ଏହି ସଂସାରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟ ପୂର୍ବତନକୁ ଧ୍ଵଂସ କରେ, ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ବଳପୂର୍ବକ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଅବିଚଳିତ ରହି ଉଦ୍ୟମ କରେ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଥିରେ ସେହି ଉଦ୍ୟମ ସବୁବେଳେ ବିଜୟୀ ହୁଏ। ପୂର୍ବ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଘଟଣାଠାରୁ ବେଶି ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତେଣୁ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇପାରେ, ଯେପରି ଏକ ଉବୟୁ ଶିଶୁକୁ ସହଜରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ। ଏକ ବର୍ଷର ଶ୍ରମରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଫସଲ ଯଦି ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନିଆଯାଏ, ତେବେ ମେଘକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଉଦ୍ୟମ କଲେ ସେଠି ଉଦ୍ୟମ ଜିତିଯାଏ। ଯଦି ଧୀରେ ଧୀରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ହାରାଯାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ନେଇ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ମୋର ଶକ୍ତି ଅସମର୍ଥ, ସେଠି ଶୋକ କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ଯଦି ମୁଁ ଯାହା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ତାହା ପାଇଁ ଶୋକ କରେ, ତେବେ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଏକ ଅବିବେକୀର ପ୍ରତ୍ୟାହାର। ଏହି ସଂସାରର ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥା ସ୍ଥାନ, କାଳ, କ୍ରିୟା ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଅଧିକ ଉଦ୍ୟମ କରେ, ସେ ସବୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ତେଣୁ, ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଉପରେ ଭରସା କରି, ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସଦ୍ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ମାନବ ଜୀବନର ପୂର୍ବ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଉଦ୍ୟମ ଦୁଇଟି ଫଳଦାୟକ ବୃକ୍ଷ; କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଉଦ୍ୟମ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ବିଜୟୀ ହୁଏ। ଯିଏ ଭଲ କାମ କରି ପୂର୍ବ ଦୁର୍ବଳ କାର୍ଯ୍ୟର ଅପମାନକୁ ଦୂର କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଅଜ୍ଞ ଜନ୍ତୁ, ଯିଏ କଥା ଓ ମନର ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଉପରେ ଅସମର୍ଥ। ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଧାରଣ କରେ, ସେ ସଂସାର ମୋହରୁ ସିଂହ ଯେପରି କେଜ୍ ଛାଡ଼ିଯାଏ ସେପରି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। "ଅନ୍ୟେ ମୋତେ ଏମିତି କରାଇଦେଲେ" — ଏହି ଭାବନା ଅପକାରୀ ମୂଢତା; ଏହି ଭାବକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ଯାହା ପ୍ରକାଶ୍ୟ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ହଜାର ହଜାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆସିଯାଏ, ଯାଏ; ସେଠି ଆନନ୍ଦ ଓ ବେଦନାକୁ ଛାଡ଼ି, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଆଚରଣର ଅଟୁଟ ସୀମା ଛାଡ଼େନି, ସେଠି ସମସ୍ତ ଧନ ମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଜେଉଁ ଜଣେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଉଦ୍ୟମ କରେ, ତାହାକୁ ମାନବ ଉଦ୍ୟମ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି; ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲେ ସଫଳ ହୁଏ। କ୍ରିୟା ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ସେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ସାଧନ କରେ; ଏହା ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଓ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପରମ ସତ୍ୟକୁ ଅନନ୍ତ, ସମ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର, ଯାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟମକୁ ‘ଭାଗ୍ୟ’ ନାମ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଉଚିତ; ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେ ସେହି ନାମକୁ ନିଷେଧ କରୁନାହୁଁ। କିନ୍ତୁ ମୂଢମାନେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବି ଧାରଣ କରି, ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ସଦା ସମୟରେ ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଜଗତର ଉପକାର ହୁଏ। ଯେପରି ଗତକାଲିର ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ଆଜିର ଭଲ କାମରେ ଶୋଭା ପାଇ ଦୂର ହୁଏ, ସେପରି ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅତିତ ଉଦ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ; ତେଣୁ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କର। ଉଦ୍ୟମର ଫଳ ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଜଣେ ତାଙ୍କର ହସ୍ତେ ଥିବା ଆମ୍ଳ ଫଳ ଦେଖୁଥିବା ପରି; ତଥାପି ମୂଢମାନେ ଏହି ପ୍ରକାଶ୍ୟକୁ ଅନଦେଖା କରି, ଭାଗ୍ୟର ମାୟାରେ ଏଡ଼ାଇଯାନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟ ଯଦି ନିଜ ଏକ କଳ୍ପନା ଓ କାରଣ-ଫଳ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ହେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାବନାର ଧାରୀ, ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଉପରେ ଭରସା କର। ଶାସ୍ତ୍ର, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଥା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଫଳ ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଯେତେବେଳେ ଏହା ହୃଦୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ମନ କିଛି ଅନ୍ୟ ଚାହେନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ — ଏହାକୁ ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ୟମ କୁହାଯାଏ। ଉଦ୍ୟମର ଫଳ ମାନବ ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ ବୋଲି ଜାଣି, ସଦା ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ଏହାର ପରମ ସଫଳତା ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର, ସଜ୍ଜନ ଲୋକ ଓ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସେବା କରି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟମକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି ମନକୁ ଚାଲାନ୍ତି, ସେ ସଦା ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଭାବନା ରଖିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ସେବା ଉଦ୍ୟମ ସବୁବେଳେ ବିଜୟୀ ହୁଏ। ଏହି ଜୀବ ଜନ୍ମର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା, ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ; ଏହା ବୁଝି, ସ୍ୱାଭାବିକ ମାନବ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ ସଙ୍ଗ କରି, ଅଚ୍ୟୁତ ପରମ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରୁ। ଏହି ଦେହ ଯଦି ରୋଗ ମୁକ୍ତ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ଷତି ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ସ୍ପୃଶ୍ୟ, ତେବେ ଏହି ଦେହକୁ ଏପରି ସ୍ଥିର କର, ଯେପରି ଏହାର ଆଉ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ହେଉ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ପାଇଁଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ଛାଡ଼ି, କେବଳ ଭାଗ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ଘୃଣା କରି, ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଭୋଗକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି। ଚେତନାର ଚଳନ, ମନର ଚଳନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଚଳନ — ଏହି ସବୁ ମାନବ ଉଦ୍ୟମର ରୂପ; ଏଠାରୁ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମନରେ ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚଳନ ହୁଏ; ଏହିପରି ଦେହ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ। ଶୈଶବ ରୁ ଏହି ଉଦ୍ୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ; କେଉଁଠି ଭାଗ୍ୟ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ; ତେଣୁ ମାନବ ଉଦ୍ୟମ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।