ଏହି ଜଗତରେ ଅନେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଜିତିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାହାର ବଳି ଲାଭ କିଛି ମିଳିବ କି ନାହିଁ, ସେଥିରେ ଏକ ରେଖା ମଧ୍ୟ ଧରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏମିତି ଲୋକମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତ, ସାଧାରଣ, ଦୟାନୀୟ ଏବଂ ନିଜକୁ ଭାଗ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର କରି ରହନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଯିଏ ଏହି ନଶ୍ଟ କରିଛି, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟମ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଏକ ଗଛର ଏକ ଡାଳରେ ଦୁଇଟି ଫଳ ଥାଏ, ତାହାରୁ ଗୋଟିଏ ଖାଲି ଥାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ଉଦ୍ୟମ ଏବଂ ତାହାର ସାର ଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଜଗତର ଯେଉଁ ଘଟଣାମାନେ ସଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ଯେଉଁ ଉଦ୍ୟମ ରହିଛି, ତାହାର ମହାଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକୁ ଶୁଭ ଉପାୟରେ ଜବରଦସ୍ତ କରି ରାଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ମନ୍ତ୍ରୀ, ହାତୀ ଏବଂ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଉଦ୍ୟମର ବିଶାଳ ଫଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଯେପରି ଖାଦ୍ୟକୁ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କରି ଚିବାଯାଏ, ସେପରି ଅଳ୍ପ ଉଦ୍ୟମକୁ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରନ୍ତି। ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଏପରି ସହଜତା ଅନୁଭବନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାମତେ ମାଟିର ଗାଠି ପରି ଉପଯୋଗ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଉଦ୍ୟମ ସକ୍ଷମମାନେ କରନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଦୃଶ୍ୟ, ତାହାକୁ ଅସକ୍ଷମ ଏବଂ ଅନ୍ତର ଜ୍ଞାନ ନଥିବା ଲୋକମାନେ 'ଭାଗ୍ୟ' ବୋଲି କହନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଦ୍ୟମକୁ ଭାଗ୍ୟ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ; ଏହି କଥା ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରୀ, ହାତୀ ଏବଂ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ବୁଦ୍ଧି, ଯାହାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏହି ବିକ୍ଷୁକ ରାଜ୍ୟକୁ ଶାସନ ଏବଂ ରକ୍ଷା କରେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଅତୀତକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଏବଂ ଅତୀତ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଜୋର କରି ଦମନ କରେ; କିନ୍ତୁ ସଦା ଯିଏ ଅଚଳ ରହି ଉଦ୍ୟମ କରେ, ସେଠି ସେ ଜିତିଥାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୃଶ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଏହିପରି ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ୍ୟକୁ ଜିତିଯିବାଯାଏ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁକୁ ଯୁବକ ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରାଯାଏ। ଏକ ବର୍ଷର ଫସଲ ଉଦ୍ୟମରେ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମେଘ ତାହାକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛି, ତେବେ ମେଘକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଉଦ୍ୟମ କରାଗଲେ, ସେଠି ଉଦ୍ୟମ ଜିତିଥାଏ। ଯଦି ଧୀରେ ଧୀରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ତେବେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ମୋର ଶକ୍ତି ଅସମର୍ଥ, ସେଠି ଶୋକ କରି କ'ଣ ଉପକାର? ଯଦି ମୁଁ ଯାହା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ସେଥିପାଇଁ ଦୁଃଖ କରେ, ତେବେ ଏହା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୁଲି ରହିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ପ୍ରକାର। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ସ୍ଥାନ, କାଳ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଅଧିକ ଉଦ୍ୟମ କରେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଯାଏ। ସେଉଁଥିରୁ ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଉପରେ ଭରସା କର, ଶାସ୍ତ୍ର ସତ୍ୟ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ତୁମର ବୁଦ୍ଧିକୁ ପବିତ୍ର କର, ଏବଂ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅ। ଅତୀତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ମାନବୀୟ ପ୍ରୟାସ ଦୁଇଟି ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ପରି, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରୟାସ ଅତୀତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଏବଂ ସେଠି ଜିତିଯାଏ। ଯିଏ ଅତୀତ କୃତ୍ୟର ଅସାରତାକୁ ନୂତନ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରେନାହିଁ, ସେ ଅଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରାଣୀ, ତାଙ୍କର ମନ ଓ ମୁଖର ସୁଖ ଦୁଃଖ ଉପରେ ଅସମର୍ଥ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରଖେ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ବଞ୍ଚେ, ସେ ଜଗତର ମୋହକୁ ସିଂହ ପରି ଖଚ୍ଚରୁ ବାହାରିଯାଏ। 'ଅନ୍ୟେ ମୋତେ ଏଭଳି କରାଉଛନ୍ତି'—ଏହି ଭାବନା ହାନିକାରକ ଭ୍ରମ; ଯିଏ ଏହାକୁ ଧରି ରହେ, ଦୃଢ଼ ତଥ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେଠିଏ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଜ୍ୟ। ହଜାର ହଜାର ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆସେ ଯାଏ, ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ଦୁଃଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଆଚରଣର ଅଟୁଟ ସୀମାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଧନ ଉପଜିଥାଏ, ମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଧନ ଉପଜିଥିବା ପରି। ଏକାଗ୍ର ଉଦ୍ୟମକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମାନବୀୟ ଉଦ୍ୟମ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି; ଏହା ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନେତୃତ୍ୱ ମିଳିଲେ ସଫଳ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ସାହିତ ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ, ସେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ପୂରଣ କରେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ସଦ୍ଗୁଣୀ ସଙ୍ଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନନ୍ତ ସମ ଆନନ୍ଦରୂପ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଲବ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ଗୁରୁ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଯାହାକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟମକୁ 'ଭାଗ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତେବେ ସେଠି ଏହି ନାମକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଯାଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୂର୍ଖମାନେ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବି ଧ୍ୱଂସ ପଥରେ ଯାଇଛନ୍ତି; ସଦା ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଜଗତର ଉପକାର ହୁଏ। ଯେପରି ଗତକାଲିର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଆଜିର ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ହୁଏ, ସେପରି ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଜିତାଯାଏ; ତେଣୁ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ଚେଷ୍ଟା କର। ଉଦ୍ୟମର ଫଳ ଏପରି ସ୍ପଷ୍ଟ, ଯେପରି ହସ୍ତେ ଆମ୍ଳା ଫଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ମୂର୍ଖମାନେ ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ ଅନଦେଖା କରି, ଭାଗ୍ୟର ମୋହରେ ବୁଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟ, ଯାହା ନିଜ ଚିନ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ାଯାଇଛି ଏବଂ କୌଣସି କାରଣ-ଫଳ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ତ୍ୟାଗ କର; ହେ ଶୁଭ ମନସ୍କ, ନିଜ ଉଦ୍ୟମ ଉପରେ ଭରସା କର। ଶାସ୍ତ୍ର, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦେଶାଚାର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଫଳ ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ହୃଦୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ମନ କିଛି ଅନ୍ୟ ଚାହେ ନାହିଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ—ଏହିଠାରେ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଉଦ୍ୟମ କୁହାଯାଏ।