ଏହି ଦିବ୍ୟ ସଭାରେ ବସିଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବଲୋକରେ ଚାଲିବା କ୍ଷମତା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବଶିଷ୍ଠ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତୁରନ୍ତ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କଲେ—ଉପଚାରର ଜଳ, ପାଦ୍ୟ ଓ ମଧୁର ସ୍ବାଗତ ଶବ୍ଦ ଦେଇ। ରାଜା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧମାନେଂକୁ ଯଥାଯଥ ଉପଚାର ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ। ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଭ କଥା, ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ସେଠାରେ ଦୁଇପକ୍ଷର ମଧୁର ଭାବନା ଓ ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଏକାପରି ଅତିଥି ସତ୍କାର ଉପଭୋଗ କଲେ। ଦେବ ଓ ମାନବ ଋଷିମାନେ ଚମକୁଥିବା ଚଟାଇ ଉପରେ ବସିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ବସିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଶବ୍ଦ, ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ସେଠାରେ ରାଜସି ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଶିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ। ନାରଦ, ଦେବପୁତ୍ର, ବ୍ୟାସ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ମରୀଚି, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଆଙ୍ଗିରସ ମଧ୍ୟ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସଭାରେ କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଶରଲୋମ, ବତ୍ସ୍ୟାୟନ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ମହାନ କବି ବାଲ୍ମୀକି ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଉଦ୍ଦାଳକ, ରିଚିକ, ଶର୍ୟାତି, ଚ୍ୟବନ, ଉଷ୍ମପ, ଘୃତର୍ଚି, ଶାଲୁଦି, ବଲୁଦି ଓ ଅନେକ ବେଦଶାଖାର ବିଶାରଦ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ଏଠି ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଓ ନାରଦ ଆଦି ମହାନ ଋଷିମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ରାମ, ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ସେଠାରେ ଶୁଭ ଗୁଣ, ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିରାଗ୍ୟର ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ତୁମର କଥାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଯଥାଯଥ, ଏବଂ ଅବିଚଳିତ; ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ କଥାର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ପୋଷଣ ଓ ଆନନ୍ଦ ଅପୂର୍ବ। ଏ ଜଗତରେ ଏମିତି ଅନନ୍ୟ ଚମତ୍କାର ଏକ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭା ଯେଉଁପରି କେବଳ ଏକା ଭାରତୀ ଅର୍ଥ ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ। ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମ ବିନା ଏ ଜ୍ଞାନ ଲତା କିପରି ଫଳ ଦେଉଛି? ଯେଉଁ ମନରେ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ରହିଛି, ଯେପରି ରାମଙ୍କ ମନରେ, ସେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକରେ ଚମକେ। ଶରୀର, ରକ୍ତ, ଅସ୍ଥି ଓ ଅନେକ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁରେ ଚେତନା ନାହିଁ। ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୁଃଖ ବାରମ୍ବାର ଆସେ, କିନ୍ତୁ ମୁଡ଼ ଜନ୍ତୁମାନେ ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱରେ ଏମିତି ଶୁଧ୍ଧ ମନ ଥିବା, ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିପାରିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେପରି ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାମ। ସନ୍ଦଳ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଏପରି ଚମତ୍କାର ରୂପ ଏହି ଜଗତରେ ଦୁର୍ଲଭ। ନିଜ ଭାବନା ଓ ଜ୍ଞାନର ଅପୂର୍ବ ଦୃଷ୍ଟି ଏହି ଉତ୍ତମ ସ୍ୱଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦେଉଥିବା ଗଛ ଦେଶରେ ଅନେକ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦନ ଗଛ ଦୁର୍ଲଭ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବନରେ ଫଳ-ପତ୍ର ଥିବା ଗଛ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଲବଙ୍ଗ ଗଛର ଅପୂର୍ବତା ସହଜରେ ମିଳେ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ, ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ, ଗଛର ମଞ୍ଜରୀ ଯେପରି ଅନନ୍ୟ, ସେପରି ରାମଙ୍କ ଚମତ୍କାର। ଏହି ସଂସାର ଭାଗ୍ୟର କ୍ରୌର୍ୟରେ ତିଆରି, ଯେଉଁ ଚିତ୍ତ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ପକା ତାତ୍ତ୍ୱିକ ରସ, ସେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି ରସ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ମହାନ ଓ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ। ଏ ତିନି ଲୋକରେ ରାମଙ୍କ ସମାନ ଜ୍ଞାନୀ, ଉତ୍ତମ ହୃଦୟ ଓ ମହାନ ଆତ୍ମା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି—ଏହି ଆମର ଦୃଢ଼ ଧାରଣା। ଯଦି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା କିଛି ଥାଏ, ତଥାପି ଯଦି ରଘବଙ୍କ ମନରେ ତାହା ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଋଷିମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭ୍ରାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି ଅନୁଭୂତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନାରଦ ଏହି ସଭାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ। ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧୁର ଭାବରେ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: "ହେ ରଘବ, ତୁମେ ଜେତେ ଜାଣିବା ଦରକାର, ସେ ସବୁ ଜାଣିଛ। ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, କାରଣ ନିଜ ଅନ୍ତଃକରଣର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଛ। ତୁମର ମନ ସ୍ୱଭାବତଃ ଶୁଧ୍ଧ, ସ୍ପଟ ଦର୍ପଣ ପରି; କେବଳ ଅଳ୍ପ ପରିମାର୍ଜନ ଦରକାର। ଯେପରି ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କ ମନ, ତେଉଁପରି ତୁମର ମନ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଜାଣି ଶାନ୍ତି ଚାହେ। "କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କ ମନ ପ୍ରଥମେ କିପରି ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା, ଏବଂ ପରେ କିପରି ଶାନ୍ତ ହେଲା? ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ କହିବି, ଯାହା ମୋ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନୁଭୂତି ସହ ଏକ, ଏବଂ ଜନ୍ମର ଶେଷର କାରଣ ଉଦ୍ଘାଟନ କରେ। "ଯିଏ ତୁମର ପିତାଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ, କାଜଳ ରଙ୍ଗର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେହି ପ୍ରଭାମୟ ବ୍ୟାସ ଋଷି। ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୀକ୍ଷିତ ଶୁକ ନାମକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେ ତୁମେ ଯେପରି ସଂସାରର ଗତି ଉପରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତନ କଲେ, ସେପରି ଶୁକଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ବିବେକ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ନିଜ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତନ କରି, ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। "ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଅକ୍ଷୟ ମନ ନିଜେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସତ୍ୟକୁ ଛୁଇଁଲା, କିନ୍ତୁ 'ଏହି ତ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ' ଭାବିଲେ ନାହିଁ, ନା ଆତ୍ମାରେ ନିବୃତ୍ତି ଲାଗିଲା। ତାଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିରତା ଛାଡ଼ି, ଅନେକ ଅସାର ଭୋଗରୁ ପଛୁଆଇ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଯେପରି କାଟକ ପକ୍ଷୀ ପୃଥିବୀକୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ କରେ।" ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଅନୁଭୂତି, ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପଦେଶର ମଧୁର ଧାରା ଏହି ସଭାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା।