आलानिताशया लोलाः कालेन लयम् आगताः । तत्रैव पद्मसरसि ते भविष्यन्ति सारसाः
अपुरी इच्छा मनात ठेवून अस्वस्थ राहिलेले, काळानुसार ते नष्ट होतील; आणि तिथेच त्या पद्मसरामध्ये ते राजहंस होतील.
तत्र कल्हारमालासु सरोजपटलीषु च । शेवालवरवल्लीषु तरङ्गवलनासु च
तेथे पाणलिलींच्या माळांमध्ये, कमळांच्या घडांमध्ये आणि शेवाळाच्या वेलींमध्ये, तसेच लाटांच्या वळणांमध्ये—
ललत्कुमुददोलासु नीलोत्पललतासु च । शीकरौघाभ्रलेखासु शीतलावर्तवृत्तिषु
पांढऱ्या कुमुदांच्या झुलत्या झोपाळ्यांवर, निळ्या निलकमळांच्या वेलींमध्ये, दवबिंदूंच्या ढगरेषांमध्ये आणि गार वावटळीच्या वर्तुळांमध्ये—
सरस्सारससम्भोगान् भुक्त्वा भुवनभूषणाः । विहृत्य सुचिरं कालम् अलम् आगतशुद्धयः
जगाचे अलंकार त्या सरोवरांतील आणि पाण्यातील आनंद उपभोगून, तिथे खूप काळ खेळून, अखेरीस निर्मळ झाले.
ते वियुक्ता भविष्यन्ति मुक्तये लब्धयुक्तयः । रजस्सत्त्वतमांसीव भेदप्राप्त्या यदृच्छया
ते एकत्र येऊन, नंतर मुक्तीसाठी वेगळे होतील, जसे कधीमधी रज, सत्त्व आणि तम वेगळे होतात.
कश्मीरमण्डलस्यान्तर् नगरं नगशोभितम् । नाम्नाधिष्ठानम् इत्य् एतच् छ्रीमत् तत्र भविष्यति
काश्मीर प्रदेशात डोंगरांनी सजलेलं एक सुंदर शहर असेल, ज्याचं नाव अधिष्ठान असं असेल.
प्रद्युम्नशिखरं नाम तस्य मध्ये भविष्यति । शृङ्गं लघु सरोजस्य कोशचक्रम् इवोदरे
त्या शहराच्या मध्यभागी प्रद्युम्नशिखर नावाचं एक शिखर असेल, जणू एखाद्या कमळाच्या मध्यातील कोषासारखं हलकं टोक.
तस्मिन् मूर्ध्नि गिरेर् गेहं को ऽपि राजा करिष्यति । अभ्रङ्कषमहासालं शृङ्गे शृङ्गम् इवापरम्
त्या डोंगराच्या शिखरावर एखादा राजा आपलं राजवाडं उभारेल—ते राजवाडं ढगांनी वेढलेल्या मोठ्या देवदारासारखं, जणू एका शिखरावर दुसरं शिखर.
गृहस्येशानकोणाद्रिशिरोभित्तिव्रणोदरे । तस्यानिशम् अविश्रान्तवातोद्धूततृणाङ्किते
त्या घराच्या ईशान्य कोपऱ्यात, डोंगराच्या भिंतीच्या पायथ्याशी, त्या कपारीत, जिथे वारं सतत वाहत राहतं आणि गवताची पाती हलत राहतात—
आलये दानवो व्यालः कलविङ्को भविष्यति । प्रथमाल्पश्रुतच्छात्त्र इवार्थरहितारटिः
महालातल्या त्या दानव व्यालाचं रूप चिमणीसारखं होईल, जसं थोडं शिकलेला शिष्य काही अर्थ नसलेली ओरड करतो.
तस्मिन्न् एव तदा काले तत्र राजा भविष्यति । श्रीयशस्करदेवाख्यश् स्वर्गे शक्र इवापरः
त्याच वेळी आणि त्या ठिकाणी श्री यशस्करदेव नावाचा राजा असेल, जसा स्वर्गात इंद्र असतो तसा.
दानवो दामनामान्तर् मषकस् तस्य सद्मनि । भविष्यति बृहत्स्तम्भपृष्ठच्छिद्रे मृदुध्वनिः
दामा नावाचा दानव त्या राजाच्या घरात मोठ्या खांबाच्या फटीत मऊ आवाज करणारा डास होईल.
अधिष्ठानाभिधे तस्मिन्न् एवोग्रनगरे तदा । रत्नावलीविहाराख्यो विहारो ऽपि भविष्यति
अधिष्ठान नावाच्या त्या मोठ्या शहरात त्याच वेळी रत्नावळीविहार नावाचा विहारही असेल.
तस्मिंस् तद्भूमिपामात्यो नरसिंह इति श्रुतः । करामलकवद् दृष्टबन्धमोक्षो भविष्यति
त्या ठिकाणी त्या राजाच्या मंत्र्याचे नाव नरसिंह असेल. त्याला बंधन आणि मुक्ती यांचा अनुभव अगदी हातावर ठेवलेल्या आवळ्यासारखा स्पष्ट होईल.
भविष्यति गृहे तस्य क्रीडनक्रकरः खगः । कटो मायासुरो नाम कृतहिञ्जीरपञ्जरः
त्याच्या घरी खेळण्याकरता एक पक्षी असेल, त्याचे नाव कट. तो मायावी असुर असून, चिंचाच्या काड्यांनी बनवलेल्या पिंजऱ्यात ठेवलेला असेल.
स नृसिंहो नृपामात्यश् श्लोकैर् विरचिताम् इमाम् । दामव्यालकटादीनां कथयिष्यति सङ्कथाम्
तो नरसिंह नावाचा मंत्री दाम, व्याल, कट आणि इतरांची ही श्लोकांतून रचलेली गोष्ट सांगेल.
स कटः क्रकरश् श्रुत्वा तां कथां संस्मृतात्मभूः । शान्तमिथ्याहमंशो ऽन्तः परं निर्वाणम् एष्यति
ती गोष्ट ऐकून, कट नावाचा तो पक्षी स्वतःच्या स्वरूपाची आठवण काढेल आणि त्याच्या मनातील खोटा अहंभाव शांत होऊन, तो अंतःकरणात परम मुक्तीला पोहोचेल.
प्रद्युम्नशिखरप्रान्तवास्तव्यः कलविङ्ककः । तथैत्य स्वकथां श्रुत्वा परं निर्वाणम् एष्यति
प्रद्युम्न पर्वताच्या शिखरावर राहणारा कलविंका पक्षी, जेव्हा आपलीच गोष्ट ऐकेल, तेव्हा तोही परम मुक्तीला पोहोचेल.
राजमन्दिरदार्वन्तर् व्रणवास्तव्यतां गतः । मषको ऽपि प्रसङ्गेन श्रुत्वा शान्तिम् उपैष्यति
राजमहालातील लाकडाच्या फटीत जखमेत राहणारा माशी, योगायोगाने ही गोष्ट ऐकून शांतीला पोहोचेल.
प्रद्युम्नशृङ्गाच् चटको मषको राजमन्दिरात् । विहारात् क्रकरश् चेति मोक्षम् एष्यन्ति राघव
राघव, प्रद्युम्न शिखरावरील चटकी, राजमहालातील माशी आणि बागेतील किटक — हे तिघेही मुक्तीला पोहोचतील.
एष ते कथितस् सर्वो दामव्यालकटक्रमः । मायेयम् एव संसारी शून्यैवात्यन्तभासुरा
हा दोर, साप आणि काठी यांचा सर्व क्रम तुला सांगितला. हा संसार फक्त माया आहे — पूर्णपणे रिकामा असूनही अत्यंत तेजस्वी आहे.
भ्रमयत्य् अपरिज्ञाता मृगतृष्णाम्बुधीर् इव । संशाम्यति परिज्ञाता मृगतृष्णाम्बुधीर् इव
जेव्हा समजले जात नाही, तेव्हा मृगजळाच्या समुद्रासारखे आपल्याला फिरवत राहते; पण जेव्हा समजले जाते, तेव्हा ते मृगजळाच्या समुद्रासारखे शांत होते.
महतो ऽपि पदाद् एवं रामाज्ञानवशाद् अधः । पतन्ति मोहिता मूढा दामव्यालकटा इव
राम, अज्ञानाच्या प्रभावाखाली, मोठ्या उंचीवरूनसुद्धा, गोंधळलेले आणि भ्रमित लोक दोर, साप आणि काठी यांसारखे खाली पडतात.
क्व भ्रूक्षेपविनिष्पिष्टमेरुमन्दरसह्यता । क्व राजगृहदार्वन्तर् व्रणे मषकरूपता
केवळ भुवई उचलून मेरू, मंदार आणि सह्य पर्वत चुरडण्याची गोष्ट कुठे, आणि राजवाड्यातील लाकडातल्या जखमेत डास होण्याची अवस्था कुठे?
क्व चपेटच्छटामात्रपातितार्केन्दुबिम्बता । क्व प्रद्युम्नगिरौ गेहभित्तिव्रणविहङ्गता
फक्त एक थाप मारून चंद्राचे गोल खाली पडण्याची गोष्ट कुठे, आणि प्रद्युम्नगिरीवरच्या घराच्या भिंतीवरील जखमेत पक्षी होण्याची अवस्था कुठे?
क्व पुष्पलीलयालोलकरतोलितमेरुता । क्वार्ष्यशृङ्गे नृसिंहस्य गृहे क्रकरपोतता
एकीकडे हातात फुलासारखा मेरू पर्वत उचलण्याचा खेळ, आणि दुसरीकडे वाघाच्या घरात, कोरड्या डोंगराच्या शिखरावर थरथरणाऱ्या कबुतरासारखी अवस्था—यात काय साम्य आहे?
चिदाकाशो हि मिथ्यैव रजसा रञ्जितप्रभः । स्वरूपम् अत्यजन्न् एव विरूपम् इव बुध्यते
चैतन्याचा आकाश, जे कामामुळे रंगलेले दिसते, ते खरे तर माया आहे; ते आपली खरी ओळख सोडत नाही, पण तरीही वेगळ्या रूपात भासते.
स्वयैव वासनाभ्रान्त्या सत्ययेवाप्य् असत्यया । मृगतृष्णाम्बुबुद्ध्येव याति जन्तुर् अवान्तरम्
स्वतःच्या वासनांच्या भ्रमामुळे, जे खरे नाही तेही खरे वाटते; जशी एखादी सजीव मृगजळाला पाणी समजून आत वळते.
तरन्ति ते भवाम्भोधिं स्वप्रवाहधियैव ये । शास्त्रेणासद् इदं दृश्यम् इति निर्वासनं स्थिताः
जे लोक या जगातील दृश्य खरे नाही हे शास्त्राने जाणतात आणि वासनामुक्त राहतात, ते आपल्या स्वतःच्या समजुतीच्या प्रवाहाने संसाराच्या समुद्राला ओलांडतात.
तारारवविकारीणि शुष्कतर्कमतानि ये । यान्ति श्वभ्रजलान्य् आशु नाशुभं नाशयन्ति ते
ज्यांच्या मनात वादविवादांचा गोंधळ आणि कोरड्या तर्कामुळे अस्वस्थता येते, ते लवकरच गोंधळाच्या खोल दरीत पडतात, पण त्यामुळे त्यांचे अशुभ काहीही नष्ट होत नाही.