ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସଭାରେ ମହାମୁନି ନାରଦ ତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏହାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଆଗରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭାବରେ ଉପଦେଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ତିନି କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ତୁମର ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖିଛ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଲଗା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଜମିରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଅନେକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦନ ଗଛ ଦୁର୍ଲଭ। ଏପରି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନେକ ଫଳ ଓ ପତ୍ରରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଲବଙ୍ଗ ଗଛର ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁଣ ଦୁର୍ଲଭ। ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳ କିରଣ, ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ, ଗଛର ଫୁଲର ଝୁଡ଼ି—ଏହିପରି ରାମଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱିତୀୟତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ସୃଷ୍ଟି ତାଳକୁ ତିଆରି କରିଥିବା ଦୈବ ଦୁଷ୍ଟ ଚାଳ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ଜଳିଥିବା ପୀଡାରୁ ଯେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତତ୍ତ୍ୱ ଆସେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଯେମାନେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିବାକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ, ନବମନ୍ୟ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ତିନି ଜଗତରେ ରାମଙ୍କ ସମାନ ଜଣେ ନାହିଁ—ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୃଦୟବାନ୍, ମହାତ୍ମା; ଏହା ଆମ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ। ଯଦି ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏହା ରାଘବଙ୍କ ମନରେ ଫଳ ନ ଦେଉଥିବା, ତେବେ ଏହା କିଛି ନୁହେଁ; ଆମେ ମୁନିମାନେ ତ ତାହାର ଅସାର ଅନୁଭୂତିରେ ଅଟୁଟ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ନିଜ ଶୁଭ୍ର ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜାଣିଛ। ତୁମର ମନ ସ୍ବଭାବରେ ପବିତ୍ର, ଏକ ମାନ୍ଦ ଶୁଭ୍ର ଆଇନା ପରି; କିଛି କ୍ଷୁଦ୍ର ଶୁଧି ଅପେକ୍ଷିତ। ଶୁକ, ଭ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ମନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ ଶାନ୍ତି ଚାହିଲା। ତାହାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଶୁକଙ୍କର ମନ ଆରମ୍ଭରେ କାହିଁକି ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ପରେ କିପରି ଶାନ୍ତ ହେଲା?” ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ରାମ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କର କଥା କହିବି, ଯାହା ମୋର ନିଜ ଆତ୍ମାର ଶେଷ ଅବସ୍ଥା ପରି ଏବଂ ଜନ୍ମର ଶେଷ ହେବାର କାରଣ ଦେଖାଏ। ଭ୍ୟାସଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ମୁନି, କଜଳ ରଙ୍ଗର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନରେ ଅତିରୁଦ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ—ସେ ଭ୍ୟାସ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ନାମ ଶୁକ, ତିନି ମହାମୁନି, ଯଜ୍ଞର ଅବତାର। ଶୁକ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଜଗତର ଗତିକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ତୁମେ କରିଛ। ତାଙ୍କର ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସତ୍ୟକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମନ ନିଜେ ଅଶ୍ରମିକ ରୂପେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମନେ ‘ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ’ ଭାବ ନ ଥିଲା, ନାହିଁ ଆତ୍ମାରେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭୂତି ହେଲା। ତାଙ୍କର ମନ ନିଜେ ଶାନ୍ତ, ଅଶାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ଅନେକ ଅସାର ରସରୁ ଦୂର, ଚାଟକ ପକ୍ଷୀ ପରି ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲା। ଏକ ଦିନ, ଶୁକ ନିଜେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏକା ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଭ୍ୟାସଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ମୁନି, ଏହି ଜଗତ ଦେଖା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ? କିପରି ଏହା ଶାନ୍ତି ପାଏ, କେଉଁଠି, କେଉଁଯିଁ, କେବେ?” ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ଭ୍ୟାସ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଓ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ। ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ଶିଖିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଶୁକ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶୁଭ୍ର ବୁଦ୍ଧିରେ ସେ କଥାକୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଭ୍ୟାସ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ପୁନି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜାଣେ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଜଣେ ରାଜା ଜନକ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଏହି ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ। ତାଙ୍କଠୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜାଣିପାରିବା।” ପିତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଶୁକ ସୁମେରୁ ପର୍ବତରୁ ଯାଇ, ଜନକଙ୍କ ଶାସିତ ଭିଦେହ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦ୍ୱାରପାଳ ଜନକଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ, “ହେ ରାଜା, ଭ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକ ଦ୍ୱାରରେ ଉଭା ଅଛନ୍ତି।” ଜନକ ଶୁକଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ଅନଦେଖା ଭାବରେ କହିଲେ, “ତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦିଅ,” ଏବଂ ସାତ ଦିନ ଚୁପ ରହିଲେ। ତାପରେ ଜନକ ଶୁକଙ୍କୁ ରାଜସଭାରେ ଆଣିଲେ, ଏଠି ଶୁକ ଆଉ ସାତ ଦିନ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଲେ। ତାପରେ ଜନକ ଶୁକଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ନେଇଗଲେ, କିନ୍ତୁ ସାତ ଦିନ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏଠି, ଜନକ ଶୁକଙ୍କୁ ମହିଳା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଭ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କ ମନରେ ବିପରୀତ, ଦୁଃଖ ପରି ଲାଗିଲା; ଏକ ଆଙ୍କର ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ହଳୁଆ ବାୟୁ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା ନାହିଁ। ଶୁକ ଏଠି ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର, ନିର୍ବାଚନ, ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି। ଜନକ ତାଙ୍କର ଏହି ଏକାଗ୍ର ଅବସ୍ଥା ବୁଝି, ଶୁକଙ୍କୁ ଆଣିଲେ ଏବଂ ଦେଖି ସମ୍ମାନ ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କରି, ଆପଣ ଆପଣ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ?” “ହେ ଶିକ୍ଷକ, ଏହି ଜଗତ ଦେଖା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ କିପରି ଏହି ଶାନ୍ତି ହୁଏ? ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।” ଜନକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ଶୁକ ତାଙ୍କର ପିତା ଭ୍ୟାସ କହିଥିବା ଭଳି କହିଲେ। “ମୁଁ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା ଜାଣିଛି, ଏବଂ ମୋର ପିତା ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ମୁଁ ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲି। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅର୍ଥ କହିଛ, ଏହି ଅର୍ଥ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମିଳେ।” ଏପରି ରାମଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଶୁକଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା କହିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।