सहस्रेण स बाहूनाम् आदाय परिघान् बहून् । प्रहरत्य् आत्मनः पृष्ठे स्वात्मनैव पलायते
तो त्या हजारो हातांनी अनेक गज उचलतो आणि स्वतःच्या पाठीवर मारतो, आणि मग स्वतःपासूनच पळून जातो.
दृढप्रहारैः प्रहरन् स्वयम् एवात्मनात्मनि । प्रविद्रवति भीतात्मा स योजनशतान्य् अपि
तो स्वतःच स्वतःला जोरदार मारत असतो आणि स्वतःच्याच भीतीने स्वतःपासून पळू लागतो, त्याचं मन शेकडो कोस दूर पळत जातं.
क्रन्दन् पलायमानो ऽसौ गत्वा दूरम् इतस् ततः । श्रमवान् विवशाकारो विशीर्णचरणाङ्गकः
तो रडत रडत इकडे तिकडे खूप दूर पळतो, दमून जातो, असहाय होतो, त्याचे पाय आणि हात थकून तुटतात आणि तो कोसळतो.
पतितो ऽवश एवाशु महत्य् अन्धो ऽन्धकूपके । कृष्णरात्रितमोभीमनभोगम्भीरकोटरे
मग तो अगदी असहायपणे पटकन एका मोठ्या, काळोख्या, खोल विहिरीत पडतो, जिच्या तळाशी काळ्या रात्रीसारखा अंधार आणि अज्ञानाचा गर्व भरलेला असतो.
ततः कालेन महता सो ऽन्धकूपात् समुत्थितः । पुनः प्रहारैः प्रहरन् विद्रवत्य् आत्मनात्मनः
खूप वेळानंतर तो त्या अंधाऱ्या विहिरीतून वर येतो आणि पुन्हा स्वतःच स्वतःला मारत स्वतःपासून पळू लागतो.
पुनर् दूरतरं गत्वा करञ्जवनगुल्मकम् । प्रविष्टः कण्टकव्याप्तं शलभः पावकं यथा
नंतर तो अजून पुढे गेला आणि काट्यांनी भरलेल्या करंजाच्या झाडांच्या दाटीत शिरला, जणू काही टणटण उडणारा किडा जसा आगीत पडतो तसा.
तस्मात् करञ्जगहनाद् विनिष्क्रम्य क्षणाद् इव । स्वयं प्रहारैः प्रहरन् विद्रवत्य् आत्मनात्मनः
त्या करंजाच्या दाटीतून तो क्षणात बाहेर आला, स्वतःलाच आपटत, स्वतःपासून पळत सुटला.
पुनर् दूरतरं गत्वा तम् एवान्धो ऽन्धकूपकम् । स सम्प्रविष्टस् त्वरया विशीर्णावयवाकृतिः
पुन्हा तो आणखी दूर गेला आणि तोच आंधळा माणूस घाईघाईने त्या जुन्याच आंधळ्या विहिरीत पडला, त्याचे हातपाय विस्कटले गेले होते.
अन्धकूपात् समुत्थाय प्रविष्टः कदलीवनम् । पुनः प्रहारैः प्रहरन् विद्रवत्य् आत्मनात्मनः
त्या आंधळ्या विहिरीतून बाहेर येऊन तो केळीच्या बागेत शिरला, पुन्हा स्वतःलाच आपटत, स्वतःपासून पळत होता.
पुनर् दूरतरं गत्वा शशाङ्ककरशीतलम् । कदलीकाननं कान्तं सम्प्रविष्टो हसन्न् इव
पुन्हा आणखी पुढे जाऊन तो चंद्रप्रकाशासारख्या गारवा असलेल्या, सुंदर केळीच्या बनात हसल्यासारखा आत गेला.
कदलीषण्डकात् तस्माद् विनिष्क्रम्य पुनः क्षणात् । कदलीकाननाच् छुभ्रं करञ्जवनगुल्मकम्
त्या केळीच्या झाडांच्या गटातून तो लगेच बाहेर आला आणि त्या केळीच्या बनातून उजळ करंजाच्या झुडुपात गेला.
करञ्जकवनात् कूपं कूपाद् रम्भावनान्तरम् । प्रविश्य प्रहरंश् चैव स्वयम् आत्मनि संस्थितः
करंजाच्या बनातून तो एका विहिरीत, विहिरीतून दुसऱ्या केळीच्या बनात गेला आणि स्वतःलाच हलवून, स्वतःमध्येच स्थिर राहिला.
एवंरूपनिजाचारस् सो ऽवलोक्यादरान् मया । अवष्टभ्य बलाद् एव मुहूर्तं परिबोधितः
त्याचं असं वागणं मी लक्षपूर्वक पाहिलं आणि मग मी त्याला जोराने धरून थोड्या वेळासाठी भानावर आणलं.
पृष्टश् च कस् त्वं किम् इदं केनार्थेन करोषि वा । किं नामाभिमतं ते स्यात् किं मुधा परिमुह्यसि
त्याला विचारलं, "तू कोण आहेस? हे काय आहे? हे कशासाठी करतोस? तुझं नाव काय आहे, तुला काय हवं आहे? आणि असं व्यर्थ का गोंधळून गेलास?"
इति पृष्टेन कथितं तेन मे रघुनन्दन । नाहं कश्चिन् न चैवेदं मुने किञ्चित् करोम्य् अहम्
असं विचारल्यावर त्याने मला सांगितलं, "रघुनंदना, मी कुणीच नाही, हे काहीच नाही; मुनिवरा, मी काहीच करत नाही."
त्वयायम् अवभग्नो ऽस्मि त्वं मे शत्रुर् अरिन्दम । त्वया दृष्टो ऽस्मि नष्टो ऽस्मि दुःखाय च सुखाय च
तुझ्यामुळे मी उघड झालो आहे; तू माझा शत्रू आहेस, अरिंदमा. तुझ्या नजरेत आलो, म्हणून मी हरवून गेलो, दुःखासाठी आणि सुखासाठीही.
इति उक्त्वा माम् असाव् अङ्गान्य् आलोक्य स्वानि तिष्ठवान् । रुरोदार्तरवं दीनो मेघो वर्षन्न् इवारवी
असं म्हणून त्याने आपलीच अंगं पाहिली आणि तसाच उभा राहिला; मग तो फारच हताश होऊन मोठ्याने रडू लागला, जणू काही ढग पृथ्वीवर पाऊस पाडतो तसा.
क्षणमात्रेण तत्रासाव् उपसंहृत्य रोदनम् । स्वान्य् अङ्गानि समालोक्य जहासेन्द्वंशुवत् सितम्
क्षणभरात त्याने तिथे रडणं थांबवलं; स्वतःच्या अंगांकडे पाहून, जसं चंद्र आपल्या किरणांना मागे टाकतो तसं, त्याने आपली पांढरटपणा झटकून दिला.
अथाट्टहासपर्यन्ते स पुमान् पुरतो मम । क्रमेण तानि तत्याज स्वान्य् अङ्गानि समन्ततः
मग मोठ्याने हसून, माझ्यासमोर असलेला तो पुरुष हळूहळू सर्व अंगं एकामागून एक, सगळ्या दिशांना सोडून गेला.
प्रथमं पतितं तस्य शिरः परमदारुणम् । ततस् ते बाहवः पश्चाद् वक्षस् तदनु चोदरम्
सर्वात आधी त्याचं डोकं पडलं, ते फारच भयंकर होतं; मग त्याचे हात, त्यानंतर छाती, आणि शेवटी पोट खाली पडलं.
अथ क्षणेन स पुमांस् तान्य् अङ्गानि च सम्भ्रमः । सर्वम् अन्तर्धिम् आयातं स्वप्नो बोधवतो यथा
मग क्षणातच तो पुरुष, त्याची सर्व अंगं आणि गोंधळ, सगळं एकदम नाहीसं झालं, जसं जागं झाल्यावर स्वप्न नाहीसं होतं.
विचार्य नियतेश् शक्तिं ततो गन्तुम् उपस्थितः । दृष्टवान् अहम् एकान्ते पुनर् अन्यं तथा नरम्
नियतीची शक्ती मनात विचार करून, मी निघायला तयार झालो. एकांतात मला तसाच आणखी एक माणूस दिसला.
सो ऽपि प्रहारान् परितः प्रयच्छन् स्वयम् आत्मनि । बाहुभिः पीवराकारैस् स्वयम् एव पलायते
तोही स्वतःच्या मजबूत हातांनी स्वतःलाच सर्व बाजूंनी मारत होता आणि स्वतःपासून पळत होता.
कूपे पतति कूपात् तु समुत्थायाभिधावति । पुनः पतति कुञ्जे ऽन्तः पुनर् आर्तः पलायते
तो विहिरीत पडतो, मग तिथून बाहेर येऊन धावतो; पुन्हा झाडझुडपांत पडतो आणि पुन्हा व्याकुळ होऊन पळतो.
पुनः प्रविशति स्वच्छं क्षणं शिशिरकाननम् । रुष्टः पुनः पुनस् तुष्टः पुनः प्रहरति स्वयम्
तो पुन्हा एकदा थोडा वेळ स्वच्छ, गार जंगलात जातो; मग पुन्हा रागावतो, पुन्हा आनंदी होतो आणि पुन्हा स्वतःलाच मारतो.
एवम्प्रायनिजाचारश् चिरम् आलोक्य सस्मयम् । स मया समवष्टभ्य परिपृष्टस् तथैव हि
त्याचं विचित्र वागणं मी बराच काळ पाहिलं. मग हलकंसं हसत मी त्याच्याजवळ गेलो आणि त्याला विचारलं.
तेनैवाथ क्रमेणासौ रुदित्वा सम्प्रहस्य च । अङ्गैर् विशीर्णताम् एत्य ययाव् अलम् अलक्ष्यताम्
मग तो हळूहळू कधी रडला, कधी हसला, आणि त्याचं अंग अगदी थकून गेलं. शेवटी तो तिथून निघून गेला आणि पुन्हा दिसलाच नाही.
विचार्य नियतेश् शक्तिं ततो गन्तुम् उपस्थितः । दृष्टवान् अहम् एकान्ते पुनर् अन्यं तथा नरम्
मग मी नियतीची ताकद मनाशी विचारली आणि तिथून निघायचं ठरवलं. एकांतात मला तसाच आणखी एक माणूस दिसला.
प्रहरंस् तद्वद् एवासौ स्वयम् एव पलायते । पलायमानः पतितो महत्य् अन्धो ऽन्धकूपके
तोही तसाच स्वतःला मारत पळू लागला. पळता पळता तो एका मोठ्या काळोख्या विहिरीत पडला.
तत्राहं सुचिरं कालम् अवसं तत्प्रतीक्षकः । यावत् स सुचिरेणापि कूपाद् अभ्युत्थितश् शठः
तेथे मी खूप दिवस थांबलो, त्याची वाट पाहत राहिलो. अखेरीस तो कपटी मनुष्य बराच वेळ गेल्यावर त्या विहिरीतून बाहेर आला.