केवलं सैनिकान् अग्रे दृष्ट्वाभिहननोद्यतान् । अभिजघ्नुः परान् आजौ प्रहारदलिताद्रयः
फक्त समोर उभे असलेले सैनिक आणि त्यांची लढण्यासाठीची तयारी पाहून, त्यांनी शत्रूंवर तुटून पडले आणि जणू काही डोंगर फोडावेत तसे त्यांना चिरडून टाकले.
शम्बरश् चिन्तयाम् आस परितुष्टमनाः पुरे । विजेष्यते हि मत्सेना मायासुरसुरक्षिता
शम्बर याच्या मनात मोठा आनंद होता. आपल्या नगरात तो विचार करू लागला — 'माझी सेना मायासुराच्या रक्षणाखाली आहे, म्हणून नक्कीच विजय मिळवेल.'
इष्टानिष्टाभिर् एते हि वासनाभिस् समुज्झिताः । ततो रणे बिभ्यति नो विद्रवन्ति च न स्थिराः
कारण हे शत्रू इच्छा आणि द्वेष यांपासून मुक्त झाले आहेत; म्हणूनच युद्धात ते ना घाबरतात, ना पळून जातात, ना एकाच जागी उभे राहतात.
यदैते न पलायन्ते देवैर् अभिहता अपि । तदैषातिबला सेना ममेदानीं व्यवस्थिता
हे जेव्हा देवांनी कितीही मारले तरी पळत नाहीत, तेव्हाच माझी ही सेना खरंच अपूर्व बळाने ठाम उभी आहे, असं म्हणता येईल.
अतिबलासुरदोर्द्रुमपालिता मम चमूस् स्थिरताम् अलम् एष्यति । अमरवारणदन्तविघट्टनेष्व् अमरपर्वतहेममही यथा
अतिबला नावाच्या बलाढ्य असुराच्या संरक्षणाखाली माझी सेना नक्कीच स्थिर राहील, जशी स्वर्गातील उत्तम हत्तींच्या सुळ्यांनी आदळूनही अमर पर्वताची सोन्याची भूमी हलत नाही.
दैत्यास् सागरकुञ्जेभ्यः कन्दरेभ्यस् सुराचलात् । उदगुर् भीमनिर्ह्रादास् सपक्षगिरिलीलया
दैत्य समुद्राच्या गुंफांमधून, पर्वतांच्या दऱ्यांमधून आणि स्वर्गीय पर्वताच्या शिखरांवरून भयंकर गर्जना करत वर आले, जणू पंख असलेले डोंगर सहज उचलत आहेत.
रोदसीकुहरं हस्तप्रहारहतभास्करम् । दानवाः पूरयाम् आसुर् दामव्यालकटेरिताः
स्वर्गीय नागांच्या फटक्यांनी त्यांची शरीरं फाडली गेली, तरीही त्या दानवांनी आपल्या हातांनी सूर्य खाली पाडून आकाशातली पोकळी भरायला सुरुवात केली.
अथोत्तस्थुर् निकुञ्जेभ्यः कन्दरेभ्यस् सुराचलात् । प्रलयान्त इवाक्षुब्धा भीतास् स्वर्वासिनां गणाः
मग जणू काही प्रलयाच्या शेवटीच, स्वर्गातील रहिवासी घाबरून, वनांतून, गुहांतून आणि देवांच्या पर्वतावरून बाहेर आले.
देवासुरपताकिन्योस् तद् युद्धम् अभवत् तयोः । अकालोल्बणकल्पान्तभीषणं भुवनान्तरे
त्या दोघांमध्ये, देव आणि दैत्यांच्या सेनापतींमध्ये, दुसऱ्या लोकात जणू काही जगाच्या अंतासारखे भीषण युद्ध सुरू झाले.
पेतुः प्रलयपर्यस्तसचन्द्रार्काद्रिवद् दिवः । शिरांसि कुण्डलोद्वान्ततेजःपीततमांस्य् अधः
जणू प्रलयाच्या वेळी चंद्रसूर्य खाली पडल्यासारखी, कानातले तेजाने काळवंडलेली डोकी आकाशातून खाली पडू लागली.
जुघूर्णुर् भटनिर्मुक्तसिंहनादविराविताः । प्रलयानिलसम्पूरैस् साट्टहासा इवाद्रयः
ते वीरांच्या सिंहगर्जना आणि रणशब्दांनी डोलू लागले, जणू प्रलयाच्या वाऱ्यात हास्य करणारे डोंगरच.
रेजुर् आत्मशिलातुल्यहेतिपातार्तवृत्तयः । कुलाचलतटा भीतविभ्रान्तहरिमण्डलाः
उच्च डोंगरांच्या उतारांवर, त्यांच्या सोन्यासारख्या शिखरांनी घाबरून आणि गोंधळून जणू शस्त्रांच्या जोरदार आघातांनी डोंगराच्या खडकासारखीच कंपने झाली.
तेरुः परस्पराघातहतहेतिसमुत्थिताः । लोलानलकणाः कल्पविशीर्णा इव तारकाः
शस्त्रांची एकमेकांवरची धडक लागून उठलेल्या अग्नीच्या ठिणग्या, जणू कल्पांत तुटून पडलेल्या ताऱ्यांसारख्या इकडे तिकडे विखुरल्या.
विलेसू रक्तमांसौघपूर्णैकार्णवतीरगाः । कल्पतालतनूत्ताला वेतालास् तारतालिनः
रक्त आणि मांसाच्या लाटा भरलेल्या नदीच्या काठावर, कल्पाच्या शेवटी उभ्या असलेल्या ताडाच्या झाडांसारखे उंच आणि सडपातळ वेताळ गाणी म्हणत होते.
प्रस्फुरद्रुधिरासारशान्तपांसुपयोधरे । व्योम्नि हेतिहतक्षुण्णमौलिकुण्डलकोटयः
रक्त आणि धुळीच्या सरींनी शांत झालेल्या ढगांमध्ये, शस्त्रांच्या आघातांनी तुटलेली मुकुटं आणि कुंडल्यांच्या टोकांचे चमकणारे तुकडे आकाशात दिसत होते.
बभूवुर् भास्कराकारैः कल्पपादपबाहुभिः । प्रहारदलिताद्रीन्द्रैर् दैत्यैर् निर्विवरा दिशः
दिशा अशा घनदाट झाल्या की जणू काही दैत्यांच्या सूर्यासारख्या तेजस्वी देहांनी आणि कल्पवृक्षासारख्या भुजांनी पर्वतराजाला फोडून टाकलं होतं.
जग्मुर् ज्वलदसिव्रातपातपाटितभित्तयः । कणप्रकरतां शैलाः कल्पाग्निवलिता इव
ज्वलंत तलवारींच्या घावांनी डोंगरांच्या उतारांना भेगा पडल्या आणि ते डोंगर अग्नीने भस्म झाल्यासारखे फक्त खड्यांचे ढीग उरले.
देवास् तेजस् समाजग्मुर् अश्वमेधैधिता इव । असुरान् अनुसस्रुस् ताञ् जलदान् इव वायवः
देवतांनी आपलं तेज एकत्र केलं, जणू काही अश्वमेधयज्ञाच्या अग्नीने ते प्रज्वलित झालं होतं, आणि वाऱ्यांनी ढगांना हाकलावं तसं त्यांनी असुरांचा पाठलाग केला.
जगृहुस् तान् अथाक्रम्य जरदाखून् इवोतवः । रेजुस् सुरासुराः फुल्लवनलोलाद्रिवद् दिवि
मग देवांनी त्या असुरांना जणू काही वाघांनी म्हातारं उंदीर पकडावं तसं पकडलं; आणि आकाशात देव आणि असुर फुललेल्या वनांनी डोंगरांवर डोलावं तसे चमकत होते.
ते ऽन्योऽन्यं पूरयाम् आसुश् शस्त्रपूरैर् दिशो दश । वनानि कुसुमव्रातैस् सुमेरोर् इव मारुताः
त्यांनी एकमेकांवर शस्त्रांच्या वर्षावाने दहा दिशा भरून टाकल्या, जणू काही मेरू पर्वताच्या जंगलांत वारे फुलांच्या राशी उधळतात.
घोरं समभवद् युद्धं देवदानवसैन्ययोः । रोदोरन्ध्रोडुम्बरान्तर् महामषकसङ्घयोः
देव आणि दानव यांच्या सैन्यांमध्ये भीषण युद्ध पेटले, जसे उंबराच्या ढोलीत मोठ्या डासांचे थवे एकमेकांवर आदळतात.
अथोदपतद् उन्नासैर् लोकपालेभमण्डलैः । कल्पाभ्रैः पूरिताकारो दारुणस् समरारवः
तेव्हा लोकपालांनी आपल्या उंच ध्वजांसह आकाश व्यापले आणि प्रलयाच्या काळातील मेघांसारखा भयंकर युद्धाचा गजर सर्वत्र पसरला.
पिण्डग्रहेण नभसि भूभाग इव कुट्टिमम् । मुष्टिग्राह्यो महामेघमन्थरोदरपीवरः
आकाशात जणू पृथ्वीचा एक भाग उचलल्यासारखा, मोठा आणि दाट मेघ दिसू लागला, जो पर्वताच्या पोटात बलाढ्य मुठीने घुसळल्यावर फुगल्यासारखा होता.
प्रथमापातसम्पिष्टशस्त्रशैलरटत्तटः । स्फुटद्धृदयनिस्सत्त्वकर्कशाक्रन्दघर्घरः
पहिल्याच झटक्यात शस्त्रं आणि डोंगर एकमेकांवर आदळले, तेव्हा त्यांच्या धडकेतून भीषण, कठीण आणि काळजाचा थरकाप उडवणारा आवाज निघाला, जणू जिवंतपणाचं सारच निघून गेलंय आणि फक्त दुःखाचा आक्रोश उरला आहे.
प्रलयप्रत्ययोल्लासिकल्पाभ्रारवबृंहणः । द्वादशादित्यसङ्घट्टद्रवत्काञ्चनसन्निभः
तो आवाज जणू प्रलयाच्या काळातल्या मेघांसारखा आकाशभर पसरला आणि बारा सूर्यांनी एकत्रितपणे वितळवलेल्या सोन्यासारखा तेजस्वी दिसू लागला.
ब्रह्माण्डकुड्यसङ्घट्टात् परावृत्यावनिं गतः । महास्रोतःपयःपूरस् सेत्वाहत इवाकरम्
विश्वाच्या भिंतींना धडकून तो आवाज मागे वळला आणि पृथ्वीवर पडला, जणू मोठ्या पुराच्या पाण्याने धरण फोडून खाणीत घुसावं तसा.
चलत्सपक्षशैलेन्द्रपक्षवातबलध्वनिः । कठिनापूरणोड्डीनस्फुटच्छैलेन्द्रकन्दरः
पंख असलेल्या पर्वतांना झोडणाऱ्या वाऱ्याच्या जोरदार गडगडाटासारखा तो गोंगाट होता, आणि त्या कठीण, पाण्याने भरलेल्या डोंगरांच्या तुटलेल्या गुंफांमध्ये तो घुमत राहिला.
मन्दरोद्धूतदुग्धाब्धिसङ्क्षोभसदृशांशकः । प्रतिश्रुद्घुङ्घुमास्फोटघट्टितद्वीपजन्तुभूः
मंदार पर्वताने समुद्र ढवळल्यासारखा प्रचंड गोंधळ झाला, त्यामुळे बेटांवर आणि तिथल्या प्राण्यांमध्ये मोठा आवाज आणि धडामधड झाली.
सेनयोः क्रुद्धयोर् आसीद् युद्धम् उद्धतदानवम् । निष्पिष्टनगरग्रामगिरिकाननमानवम्
दोन्ही संतप्त सैन्यांमध्ये राक्षसी रागाने भरलेले भीषण युद्ध पेटले, ज्यात नगरे, खेडी, डोंगर, जंगलं आणि माणसं चिरडली गेली.
महाहेतिशतच्छिन्नदानवाचलपूर्णदिक् । अन्योऽन्यहतहेत्यद्रिचूर्णपूर्णाम्बरोदरम्
शेकडो मोठ्या अस्त्रांनी कापलेले डोंगर आणि दैत्यांनी सगळ्या दिशा भरून गेल्या; एकमेकांच्या हल्ल्याने तुटलेल्या शस्त्रं आणि दगड यांचा धूर आकाशात भरून राहिला.