तयोर् उत्थितयोस् सर्वा सभोत्थातुम् अकम्पत । मन्दवातपरामृष्टा नलिनीवालिलोचना
त्यांनी उठताच सगळ्या सभेनेही हलकेच उठायला सुरुवात केली, त्यांच्या डोळ्यांना जणू मंद वाऱ्याने हलवलेल्या कमळाच्या दांड्याचा स्पर्श झाला.
उत्तस्थौ सावतंसोत्थभृङ्गमण्डलमण्डिता । करिसेनेव विन्ध्याद्राव् आलोलकरपुष्करा
ती उठली, तिच्या कानातील अलंकाराभोवती भुंगे गुंजारव करत होते, तिचा कमळासारखा हात हलत होता, जणू काही विंध्य पर्वतावर हत्तींचा कळप चालला आहे.
परस्परांससङ्घट्टचूर्णिताङ्गदमण्डला । रत्नचूर्णारुणाम्भोदसन्ध्यासमयसूचिनी
तिच्या हातातील कडे एकमेकांना घासल्यामुळे त्यावर रत्नांची पावडर लागली होती, आणि ती संध्याकाळच्या आकाशासारखी लालसर दिसत होती.
पतदुत्तंसविभ्रान्तभृङ्गोपाहितघुङ्घुमा । मुकुटोद्दामविद्योतशक्रचापीकृताम्बरा
तिच्या खांद्यावरचं वस्त्र खाली घसरलं, भोवती भुंगे गुंजारव करत होते, आणि तिच्या मुकुटाचा तेजस्वी प्रकाश आकाशात इंद्रधनुष्यासारखा चमकत होता.
कान्तालताहस्तदलचलच्चामरमञ्जरी । वनलेखेव विक्षुब्धवरवारणमण्डला
प्रियकराच्या वेलीसारख्या हाताने ती चामर हलवत होती, जणू काही जंगलातील वाटेवर श्रेष्ठ हत्तींचा कळप धावल्याने ती हलली आहे.
कचत्कटकरत्नाश्रिकृष्टान्योऽन्यातताम्बरा । वातव्याधूतपुष्पेव मन्दारवनमालिका
तिच्या हातातील कड्या आणि दागिन्यांनी एकमेकांना वाजवत तिच्या वस्त्राचा एक भाग बाजूला सरकवला, जणू मंदाराच्या फुलांची माळ वाऱ्याने झुलते तशी.
कस्तूरीकणनीहाररचितामलवारिदा । शरद्दिक्तटमालेव प्रसृताशेषभूमिपा
ती कस्तुरीच्या धुक्यापासून तयार झालेल्या शुद्ध पावसाच्या ढगासारखी दिसत होती, जशी शरद ऋतूतील आकाशाची पांघरूण साऱ्या भूमीवर पसरते.
लोलमौलिमणिव्रातपाटलाम्बरकोटरा । सन्ध्येवाकुललोलाब्जकार्यसंहारकारिणी
तिच्या केसांत लालसर रत्नांच्या गाठी माळल्या होत्या, तिच्या वस्त्राच्या घड्या संध्याकाळच्या अस्वस्थ कमळासारख्या वाटत होत्या, ज्या दिवसाच्या कामांचा शेवट घडवत होत्या.
रत्नांशुसलिलापूरा मुखपद्मनिरन्तरा । पद्मिनीवालिवलिता नूपुरारावसारसा
तिच्या कमळासारख्या मुखातून रत्नांच्या प्रकाशाच्या धारांप्रमाणे तेज वाहत होते, ती कमळाच्या तळ्याच्या लाटांप्रमाणे हलत चालत होती आणि तिच्या पैंजणांचा नाद मधुर लहरींप्रमाणे घुमत होता.
सन्तता सा सभोत्तस्थौ भूभृच्छतसमाकुला । भूतसन्ततिसम्पूर्णा सृष्टिर् नवम् इवोदिता
ती सृष्टी अखंडपणे प्रकट झाली, शेकडो डोंगरांनी गजबजलेली, असंख्य जीवांनी भरलेली, जणू काही नव्यानेच निर्माण झाली आहे असे वाटत होते.
प्रणम्याथ नृपं भूपा निर्ययुर् नृपमन्दिरात् । शक्रचापीकृता रत्नैर् अम्भोधेर् इव वीचयः
मग राजाला वंदन करून, राजे राजवाड्यातून बाहेर पडले, जणू रत्नांनी सजलेल्या लाटा समुद्रातून बाहेर येऊन इंद्रधनुष्य तयार करतात तसे.
सामन्ता मन्त्रिणश् चैव वसिष्ठम् अथ भूमिपम् । प्रणम्य जग्मुस् स्नानाय नयविज्ञानकोविदाः
सर्व सामंत आणि मंत्री, जे राज्यकारभाराच्या ज्ञानात पारंगत होते, त्यांनी वसिष्ठ आणि राजाला वंदन करून स्नानासाठी निघाले.
वामदेवादयश् चान्ये विश्वामित्रादयस् तथा । वसिष्ठं पुरतः कृत्वा तस्थुर् आमज्जनोन्मुखाः
वामदेव, विश्वामित्र आणि इतर ऋषी, वसिष्ठांना पुढे ठेवून, स्नानासाठी तयार होऊन उभे राहिले.
राजा दशरथस् तत्र पूजयित्वा मुनिव्रजम् । तद्विसृष्टो जगामाथ स्वकार्यार्थम् अरिन्दमः
तेथे राजा दशरथाने सर्व ऋषींचा सन्मान केला आणि त्यांच्या परवानगीने आपली कामे पाहण्यासाठी निघून गेला.
वनं वनास्पदा जग्मुर् व्योम व्योमनिवासिनः । नगरं नागराश् चैव प्रातर् आगमनाय ते
ज्यांना जंगलात राहायचे होते ते जंगलात गेले, आकाशवासी आकाशात गेले आणि नगरवासी आपल्या नगरात गेले, सकाळी परत येण्यासाठी.
महीपतिवसिष्ठाभ्यां प्रणयात् प्रार्थितः प्रभुः । वसिष्ठसद्मनि निशां विश्वामित्रो ऽत्यवाहयत्
राजा आणि वसिष्ठ यांच्या प्रेमळ विनंतीने, विश्वामित्र ऋषींनी वसिष्ठ यांच्या घरी ती रात्र घालवली.
वसिष्ठस् सह विप्रेन्द्रैः पार्थिवैर् मुनिभिस् तथा । उपास्यमानो रामाद्यैस् सर्वैर् दशरथात्मजैः
वसिष्ठ ऋषी ब्राह्मण, राजे आणि इतर ऋषी यांच्या संगतीत होते आणि राम व दशरथाचे सर्व पुत्र त्यांची सेवा करत होते.
जगाम स्वाश्रमं श्रीमान् सर्वलोकनमस्कृतः । अनुयातस् सुरौघेन ब्रह्मलोकम् इवाब्जजः
सर्व लोकांनी मान्यता मिळवलेले, तेजस्वी ऋषी आपल्या आश्रमात परत गेले. त्यांच्यामागे देवांचा मोठा समूह चालत होता, जणू काही ब्रह्मदेव ब्रह्मलोकात परत जात आहे.
तस्मात् प्रदेशाद् रामादीन् मुनिर् दशरथात्मजान् । सर्वान् विसर्जयाम् आस पादोपान्ते नतान् असौ
त्या ठिकाणाहून ऋषींनी राम आणि दशरथांचे इतर सर्व पुत्र, जे त्यांच्या पायाशी वाकले होते, त्यांना नम्रपणे निरोप दिला.
नभश्चरान् अवनिचराञ् जलेचरान् विसर्ज्य स स्तुतगुणगोचरांश् चरान् । यथाक्रमं स्वगृह उदारसन्मुनौ चकार ता द्विजजनवासरक्रियाः
आकाशात, पृथ्वीवर आणि पाण्यात वावरणारे, तसेच त्यांच्या गुणांची स्तुती करणारे सर्वांना त्यांनी निरोप दिला. मग आपल्या उदार आश्रमात, योग्य क्रमाने, द्विजांच्या दैनंदिन विधी त्यांनी पार पाडले.
ते समेत्य गृहं वीरा राजपुत्राश् शशित्विषः । चक्रुस् सर्वम् अशेषेण स्वसद्मसु दिनक्रमम्
ते शूर राजपुत्र, चंद्रासारखे तेजस्वी, आपल्या घरात परतले आणि तिथे सर्व दैनंदिन कर्तव्ये पूर्णपणे पार पाडली.
वसिष्ठो राघवश् चैव राजानो मुनयो द्विजाः । इति चक्रुस् स्वकार्याणि तदा स्वगृहवीथिषु
वसिष्ठ, राघव, राजे, ऋषी आणि ब्राह्मण यांनी त्या वेळी आपापल्या घराच्या गल्ल्यांमध्ये आपापली कामे केली.
सस्नुः कमलकल्हारकुमुदोत्पलहारिषु । जलाशयेषु चक्राह्वहंससारसराविषु
ते कमळ, कमलिनी, कुमुद आणि नीलकमळांनी शोभलेल्या तलावांमध्ये, तसेच चक्रवाक, हंस आणि बगळे असलेल्या सरोवरांमध्ये अंघोळ करू लागले.
गोभूतिलहिरण्यानि शयनान्य् आसनानि च । ददुर् दानानि विप्रेभ्यो भोजनान्य् अंशुकानि च
त्यांनी ब्राह्मणांना गायी, जमीन, सोने, पलंग, आसने, तसेच जेवण आणि वस्त्रे दान दिली.
हेमरत्नविचित्रेषु स्वेषु चामरसद्मसु । आनर्चुर् अच्युतेशानहुताशार्कादिकान् सुरान्
आपल्या सोन्या-रत्नांनी सजवलेल्या राजवाड्यांमध्ये त्यांनी अच्युत, ईश, अग्नी, सूर्य आणि इतर देवतांची पूजा केली.
पुत्रपौत्रसुहृद्भृत्यबन्धुमित्रगणैस् सह । तत आस्वादयाम् आसुर् भोजनान्य् उचितानि ते
मुलं, नातवंडं, मित्रं, नोकर, नातेवाईक आणि सोबती यांच्यासह त्यांनी योग्य असे जेवण आनंदाने घेतले.
एतस्मिन् समये चास्मिन् नगरे दिवसो ऽभवत् । तनुर् अष्टांशशेषत्वान् मृद्वातपमनोहरः
त्या वेळी त्या नगरात दिवस फारच सुखद होता, फक्त आठवा भाग उरलेला होता आणि मंद, गोड वाऱ्यामुळे तो मनाला आनंद देणारा वाटत होता.
सायन्तनविधिं ते ते तत्कालोचितयेच्छया । अनयन् बन्धुभिस् सार्धं यावद् अस्तं ययौ रविः
त्या काळानुसार सायंकाळची रीत त्यांनी आपल्या नातेवाईकांसोबत पाळली, आणि सूर्य मावळेपर्यंत सर्वांनी एकत्र वेळ घालवला.
सन्ध्यां ववन्दिरे सुष्ठु जेपुश् चैवाघमर्षणम् । पेठुस् स्तोत्राणि पुण्यानि जगुर् गाथा मनोरमाः
त्यांनी भक्तीभावाने संध्या केली, अग्हमर्षण मंत्र जपला, पुण्यकारक स्तुती गायल्या आणि मनमोहक गाणी म्हटली.
ततश् चाभ्युदिते श्यामाकामिनीशोकहारिणि । क्षीरोदाद् इव माहेन्द्र्यां चन्द्रे ऽवश्यायदायिनि
मग, काळ्या डोळ्यांच्या स्त्रियांचा दुःख दूर करणारा चंद्र आकाशात उगवला, जसा क्षीरसागरातून अमृतासारखा शीतल शिंतोडा पसरवणारा तो दिव्य चंद्र.