आपातरमणीयत्वं कल्प्यते केवलं स्त्रियाः । मन्ये तद् अपि नास्त्य् अत्र मुने मोहैककारणे
स्त्रीचं सौंदर्य फक्त मनात कल्पिलेलं असतं; हेही खरं नाही असं मला वाटतं, कारण या सगळ्याचं मूळ कारण म्हणजे भ्रम.
विपुलोल्लासदायिन्या मदोन्मथनपूर्वकम् । को विशेषो विकारिण्या मदिराया इह स्त्रियाः
स्त्री जेवढा आनंद देते, तोही मद्यप्रमाणेच क्षणिक आणि बदलणारा असतो; मग स्त्री आणि मद्य यात काय वेगळेपण आहे?
ललनालानसंलीना मुने मानवदन्तिनः । प्रबोधं नाधिगच्छन्ति दीर्घैर् अपि शमाङ्कुशैः
मुनिवर, ज्यांचे मन स्त्रियांच्या मोहात गुंतलेले असते, त्यांना कितीही संयम केला तरी खरे जागरण मिळत नाही.
केशकज्जलधारिण्यस् तीक्ष्णाः प्रकृतितस् सदा । दुष्कृताग्निशिखा नार्यो दहन्ति तृणवन् नरम्
केस आणि काजळ लावलेल्या स्त्रिया नेहमीच स्वभावाने तीक्ष्ण असतात; त्या वाईट कृत्यांच्या ज्वाळेसारख्या पुरुषांना गवतासारखे जाळून टाकतात.
ते वन्द्यास् ते महात्मानस् त एव पुरुषा भुवि । ये सुखेन समुत्तीर्णास् साधो यौवतसङ्कटात्
हे साधो, जे सहजपणे तारुण्याच्या संकटातून बाहेर पडतात, तेच खरे पूज्य, तेच महात्मा आणि तेच या जगातले खरे पुरुष आहेत.
ज्वलताम् अपि दूरे ऽपि सरसा अपि नीरसम् । स्त्रियो हि नरकाग्नीनां दारु चारु च दारुणम्
स्त्रिया जरी दूर असल्या किंवा मनाला गोड वाटल्या, तरी त्या नरकाच्या अग्नीला लाकूड देणाऱ्या आहेत—देखण्या असल्या तरी कठोर आणि भयंकरच असतात.
कीर्णान्धकारकवरी तरत्तारकलोचना । पूर्णेन्दुबिम्बवदना कुमुदोत्करहासिनी
तिच्या केसांच्या सावलीतून चमकणाऱ्या तारकांसारख्या डोळ्यांनी, तिचं चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा आहे आणि ती उमललेल्या कमळांच्या गटासारखी हसते.
लीलाविलोलपरुषा कार्यसंहारकारिणी । परं विमोहनं बुद्धेः कामिनी दीर्घयामिनी
खेळकर पण कधी कधी कठोर, ती सर्व प्रयत्नांचा नाश करणारी आहे; तिच्या लांब रात्रींसारख्या अस्तित्वाने, ती मनाला अत्यंत मोहून टाकणारी आहे.
पुष्पाभिराममधुरा करपल्लवलासिनी । भ्रमरभ्रूविलासाढ्या स्तबकस्तनधारिणी
फुलांसारखी गोड आणि मनमोहक, तिचे हात कोवळ्या पानांसारखे आहेत; तिच्या भुवया मधमाशांसारख्या वळलेल्या आहेत आणि तिची उरःस्थळी फुलांच्या गटासारखी आहे.
पुष्पकेसरगौराङ्गी नरमारणतत्परा । ददात्य् उत्तमवैवश्यं कान्ता विषमहालता
फुलांच्या केसरासारखी तिची काया फिकट आहे, ती पुरुषांच्या विनाशासाठीच सज्ज असते; ही प्रेयसी, विषारी वेलीसारखी, अत्युच्च असहायता देते.
सीत्कारोच्छ्वासमात्रेण भुजङ्गदलनोत्कया । कान्तयोद्ध्रियते जन्तुः करभ्येवोरगो बिलात्
फक्त एक उसासा किंवा श्वास घेतल्यावर, सर्प खेचणाऱ्या माणसासारखी ती प्रेयसी त्या जीवाला बाहेर ओढते, जणू हत्तीच्या हातांनी सापाला बिलातून ओढून काढले.
कामनाम्ना किरातेन वितीर्णा मुग्धचेतसाम् । नार्यो नरविहङ्गानाम् अङ्गबन्धनवागुराः
काम नावाच्या शिकाऱ्याने भोळ्या मनाच्या माणसांसाठी जाळे पसरले आहे; स्त्रिया म्हणजे पुरुष या पक्ष्यांच्या अंगांना बांधणाऱ्या सापळ्या आहेत.
ललनाविपुलालाने मनोमत्तमतङ्गजः । रतिशृङ्खलया ब्रह्मन् बद्धस् तिष्ठति मूकवत्
रूपवती स्त्रीच्या ओढीने वेड्या झालेल्या मनरूपी हत्तीला, हे ब्राह्मण, कामाच्या साखळीने बांधून ठेवले आहे, जणू तो मूक झाला आहे.
जन्मपल्वलमत्स्यानां कर्मकोटरचारिणाम् । पुंसां दुर्वासनारज्जुर् नारी बडिशपिण्डिका
जन्मरूपी तळ्यातील मास्यासारख्या आणि कर्माच्या गुहेत फिरणाऱ्या पुरुषांसाठी, स्त्री म्हणजे गळ्यातील आमिष आणि वाईट सवयी म्हणजे ती दोरी आहे.
मन्दुरेव तुरङ्गानाम् आलानम् इव दन्तिनाम् । पुंसाम् अब्जम् इवालीनां बन्धनं वामलोचनाः
स्त्रिया पुरुषांसाठी जशी घोड्यांना दोर, हत्तींसाठी साखळी, किंवा कमळांसाठी चिखल असतो, तशीच बंधन आहेत.
नानारसमयी चित्रा भोगभूमिर् इयं मुने । स्त्रियम् आश्रित्य संयाता पराम् इह हि संस्थितिम्
मुनिवर, हा भोगांचा प्रदेश किती रंगीबेरंगी आणि अद्भुत आहे! इथे स्त्रियांच्या आधारावरच तो आपल्या सर्वोच्च स्थितीला पोहोचतो.
सर्वेषां दोषरत्नानां सुसमुद्गिकयानया । दुःखशृङ्खलया नित्यम् अलम् अस्तु मम स्त्रिया
सर्व दोषांचे रत्न असलेल्या आणि नेहमी दुःखाची साखळी असलेल्या स्त्रीपासून मी कायम दूर राहू दे.
किं स्तनेन किम् अक्ष्णा वा किं नितम्बेन किं भ्रुवा । मांसमात्रैकसारेण करोम्य् अहम् अवस्तुना
माझ्यासाठी स्तन, डोळा, कंबर किंवा भुवई यांचा काय उपयोग, जेव्हा ते सगळे फक्त मांसाचेच बनलेले आणि निरर्थक आहेत?
इतो मांसम् इतो रक्तम् इतो ऽस्थीनि च वासरैः । ब्रह्मन् कतिपयैर् एव याति स्त्री विशरारुताम्
इथे मांस, इथे रक्त, इथे हाडं — हे ब्रह्मन्, काही दिवसांतच स्त्रीचं हे शरीर पूर्णपणे नष्ट होतं.
यास् ता निष्परुषैस् तूलैर् लालिताः पतिभिस् स्त्रियः । ता मुने प्रविभक्ताङ्ग्यस् स्वपन्ति पितृभूमिषु
ज्या स्त्रिया आपल्या पतीकडून मऊ कापसासारख्या प्रेमाने जपल्या गेल्या, त्या ऋषीहो, आता त्यांच्या शरीराचे तुकडे तुकडे होऊन पितरांच्या भूमीत पडले आहेत.
यस्मिन् घननवस्नेहं मुखे पत्त्राङ्कुरश्रियः । कान्तेन रचिता ब्रह्मञ् शीर्यते तत् तु जङ्गले
ज्या मुखावर प्रियकराने ताज्या लेपांनी आणि उमलत्या ओठांच्या शोभेने सौंदर्य खुलवलं होतं, तेच मुख, हे ब्रह्मन्, शेवटी निर्जन ठिकाणी कुजून जातं.
केशाश् श्मशानवृक्षेषु यान्ति चामरलेशताम् । अस्थीन्य् उडुवद् आभान्ति दिनैर् अवनिमण्डले
श्मशानातील झाडांवर केस जणू चामरासारखे लोंबतात, आणि हाडं काही दिवसांत पृथ्वीवर ताऱ्यांसारखी विखुरली जातात.
पिबन्ति पांसवो रक्तं क्रव्यादाश् चाप्य् अनेकशः । चर्मानलशिखा भुङ्क्ते खं यान्ति प्राणवायवः
धूळ रक्त शोषते, मांसाहारी प्राणी ते वेगवेगळ्या प्रकारे खातात; ज्वाळा कातडी जाळून टाकते आणि प्राणवायू आकाशात विलीन होतात.
इत्य् एषा ललनाङ्गानाम् अचिरेणैव भाविनी । स्थितिर् मया वः कथिता किं भ्रान्तिम् अनुधावथ
म्हणूनच, या देहाचं लवकरच होणारं भविष्य मी तुम्हाला सांगितलं आहे; मग तुम्ही या भ्रमामागे का धावताय?
भूतपञ्चकसङ्घट्टसंस्थानं ललनाभिधम् । रसाद् अभिवहत्व् एतत् कथं नाम धियान्वितः
पंचमहाभूतांच्या संयोगाने बनलेला हा देह, ज्याला आपण शरीर म्हणतो, फक्त चवीचं वहन करतो—मग त्याला बुद्धी आहे असं कसं म्हणता येईल?
शाखावितानगहना कट्वम्लफलशालिनी । प्रतानोत्तालताम् एति चिन्ता कान्तानुसारिणी
इच्छेनुसार मनाची विचारधारा झाडासारखी फांद्यांनी दाट होते, आणि त्यावर कडू-आंबट फळं लागतात.
क्वचिद् भूततया चेतो धनगर्धान्धम् आकुलम् । परं मोहम् उपादत्ते यूथभ्रष्टो मृगो यथा
कधी कधी मन धनाच्या मोहाने, लोभाने आंधळं होऊन अस्वस्थ होतं आणि गोंधळून जातं, जसं कळपापासून वेगळा पडलेला हरिण भरकटतो.
शोच्यतां परमाम् एति तरुणस् तरुणीरतः । निबद्धः करिणीलोभाद् विन्ध्यखाते यथा द्विपः
जो तरुण स्त्रीसोबत भोगात रमतो, तो मोठ्या दयनीय अवस्थेला पोहोचतो, जसा करिणीच्या मोहाने विंध्य पर्वतातल्या खड्ड्यात अडकलेला हत्ती.
यस्य स्त्री तस्य भोगेच्छा निस्स्त्रीकस्य न भोगभूः । स्त्रियं त्यक्त्वा जगत् त्यक्तं जगत् त्यक्त्वा सुखी भवेत्
ज्याच्याकडे स्त्री आहे त्याला भोगाची इच्छा असते; ज्याच्याकडे स्त्री नाही त्याला भोगायला काहीच उरत नाही. स्त्रीचा त्याग केला की जगाचा त्याग होतो; जगाचा त्याग केला की माणूस सुखी होतो.
आपातमात्ररमणेषु दुरन्तरेषु भोगेषु नाहम् अलिपक्षतिपेलवेषु । ब्रह्मन् रमे मरणरोगजरादिभीत्या शाम्याम्य् अहं परम् उपैमि वनं प्रयत्नात्
क्षणिक आणि कठीण भोगांमध्ये मला काहीच आनंद वाटत नाही, मधमाशांच्या नाजूक पंखांमध्येही नाही. हे ब्रह्मन्, मृत्यू, रोग आणि वार्धक्य यांच्या भीतीने मी वनात जाऊन, प्रयत्नपूर्वक, सर्वोच्च शांती मिळवतो.