वज्रप्रहाराविरतम्रियमाणमहासुरम् । शुक्रामरमहाविद्याजायमानापरासुरम्
वज्राच्या सतत प्रहारांनी मोठे असुर मरू लागले, तर शुक्र आणि देवांच्या महान विद्या वापरून दुसरे असुर जन्म घेत होते.
शुभग्रहमहाकेतुपालितानाम् इतस् ततः । उत्पातमङ्गलौघानां युद्धैर् उद्धतकन्धरम्
शुभ ग्रह आणि मोठ्या धूमकेतूंनी राखलेल्या या रणभूमीत, जागोजागी अपशकुन आणि शुभशकुन यांच्या गर्दीने, उग्र युद्धांनी वातावरण भारले होते.
साद्रिखोर्वीसमुद्रद्यु जगद् रुधिरवारिभिः । फुल्लैककिंशुकवनं कुर्वद् दुर्वारवैरतः
डोंगर, समुद्र आणि आकाशासह सगळं जग शत्रुत्वाच्या प्रचंड लाटेमुळे रक्ताच्या प्रवाहांनी भरून गेलं होतं, जणू एकच किंशुक फुलांनी बहरलेलं जंगल दिसत होतं.
पर्वतप्रतिमासङ्ख्यशवपूर्णमहार्णवम् । समग्रतरुशाखांसलम्बलोलमहाशवम्
त्या विशाल समुद्रात पर्वताएवढ्या संख्येने मृतदेह तरंगत होते, आणि मोठाले मृतदेह झाडांच्या फांद्या आणि खोडांवर लटकत, हेलकावत होते.
नीयमानैस् स्ववाताक्तैः पक्षपुष्पलसत्फलैः । तालोत्तालैश् शरव्रातवनैर् व्याप्तनभस्तलम्
वाऱ्याच्या झोताने उडणाऱ्या, पंख, फुलं आणि फळं लावलेल्या उंच ताडांची झाडं आणि बाणांच्या जंगलांनी आकाश पूर्ण भरून गेलं होतं.
पर्वतप्रतिमासङ्ख्यकबन्धवनबाहुभिः । नृत्यद्भिः पतिताम्भोदविमानसुरतारकम्
डोंगराएवढ्या मृतदेहांच्या राशींसारख्या असंख्य हातांनी नाचणाऱ्या अप्सरा आणि तारे आपल्या आकाशातील रथांतून खाली पडून पाण्यात बुडाल्या.
शरशक्तिगदाप्रासपट्टिसप्रोतपर्वतम् । लोकसप्तकविभ्रष्टकुड्यखण्डाचिताम्बरम्
बाण, भाले, गदा, शूल आणि तलवारींनी पर्वत छिद्रून गेले होते; सातही लोकांचे भिंतीचे तुकडे आकाशात विखुरलेले होते.
अनारतरसन्मत्तकल्पाभ्रदृढदुन्दुभि । पृष्ठशब्दश्रवोन्नादपातालतलवारणम्
सतत आणि मद्यधुंद अवस्थेत वाजणाऱ्या मोठ्या नगाऱ्यांचा गडगडाट असा घुमत होता की, जणू पाताळातील हत्तीही हादरून गेले.
विनायककराकृष्टदीर्घदानवपर्वतम् । एकदिक्तटनिस्स्पन्दसिद्धसाध्यमरुद्गणम्
विनायकासारख्या बलाढ्य दैत्यांच्या हातांनी ओढून आणलेले मोठे पर्वत फेकले जात होते; आणि दुसऱ्या बाजूला सिद्ध, साध्य आणि वायुदेवांच्या गणांनी एकदम स्तब्ध उभे राहिले होते.
पलायमानगन्धर्वकिन्नरामरचारणम् । शवीभूतक्षतक्षीणपतद्गन्धर्वनायकम्
गंधर्व, किन्नर, देव आणि आकाशातील ऋषी सगळीकडे पळाले; त्यांचे प्रमुख जखमी होऊन, थकून, निष्प्राण होऊन जमिनीवर कोसळले.
किञ्चिल्लब्धजयप्रायदैत्यदानवमण्डलम् । दूयमानसुरानीकम् एकान्तोद्विग्नवासवम्
दैत्य आणि दानवांचा समूह थोडीशीच विजय मिळवू शकला, पण तेही जवळजवळ नष्ट झाले; देवांची सेना तुटून पडली होती आणि इंद्र एकटाच फार चिंतेत उभा होता.
उत्तराशामिलद्वह्निरक्तहेतिबृहत्प्रभम् । प्रतिक्षणं लसद्दाहप्रकाशतिमिरोल्बणम्
उत्तर दिशेला, रक्ताळलेल्या शस्त्रांनी उजळलेली एक प्रखर ज्वाळा सतत चमकत होती, तिच्या तेजाने अंधार नाहीसा होत होता.
ववुर् अशनिनिपातपिण्डिताङ्गा दलितशिलाशकला दिशां मुखेषु । प्रलयसमयसूचकास् सुराणाम् उरुतरघर्घरघस्मरास् समीराः
भीषण फुत्कार करणाऱ्या मोठ्या सर्पांसारख्या वारे दिशांना घोंगावत होते, त्यांच्या जोराने वीज पडून तुकडे झालेले दगड आणि मृतदेह इकडेतिकडे उडत होते—हे सगळं देवांसाठी प्रलयाची चिन्हं होती.
वहत्स्व् असृक्प्रवाहेषु गङ्गापूरेष्व् इवाम्बरात् । दाम्नि वेष्टितदेवौघे मुक्तक्ष्वेडाघनारवे
रक्ताच्या ओघळत्या धारांमध्ये, जणू काही गंगेचा पूर आकाशातून वाहतो आहे, देवांच्या झुंडी दोरीने घट्ट बांधलेल्या होत्या आणि त्या मुक्त झाल्यावर वीजेच्या गडगडाटासारखा मोठा आवाज करत होत्या.
व्याले निजकराकृष्टिपिष्टसर्वसुरालये । कटे कठिनसंरम्भसङ्गराच्छादितामरे
त्या सर्पाने आपल्या हाताने सर्व देवांचे निवासस्थान पकडून चिरडले आणि कमरेभोवती झालेल्या कठीण युद्धाच्या गोंधळात कमळ पूर्णपणे झाकले गेले.
ऐरावणे क्षीणमदे पलायनपरायणे । प्रवृद्धे दानवानीके मध्याह्न इव भास्करे
ऐरावताचा गर्व कमी झाला होता आणि तो पळून जाण्याच्या तयारीत होता, तेव्हा वाढलेल्या दैत्यांच्या सैन्याने त्याला वेढले, जणू दुपारच्या सूर्याभोवती ढगांची गर्दी जमली आहे.
पतितार्धायुधाङ्गानि प्रस्रवद्रुधिराणि च । पयांसीव विसेतूनि देवसैन्यानि दुद्रुवुः
देवतांच्या सैन्याची शस्त्रे आणि अवयव खाली पडली होती, रक्त वाहत होते, आणि ते सर्व जण जणू फुटलेल्या धरणातून पाणी वाहून जाते तसे पळून गेले.
दामव्यालकटास् तानि चिरम् अन्तर्हितान्य् अपि । अनुजग्मुर् लसन्नादम् इन्धनानीव पावकाः
ती दोरखंडं, साप आणि कमरपट्टे, बऱ्याच काळ लपलेली असली तरी, मोठ्या आवाजात जणू ज्वाळा जशी इंधनाच्या मागे धावतात तशी त्यांच्या मागे गेली.
अन्विष्टान् अपि यत्नेन नालभन्तासुरास् सुरान् । घनजालवनोड्डीनान् सिंहा हरिणकान् इव
राक्षसांनी खूप शोधूनही, त्यांना देव सापडले नाहीत, जशी सिंह दाट ढगांच्या जाळीत उडालेल्या हरणांना शोधू शकत नाहीत.
अलब्धेष्व् अमरौघेषु दामव्यालकटास् तदा । जग्मुः पातालकोशस्थं प्रभुं प्रमुदिताशयाः
देवतांचा समूह सापडला नाही म्हणून ती दोरखंडं, साप आणि कमरपट्टे आनंदाने पाताळातील आपल्या स्वामीकडे गेले.
अथ देवा विषण्णास् ते क्षणम् आश्वस्य वै ययुः । जयोपायाय विजिता ब्रह्माणम् अमितौजसम्
मग देवता खिन्न झाले, थोडा वेळ सावरून, विजयाचा उपाय विचारायला, अपार तेज असलेल्या ब्रह्मदेवांकडे गेले.
तेषाम् आविरभूद् ब्रह्मा रक्तरक्ताननश्रियाम् । सायं रक्तीकृताम्बूनाम् अब्धीनाम् इव चन्द्रमाः
त्यांच्या समोर ब्रह्मा प्रकट झाले, त्यांच्या चेहऱ्यावर लाल तेज चमकत होतं, जणू सायंकाळी लालसर पाण्याच्या समुद्रावर चंद्र उगवतो तसं.
प्रणम्य ते सुरास् तस्मै तम् अर्थं शम्बरेरितम् । सम्यक् प्रकथयाम् आसुर् दामव्यालकटक्रमम्
त्या सर्व देवांनी ब्रह्मांना वंदन करून, शंबराने सांगितलेली गोष्ट नीटपणे सांगितली आणि दाम, व्याल, कटक या सैन्यांच्या क्रमाने सगळं तपशीलवार सांगितलं.
तम् आकर्ण्याखिलं ब्रह्मा विचार्य च विचारवित् । उवाचेदं सुरानीकम् आश्वासनकरं वचः
सगळं ऐकून आणि नीट विचार करून, ब्रह्मा — जे विवेकाने विचार करणारे आहेत — त्यांनी त्या देवसमूहाला धीर देणारे शब्द सांगितले.
हन्त वर्षसहस्रान्ते शम्बरेण हरेः क्रमात् । मर्तव्यम् अमरेशस्य तत्कालं सम्प्रतीक्ष्यताम्
हे बघा, हजार वर्षांच्या शेवटी शंबराचा विष्णूच्या हातून नाश होईल; तोपर्यंत, अमरांच्या अधिपती, तुम्ही तो काळ येईपर्यंत वाट पाहा.
दामव्यालकटान् एतान् अद्य त्व् अमरसत्तमाः । योधयन्तः पलायध्वं मायायुद्धेन दानवान्
अमरांनो, आज या दाम, व्याल आणि कट या सैन्यांशी लढा, आणि मग मायेनं लढणाऱ्या दानवांपासून मागे हटून जा.
युद्धाभ्यासवशाद् एषां मकुराणाम् इवाशये । अहङ्कारचमत्कारः प्रतिबिम्बम् उपैष्यति
सतत युद्धाचा सराव असल्यामुळे या वीरांचा अभिमान, आरशातल्या प्रतिबिंबासारखा, त्यांच्या अहंकारातूनच निर्माण होईल.
गृहीतवासनास् त्व् एते दामव्यालकटास् सुराः । सुजया वो भविष्यन्ति जाललग्नाः खगा इव
पण जेव्हा हे दाम, व्याल आणि कट हे वीर काही वाईट सवयी अंगीकारतील, तेव्हा ते जाळ्यात अडकलेल्या पक्ष्यांसारखे सहजपणे तुमच्याकडून जिंकले जातील.
अद्य त्व् अवासना एते सुखदुःखविवर्जिताः । धैर्येणारीन् विनिघ्नन्तो देवदुर्जयतां गताः
पण आज हे सर्व वाईट सवयींपासून मुक्त आहेत आणि सुखदुःखांना न लागलेले आहेत, म्हणून तुम्ही धैर्याने शत्रूंना हरवत देवतांच्या अपराजेयतेला पोहोचला आहात.
वासनातन्तुबद्धा ये आशापाशवशीकृताः । वश्यतां यान्ति ते लोके रज्जुबद्धाः खगा इव
जे लोक वासनांच्या सूतांनी बांधले गेले आहेत आणि इच्छा-आसक्तीच्या दोऱ्यांनी जखडले गेले आहेत, ते या जगात पूर्णपणे दुसऱ्यांच्या अधीन होतात, जणू काही पक्षी दोरीने बांधले असावेत.