭା ରେ ବେଦ ଏବଂ ତାହାର ଅର୍ଥ ର ଅଧିପତି ଋଷି ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ; ଏହିପରି, ତିନି ସମସ୍ତ ଜଗତ ର ଅନେକ ବିଭାଜନ ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେପରି ମନ ର କଳ୍ପନା ରେ ହୁଏ। ଭାରତ ଭୂମି ରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ର କୋଣ ରେ, ଶ୍ରଷ୍ଟା ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଦୁଃଖ ରେ ପୀଡିତ ଲୋକ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରେ ବିପ୍ଳବ ଏବଂ ନାଶ ନିମିତ୍ତରେ ଉଦ୍ଧତ ଲୋକ ଲାଗି, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ରେ ଜୀବ ମାନଙ୍କର ପୋଷଣ ଲାଗି ପରମ ଉପାୟ ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଲୋକ ମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ର ଶ୍ରଷ୍ଟା ପ୍ରଭୁ ଦୟାରେ ଭରିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ପିତା ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ର ଦୁଃଖ ଦେଖି ଦୟାଭାବ କରେ। ଏହି ଦୟା ରେ, ପ୍ରଭୁ କ୍ଷଣିକ ଏକାଗ୍ରତା ରେ ଚିନ୍ତା କଲେ: "ଏହି ଆଶାହୀନ, ଅଲ୍ପାୟୁ ଲୋକ ମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ର କିପରି ଅନ୍ତ ହେବ?" ଏହିଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ପ୍ରଭୁ ପୁନଃ ତପ, ଧର୍ମ, ଦାନ, ସତ୍ୟ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରଷ୍ଟା ଚିନ୍ତା କଲେ: "ଏହି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମାନୁଷ ମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ର ଅନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।" ନିର୍ବାଣ କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସଂସାର ର ଅତିକ୍ରମ କୁ ଜ୍ଞାନ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ; ତପ, ଦାନ, ତୀର୍ଥ ରେ କିଛି ସାହାଯ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ଉତ୍ତମ ମାନବ ମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ର ମୋକ୍ଷ ଲାଗି, ମୁଁ ଏବେ ଏହି ଉପାୟ କୁ ପ୍ରକାଶ କରିବି।