क्षणेन पक्कणं प्राप्तास् सन्ध्यायां दीर्घजङ्गलात् । श्मशानाद् इव वेतालाश् श्मशानम् इतरन् महत्
क्षणातच, संध्याकाळी, आम्ही मोठ्या जंगलातून गावात पोहोचलो, जणू स्मशानातील भुते दुसऱ्या मोठ्या स्मशानात आली असावीत.
विकर्तितवराहाश्वकपिकुक्कुटवायसम् । रक्तसिक्तोर्वराभागप्रभ्रमन्मक्षिकागणम्
रक्तानं ओतलेल्या जमिनीच्या तुकड्यांवर डासांचे झुंड घिरट्या घालत होते, आणि वराह, घोडे, माकड, कोंबडी, कावळे यांच्या अवशेषांचे तुकडे सगळीकडे विखुरलेले होते.
शोषार्थप्रसृतार्द्रान्त्रतन्द्रीजालपतत्खगम् । निष्कुटास्थितजम्बीरषण्डलग्नश्वजाघनि
सुकवण्यासाठी पसरलेल्या ओलसर आतड्यांवर पक्षी घिरट्या घालत होते, आणि गल्लीच्या कोपऱ्यात ठेवलेल्या लिंबाच्या घड्यांना कुत्र्याचे पाय चिकटलेले होते.
शुष्यद्गुरुवसापिण्डपूर्णालिन्दलसत्खगम् । दृतिप्रसक्तरक्ताक्तचर्मस्रवदसृग्लवम्
वाळलेल्या, जड चरबीच्या गोळ्यांच्या ढिगावर पक्षी बसले होते, आणि त्यांच्या नजरा रक्ताने माखलेल्या, मांस व चरबी ओघळणाऱ्या कातड्यांवर खिळल्या होत्या.
बालहस्तस्थितक्रव्यपिण्डारणितमक्षिकम् । जर्जरज्येष्ठचण्डालतर्जितारटितार्भकम्
लहान मुलांच्या हातात कच्च्या मांसाचे तुकडे होते, त्यावर डास भुणभुण करत होते, आणि फाटकी वस्त्रातील, रागीट मोठ्या चांडाळांनी रडणाऱ्या बाळांवर ओरडत होते.
तत् प्रविष्टा वयं कीर्णशिरोऽन्त्रं भीमपक्कणम् । मृतभूतं जगत् कल्पे कृतान्तानुचरा इव
आम्ही त्या जागेत शिरलो, जिथे जमिनीवर विखुरलेली कवटी आणि आतडी पडली होती, भीषण आणि दुर्गंधीने भरलेली ती जागा, जणू काही युगाच्या शेवटी मृत्यूच्या सेवकांसारखे आम्ही तिथे गेलो होतो.
सम्भ्रमोपहितानल्पकदलीदलपीठके । अहम् आस्थितवांस् तत्र नवे श्वशुरमन्दिरे
त्या नवीन सासऱ्याच्या घरात, मी घाबरत लहान केळीच्या पानांच्या आसनावर बसलो.
श्वश्र्वा मे केकराक्ष्यास् तु तेनास्रुलवचक्षुषा । जामातायम् इति प्रोक्तं तया तद् अभिनन्दितम्
माझ्या सासूबाई, ज्यांच्या डोळ्यांत अश्रू होते, त्यांनी मला जावई म्हणून हाक मारली आणि प्रेमाने स्वागत केले.
अथ विश्रम्य चण्डालभोजनान्य् अजिनासने । सञ्चितान्य् उपभुक्तानि दुष्कृतानीव भूरिशः
मग, मृगाच्या कातडीच्या आसनावर बसून, मी तिथे साठवलेले चांडाळांचे अन्न खाल्ले, जणू काही पुष्कळ पापांची फळे भोगतो आहे.
अनन्तदुःखबीजानि नमनोज्ञतराण्य् अपि । तानि प्रणयवाक्यानि श्रुतान्य् असुभगान्य् अलम्
तेथल्या गोडगोड बोलांमध्येही, जरी ती ऐकायला सुखद वाटत असली, तरी ती अखंड दुःखाची बीजे होती आणि प्रत्यक्षात ती अत्यंत अशुभच होती.
निरभ्राम्बरनक्षत्रे कस्मिंश्चिन् दिवसे ततः । तैस् तैर् आरम्भसंरम्भैस् तैर् वस्त्रविभवार्पणैः
एके दिवशी, आकाश निरभ्र होतं, ताऱ्यांनी सजलेलं होतं, आणि तिथे वेगवेगळ्या विधी, गडबड, वस्त्र व संपत्ती यांच्या भेटी देण्यात आल्या.
दत्ताथ तेन सा मह्यं कुमारी भयदायिनी । सुकृष्णा कृष्णवर्णेन दुष्कृतेनेव शासना
मग त्या माणसाने आपली मुलगी, जी काळी आणि भीतीदायक होती, जणू काही ती वाईट कर्मांची शिक्षा आहे, ती मला दिली.
सरभसम् अभितो विनेदुर् अत्र प्रसृतमहामदिरासवाश् श्वपाकाः । हतपटुपटहा विलासवन्तस् स्वयम् इव दुष्कृतराशयो महान्तः
तेथे मद्यधुंद चांडाळ मोठ्याने ओरडत होते, मोठमोठे लोक वाईट विचारांनी भरलेले, ढोल वाजवण्यात आणि उन्मत्त आनंदात मग्न होते, जणू सगळ्या वाईट कर्मांचे मूर्तिमंत रूपच ते होते.
बहुनात्र किम् उक्तेन स्वोत्सवावर्जिताशयः । ततःप्रभृति तत्राहं सम्पन्नः पुष्टपुक्कसः
इथे जास्त काही सांगण्याची गरज नाही. त्या दिवसापासून माझ्या मनात कोणताही आनंद उरला नाही आणि मी अगदी दु:खी, दुर्बल आणि उपेक्षित झालो.
सप्तरात्रोत्सवस्यान्ते क्रमान् मासाष्टकं गतम् । पुष्पिता साथ सम्पन्ना स्थिता गर्भवती ततः
सात दिवसांचा उत्सव संपल्यानंतर हळूहळू आठ महिने गेले; मग ती बाई फुलली आणि गरोदर राहिली, जणू पोटात मूल वाढवत होती.
प्रासूत दुःखदां कन्यां विपद् दुःखक्रियाम् इव । सा कन्या ववृधे शीघ्रं मूर्खचिन्तेव पीवरी
तिने एक मुलगी जन्माला घातली, जी केवळ दु:ख देणारी होती, जणू एखाद्या संकटासारखी. ती मुलगी लवकरच मोठी झाली, आणि मूर्ख चिंता जशी वाढते तशी ती स्थूल झाली.
पुनः प्रासूत सा वर्षैस् त्रिभिः पुत्रम् अशोभनम् । अनर्थम् इव दुर्बुद्धिर् आशापाशविधायकम्
परत तीन वर्षांनी तिने एक मुलगा जन्माला घातला, जो दिसायला आकर्षक नव्हता, जणू काही तो संकटच होता; त्याला समज कमी होती आणि तो आशेच्या दोऱ्यांनी बांधलेला होता.
पुनः प्रासूत कन्यां च पुनर् अप्य् अर्भकं ततः । कलत्रवान् अहं जातो वने जरढपुक्कसः
तीने पुन्हा एक मुलगी जन्माला घातली, आणि मग पुन्हा एक मूल झाले. अशा रीतीने मी त्या जंगलात वृद्ध, थकलेला आणि समाजाबाहेर पडलेला नवरा झालो.
तया सह समास् तत्र मया बह्व्यो ऽतिवाहिताः । नरके चिन्तया सार्धं ब्रह्मघ्नेनेव नश्यता
तिच्यासोबत तिथे माझी अनेक वर्षे गेली; मनात कायम चिंता होती, जणू ब्राह्मणहत्येचा पापी नरकात तडफडतो तशी अवस्था झाली.
शीतवातातपक्लेशविवशेन वनान्तरे । चिरं विलुलितं वृद्धकच्छपेनेव पल्वले
त्या जंगलाच्या आतल्या भागात थंडी, वारा आणि उन्हाच्या यातनांनी मी खूप काळ त्रस्त झालो, जणू एखादा म्हातारा कासव चिखलात अडकून हलवला जातो तसा.
कलत्रचिन्ताहतया धिया सन्दह्यमानया । दृष्टाः कष्टसमारम्भा दिशः प्रज्वलिता इव
पत्नीची चिंता मनात घर करून होती, त्यामुळे माझे मन आतून जळत होते; सर्व दिशांना मला जणू दुःखद प्रसंगांनी पेटून उठल्या आहेत असे वाटत होते.
क्षौमानेकसमाक्षीणपटखण्डकधारिणा । काष्ठभारो वने व्यूढो यो मूर्तम् इव दुष्कृतम्
त्याने अनेक ठिकाणी ठिगळ लावलेला फडका अंगावर घातला होता, आणि तो जंगलात लाकडांचा ओझा वाहत चालला होता. त्याचं रूप पाहिलं की जणू काही सगळी दुर्दैव एकत्र येऊन त्याच्यात साकार झालं आहे असं वाटत होतं.
यौककीर्णजरक्लिन्नगन्धिकौपीनवाससा । आढ्यास्पदवलीकानां तले नीता घनागमाः
त्याच्या कमरेला जुना, घाणेरडा आणि वयामुळे ओलसर झालेला कापड बांधलेला होता. पावसाळ्यात जिथे दाट ढग गोळा होतात, त्या श्रीमंतांच्या घरांच्या खाली त्याला नेण्यात आलं.
कलत्रापूरणोत्केन जर्जरेण हिमानिलैः । हेमन्ते दुर्दुरेणेव निलीनं वनकुक्षिषु
त्याची बायकोही त्याच्यासोबत होती, दोघंही थंडीच्या वाऱ्यात थरथरत, अगदी थकलेले आणि जीर्ण झालेले होते. जणू काही हिवाळ्यातील ओसाड जागेत, जंगलाच्या खोल भागात ते लपलेले होते.
नानाकलहकल्लोलतापप्रसरविद्रुताः । बाष्पव्याजेन निर्मुक्ता नेत्राभ्यां रक्तबिन्दवः
नाना भांडणं आणि कलह यांच्या गोंधळामुळे, तसेच मनातील तापामुळे, त्याच्या डोळ्यांतून अश्रूंच्या नावाखाली रक्ताचे थेंब बाहेर पडत होते.
यामिन्यो विपिने क्लिन्नवराहामिषभोजिना । शिलातलकुटीकोणे नीता जलदविप्लुताः
त्या स्त्रिया, पावसात भिजलेल्या आणि जंगलात रानडुकराचे मांस खात, दगडाच्या जमिनीवर असलेल्या झोपड्यांच्या कोपऱ्यात नेल्या गेल्या.
काले क्षयं गते स्नेहे कलत्रे ऽघनतां गते । असौहार्देन बन्धूनां कलहैश् चातिसन्ततैः
काळ जाऊन प्रेम कमी झाले, पत्नीने पाठ फिरवली, नातेवाईकांमध्ये जिव्हाळा राहिला नाही आणि सतत भांडणं सुरू झाली.
सर्वत्र जातशङ्केन कुलीलामुखरार्भके । मया कृपणचित्तेन नीताः परगृहे समाः
सगळीकडे शंका निर्माण झाली, मुलं पक्ष्याच्या पिल्लांसारखी बडबड करू लागली, आणि मी दुःखी मनाने परक्या घरात अनेक वर्षं काढली.
चण्डालीकलहोद्विग्नचण्डचण्डालतर्जनैः । मुखं जर्जरतां यातम् इन्दू राहुरदैर् इव
चांडाळांच्या भांडणांनी आणि त्यांच्या रागीट धमक्यांनी मी त्रस्त झालो, आणि माझं तोंड राहूच्या जबड्यांनी जसा चंद्र विदीर्ण होतो तसं थकलं-भागलं दिसू लागलं.
चर्विताः खर्वितोष्ठेन द्वीपीपिशितपेशयः । नरकाहृतविक्रीता नारक्यो रसना इव
फाटलेल्या ओठांनी चावलेले, बिबट्याच्या मांसाचे तुकडे—जणू नरकात विकत घेतलेली आणि तिथेच खाल्ली गेलेली नरकवासीयांची जिभा.