ଏକ ଦିନ, ଏକ ମୃଦୁ ଓ ମସୃଣ ବୀଣା ହାତରେ ଧରି, ଅକ୍ଷୟ ଆୟୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ମନସ୍କ ଏକ ମହାନ ଋଷି, ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପାପ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସୁମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମନେ ହେଉଥିଲା ନେକ୍ତର ଝରି ପଡ଼ୁଛି। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ କେତେକ ଅନ୍ଧକାର, ଉଚ୍ଚ ଭୃକୁଟି ଦ୍ୱାରା ସେ ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦୁହିଁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କର ରତ୍ନମୟ ମୁକୁଟ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଋଷି ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୂମିପତିଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରନ୍ତି, ସେପରି ସୁମଧୁର ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ତା’ପରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ପ୍ରଦାନ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ମହାନ, ତୁମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ନିର୍ଭୀକ ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦିତ ହେଲୁ; ଯେପରି ରବି ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ଖିଳିଯାଏ। ଯାହା ଆଦିହୀନ, ଅଚଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ, ସେଇ ଆନନ୍ଦ ଆମେ ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖି ଅନୁଭବ କରୁଛୁ। ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ଆଜି ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ପ୍ରଧାନ ହୋଇଛୁ, କାରଣ ଧର୍ମର ଫଳରେ ତୁମ ଆଗମନ ଆମ ପାଖରେ ହୋଇଛି।" ଏହିପରି କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ରାଜା ଓ ମହାନ ଋଷିମାନେ ସଭା ଗୃହରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ କିଛି ଭୟଭୀତ ଦେଖାଉଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଖିଲି ନିଜେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ। ଋଷି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ତା’ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସମ୍ମାନ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଋଷି ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ରାଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତା’ପରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ମିଳି, ହସି ଅଭିବାଦନ କରି ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମାନ କରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସାଙ୍ଗରେ ରହି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନିଜ-ନିଜ ଆସନରେ ବସି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ପରସ୍ପରକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଣୟ ଓ ଆଦରରେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ସେହି ଜ୍ଞାନୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆସନ ଦେଇ, ରାଜା ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଗୋଧନ ପୁନଃପୁନଃ ଦାନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ରାଜା ଶୁଭ୍ର ହୃଦୟ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ହସିରେ କହିଲେ, "ତୁମ ଆଗମନ ଯେପରି ଅମୃତ ଆସିଲା, ବା ଅଭାବରେ ବର୍ଷା, ବା ଅନ୍ଧଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ମିଳିଲା। ଯେପରି ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ମିଳିବା, ସନ୍ତାନହୀନଙ୍କୁ ପୁଅ ହେବା, ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ଜିନିଷ ଜାଗରଣରେ ପାଇବା, ସେପରି ତୁମ ଆଗମନ। ଯେପରି ଆଶାବାଞ୍ଛିତ ସଙ୍ଗମ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଆଗମନ, ବା ହାରାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଫେରି ପାଇବା, ତେଣୁ ମୋ ପାଇଁ ତୁମ ଆସିବା। ଯେପରି ଆକାଶକୁ ଉଠିଲେ ଆନନ୍ଦ, ବା ମୃତ ଭାବିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଫେରି ଆସିଲେ ଯେପରି ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ।" "ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ବାସିନ୍ଦା ତୁମେ, ତୁମ ଉପସ୍ଥିତିରେ କିଏ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ ନାହିଁ? ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ତୁମ ଆଗମନ ଏପରି ଶୁଭ। ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶା କ’ଣ? ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମହାନ। ରାଜର୍ଷି ଉପାଧିରେ ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ, ତୁମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ଆଲୋକିତ; ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ମୋର ପୂଜ୍ୟ ହେଉଛ। ଯେପରି ଗଙ୍ଗାଜଳର ସ୍ନାନରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ତେଣୁ ତୁମେ ଦେଖିଲେ ମୋ ମନ ଶିତଳ ହୁଏ। ରାଗ, ଭୟ, କ୍ରୋଧ ରହିତ, ନିରଲିପ୍ତ ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ ଏଇ ଆଗମନ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।" "ମୁଁ ନିଜକୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ବୋଧ କରୁଛି, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିରେ ବିଲିନ ହୁଏ। ତୁମ ଆଗମନ ମୋ ପାଇଁ ଏପରି, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାଏ; ମୁଁ ପବିତ୍ର ଓ ଧନ୍ୟ। ତୁମ ଆଗମନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ଓ ଜୀବନ ନିଜର ଭଲରେ ବ୍ୟତୀତ।" "ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି ଏବଂ ମନରେ ମଧ୍ୟ ନମନ କରୁଛି, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ନମନ କରେ। ଯେ କାରଣରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ତାହା ସଫଳ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବ; କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ।" "ତୁମେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଚାର କର, କାରଣ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି କାମ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ବିଷୟ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭାବିବା ଉଚିତ; ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମର ସେବକ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବତା ସମ।" ଏଭଳି ସୁମଧୁର, ଅନୁଭୂତିମୟ ଏବଂ ଗୁଣମୟ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତିଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏବେ, ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦେହର ଲোম ଖଡ଼ିଯାଇଲା, ସେ କହିଲେ—"ହେ ରାଜା, ଏହିପରି ବ୍ୟବହାର କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ; ତୁମେ ମହାନ ବଂଶର ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶାନୁସାରୀ।" "କିନ୍ତୁ ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ ବିଷୟ ଅଛି, ତାହା ନିଜେ ଧର୍ମଅନୁସାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କର। ମୁଁ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଛି, କିନ୍ତୁ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ତାହାର ବିରୋଧରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦେବମଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ରାତିର ଦାନବମାନେ ମୋର ଯଜ୍ଞକୁ ବିନାଶ କରିଦିଅନ୍ତି।