भृगुर् वरवने तस्मिन् समाधाव् एव संस्थितः । सर्वकालं समुत्कीर्णो वनोपलतलाद् इव
त्या सुंदर वनात भृगु नेहमीच समाधीत मग्न राहायचे, जणू काही वनातील दगड एकाच जागी स्थिर असतो तसंच.
शुक्रः कुसुमशय्यासु कलधौताब्जिनीषु च । मन्दारतरुदोलासु बालो ऽरमत लीलया
शुक्र लहानपणी फुलांच्या गादीवर, पांढऱ्या कमळांवर आणि मंदाराच्या झाडावर झुल्यावर खेळत होता.
विद्याविद्यादृशोर् मध्ये शुक्रो ऽप्राप्तमहापदः । त्रिशङ्कुर् इव रोदोऽन्तर् अवर्तत तदा किल
शुक्राला अजूनही सर्वोच्च स्थिती मिळाली नव्हती, म्हणून तो ज्ञान आणि अज्ञान यांच्या मध्ये त्रिशंकूसारखा अडकून राहिला होता.
निर्विकल्पसमाधिस्थे स कदाचित् पितर्य् अथ । अव्यग्रो ऽभवद् एकान्ते जितारिर् इव भूमिपः
एकदा त्याचे वडील निर्विकल्प समाधीत असताना, शुक्र एकटा आणि शांतपणे, जणू शत्रूंना जिंकलेला राजा असावा, तसा होता.
ददर्शाप्सरसं तत्र गच्छन्तीं नभसः पथा । क्षीरोदमध्यलुलितां लक्ष्मीम् इव जनार्दनः
तेथे त्याने आकाशातून जात असलेली एक अप्सरा पाहिली, जणू जनार्दनाने क्षीरसागरातून उठलेली लक्ष्मी पाहिली असावी.
मन्दारमाल्यवलितां मन्दानिलचलालकाम् । हारिझाङ्कारिगमनां सुगन्धितनभोऽनिलाम्
ती मंदार फुलांच्या माळांनी सजलेली होती, तिचे केस हलक्या वाऱ्याने हलत होते, तिच्या पावलांतील नुपुरांचा मंजुळ आवाज ऐकू येत होता आणि आजूबाजूच्या हवेत सुगंध दरवळत होता.
लावण्यपादपलतां मदघूर्णितलोचनाम् । अमृतीकृततद्देशां देहेन्दूदयकान्तिभिः
ती सौंदर्याच्या वृक्षाच्या पायथ्याशी उमललेल्या वेलीसारखी दिसत होती, तिच्या डोळ्यांत मद्यामुळे झिंग जाणवत होती, आणि तिच्या चंद्रासारख्या देहाच्या कांतीमुळे तो परिसर अमृतासारखा गोड झाला होता.
कान्ताम् आलोक्य तस्याभूद् उल्लासतरलं मनः । दृष्टे निर्मलपूर्णेन्दौ वपुर् अम्बुनिधेर् इव
ती सुंदर स्त्री पाहून त्याचे मन आनंदित आणि अस्थिर झाले, जणू काही कोणी निर्मळ, पूर्ण चंद्र समुद्राच्या पाण्यात पाहतो तसा.
मनसिजेषुशताहतम् आशये स परिरुध्य मनस् तदनूशनाः । विगलितेतरवृत्तितयात्मना सुरवधूमय एव बभूव सः
प्रेमाच्या शंभर बाणांनी मन जखमी झाले, तरी त्याने आपले मन आणि विचार आवरले; बाकी सर्व व्यवहार विसरून तो जणू त्या दिव्य अप्सरेपासूनच बनला आहे असे वाटू लागले.
एषा हि ललना व्योम्नि सहस्रनयनालये । सम्प्राप्तो ऽयम् अहं स्वर्गम् आलोलसुरसुन्दरम्
ही स्त्री आकाशात, सहस्र नेत्र असलेल्या देवाच्या निवासात आहे; आणि मी आता सुंदर अप्सरांनी सजलेल्या स्वर्गात पोहोचलो आहे.
इमे ते मृदुमन्दारकुसुमोत्तंससुन्दराः । द्रवत्कनकनिष्ष्यन्दविलासिवपुषस् सुराः
हे तुझे देव, मऊ मंदार फुलांनी केस सजवलेले, आणि त्यांच्या अंगावर वितळत्या सोन्यासारखा तेज चमकत आहे.
इमास् ता लोचनोल्लाससृष्टनीलाब्जवृष्टयः । मुग्धा हासविलासिन्यः कान्ता हरिणदृष्टयः
या मोहक स्त्रिया, ज्यांच्या नजरेतून निळ्या कमळांची सर पडते, निरागस आणि हसऱ्या चेहऱ्याच्या, सुंदर आणि हरिणासारख्या डोळ्यांच्या आहेत.
इमे ते कौस्तुभोद्द्योता अन्योऽन्यप्रतिबिम्बिताः । विश्वरूपोपमाकारा मरुतो मत्तकाशिनः
हे तुझे वारे, कौस्तुभ मण्यासारखा तेज असलेले, एकमेकांना प्रतिबिंबित करणारे, विश्वरूपासारखे दिसणारे,眩णारे आणि नशेत असलेले आहेत.
ऐरावणकटामोदविरक्तमधुपश्रुताः । इमास् ताः काकलीगीता गीर्वाणगणगीतयः
एरावताच्या सोंडेच्या सुगंधाकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या मधमाशांनी ऐकलेली ही गाणी म्हणजे देवांच्या समूहांनी गायलेली मधुर गीते आहेत.
इयं सा कनकाम्भोजचरद्वैरिञ्चसारसा । मन्दाकिनीतटोद्यानविश्रान्तसुरनायिका
हीच ती दिव्य कन्या आहे जी मंदाकिनीच्या काठीच्या बागेत विश्रांती घेत आहे, सोन्याच्या कमळांमध्ये आणि ब्रह्माच्या राजहंसांमध्ये वावरते.
एते ते यमचन्द्रेन्द्रसूर्यानिलजलानलाः । लोकपालास् तनूद्द्योतकीर्णदीप्तोज्ज्वलार्चिषः
हेच ते लोकपाल आहेत—यम, चंद्र, इंद्र, सूर्य, वारा, पाणी आणि अग्नी—यांच्या देहातून तेजस्वी, प्रखर ज्वाळा चमकत आहेत.
अयं स सुरविक्रान्तहेतिकण्डूयिताननः । ऐरावणो रणद्दन्तप्रोतदैत्येन्द्रमण्डलः
हा तो एरावत आहे, ज्याच्या चेहऱ्यावर देवांच्या पराक्रमी शस्त्रांनी ओरखडे उठले आहेत आणि ज्याच्या गजराजाच्या गडगडणाऱ्या सुळ्यांनी दैत्यराजांच्या मंडळाला भेदले आहे.
इमे ते भूतलस्थाना व्योमतारकतां गताः । वैमानिकाश् चलच्चारुहारचामरकुण्डलाः
हेच ते लोक, जे कधी पृथ्वीवर होते, आता आकाशातील ताऱ्यांमध्ये रूपांतरित झाले आहेत—आता हे सर्व दिव्य लोक सुंदर माळा, पंखे आणि कुंडले घालून उडताना दिसतात.
इमास् ता विविधोद्यानमणिमन्दिरमण्डिताः । विमानपङ्क्तयश् चारुचामीकरमयातपाः
हे म्हणजे विविध बगिच्यांनी आणि रत्नमंदिरांनी सजलेली विमाने, सुंदर सोन्याच्या छत्रांनी झळाळणाऱ्या ओळी आहेत.
मेरूपलतलास्फालशीकराकीर्णदेवताः । एतास् ताः कीर्णमन्दारा गङ्गासलिलवीचयः
हे त्या देवता आहेत, ज्या मेरू पर्वताच्या उतारावरून उडणाऱ्या पाण्याच्या थेंबांनी विखुरल्या गेल्या आहेत, आणि त्या गंगेच्या लाटांमध्ये मंदार फुलांनी भरलेले आहेत.
एताः प्रसृतमन्दारमञ्जरीपुञ्जपिञ्जराः । दोलालोलाप्सरश्श्रेण्यश् शक्रोपवनवीथयः
या म्हणजे इंद्राच्या बागांमधील रस्ते, जिथे मंदार कळ्यांच्या गुच्छांनी रंग भरला आहे आणि अप्सरांच्या समूहांनी झुलत झुलत चालले आहेत.
इमे ते कुन्दमन्दारमकरन्दसुगन्धयः । चन्द्रांशुनिकराकाराः पारिजातसमीरणाः
इथे कुंद आणि मंडार फुलांच्या मधुर सुवासाने भरलेली वारे वाहतात, जणू काही चंद्राच्या किरणांसारखी शीतल आणि सुखद आहेत.
पुष्पकेसरनीहारपटवासेरणोत्सुकैः । लताङ्गनागणैर् व्याप्तम् इदं तन् नन्दनं वनम्
या नंदनवनात फुलांच्या पराग आणि केसराच्या धुक्याने उत्साही झालेल्या वेलींनी सगळीकडे गच्च भरले आहे.
कान्तगीतरवानन्दप्रनर्तितसुराङ्गनौ । इमौ तौ वल्लकीस्निग्धस्वरौ नारदतुम्बुरू
इथे नारद आणि तुम्बुरू आपल्या वीणेवर गोड सुर वाजवत आहेत, आणि त्यांच्या प्रिय गाण्यांच्या आवाजावर आनंदाने नाचणाऱ्या देवांगना हरखून गेल्या आहेत.
इमे ते पुण्यकर्तारो भूरिभूषणभूषिताः । व्योमन्य् उड्डयमानेषु विमानेषु सुखं स्थिताः
हे पुण्यवान लोक अनेक अलंकारांनी सजलेले आहेत आणि आकाशात उडणाऱ्या विमानांमध्ये आनंदाने वावरत आहेत.
मदमन्मथमत्ताङ्ग्य इमास् तास् सुरयोषितः । देवेश्वरं निषेवन्ते वनं वनलता इव
या स्वर्गातील सुंदर स्त्रिया, गर्व आणि कामाने मत्त झालेल्या, देवांचा राजा जसा आहे त्याच्याभोवती जणू काही वेलींनी झाडाला वेढावं तशा वेढून राहतात.
चन्द्रांशुजालकुसुमाश् चिन्तामणिगुलुच्छकाः । कल्पवृक्ष इमे पक्वरत्नस्तबकदन्तुराः
हे कल्पवृक्ष चंद्रकिरणांनी विणलेल्या फुलांनी, चिंतामणीच्या घडांनी आणि पिकलेल्या रत्नांच्या फांद्या जड झालेल्या आहेत.
इह तावद् इमं शक्रम् अहम् आसनसंस्थितम् । द्वितीयम् इव देवेशं पूजयैवाभिवादये
इथे, या ठिकाणी, मी या आसनावर बसलेल्या इंद्राला दुसऱ्या देवाधिदेवासारखा मान देऊन नमस्कार करतो.
इति सञ्चिन्त्य शुक्रेण मनसैव शचीपतिः । तेनाभिवादितस् तत्र द्वितीय इव वै भृगुः
असं मनाशी ठरवून शुक्राने मनातल्या मनात शचीपतीला नमस्कार केला आणि तिथे तो जणू दुसरा भृगुचच्याप्रमाणे आदराने स्वागत केला गेला.
अथ सादरम् उत्थाय शुक्रश् शक्रेण पूजितः । गृहीतहस्तम् आनीय समीप उपवेशितः
मग शुक्र आदराने उठला. इंद्राने त्याचा सन्मान केला, त्याचा हात धरून जवळ आणले आणि आपल्याजवळ बसवले.