यद्य् एवं फुल्लपद्माक्षि परदेहैकभोजने । किं स्याच् छरीरवृत्त्या ते स्थिताया मत्समीहिते
कमलासारख्या डोळ्यांची तू, जर असंच आहे, तर दुसऱ्याच्या देहाचा अन्न म्हणून उपयोग केल्यावर, तुझ्या शरीराच्या पोषणाचं काय होईल, जेव्हा तू माझ्या इच्छेनुसार राहतेस?
षड्भिर् वर्षशतै राजन् प्रबुद्धायास् समाधितः । जातभोजनसङ्कल्पा भोजनेच्छेयम् अद्य मे
राजा, सहाशे वर्षांनी समाधी अवस्थेतून जागी झाल्यावर, आज मला प्रथमच अन्न खाण्याची इच्छा झाली आहे.
इदानीं शिखरं गत्वा तद् एव ध्याननिश्चला । यावदिच्छं सुखेनासे सजीवा सालभञ्जिका
आता ती सजीव सालभंजिका पर्वताच्या शिखरावर जाऊन, ध्यानात स्थिर बसते आणि हवी तितकी वेळ आनंदाने तिथे राहते.
आमृतीं धारणां बद्ध्वा धारयामि शरीरकम् । यथेच्छम् अथ कालेन त्यक्ष्यामीति मतिर् मम
आमृत धारणेची साधना करून मी ह्या देहाला हवी तशी टिकवते, आणि योग्य वेळ आली की तो देह सोडणार आहे — ही माझी ठाम भावना आहे.
आशरीरपरित्यागम् इदानीं न मया नृप । हिंसनीयाः परप्राणास् तेनेदं मद्वचश् शृणु
राजा, देह सोडण्याआधी मी इतरांच्या प्राणांना त्रास देणार नाही; म्हणून माझे शब्द नीट ऐका.
हिमवान् नाम शैलो ऽस्ति रुचा चन्द्रांशुनिर्मलः । य उत्तराशाहृदये स्पृष्टपूर्वापरार्णवः
उत्तर दिशेच्या मध्यभागी, पूर्व आणि पश्चिम समुद्रांना स्पर्श करणारा, चंद्रप्रकाशासारखा निर्मळ असा हिमवान नावाचा एक पर्वत आहे.
तत्राहं निवसाम्य् उग्रे हेमशृङ्गदरीगृहे । आयसी स्तम्भलेखेव कर्कटी नाम राक्षसी
त्या ठिकाणी मी उग्र स्वरूपात, सोन्याच्या शिखरांनी सजलेल्या डोंगरांच्या घरात, लोखंडाच्या खांबासारखी, कर्कटी नावाची राक्षसी म्हणून राहते.
तपसा प्रार्थितो ब्रह्मा जनतामारणेच्छया । विषूचिका प्राणहरा स्यां सूक्ष्मास्मीति वै मया
मी कठोर तप करून ब्रह्मदेवाला विनंती केली होती, लोकांचा नाश करण्याची इच्छा धरली होती. त्यामुळे मी अगदी सूक्ष्म अशी, प्राण घेणारी विषूचिका रोग बनले.
तस्मात् सम्प्राप्तवरया बहून् वर्षगणान् मया । भुक्ता विषूचिकात्वेन जनता जीववेधनैः
माझ्या या वरामुळे मी अनेक वर्षे विषूचिका होऊन लोकांना त्रास दिला, त्यांचे प्राण वेदनेने छळले.
त्वया न गुणिनो हिंस्या इति मे ब्रह्मणा कृतः । नियमार्थं महामन्त्रस् तदायत्तास्मि संस्थिता
पण ब्रह्मदेवाने माझ्यावर एक बंधन घातले—'तू सद्गुणी लोकांना त्रास देऊ नकोस.' म्हणून मी त्या महान मंत्रावर अवलंबून राहिले आहे आणि त्यानेच मला आळा घातला आहे.
सो ऽयं प्रगृह्यतां तेन सर्वं हृदयशूलनम् । शमम् एष्यति लोके ऽस्मिन् का कथा मत्कृते भ्रमे
म्हणून हा मंत्र स्वीकारावा; त्याने या जगातील सर्व हृदयदुखी शांत होईल. माझ्यामुळे निर्माण होणाऱ्या गोंधळाबद्दल आणखी काय सांगावे?
विरतैवास्मि हिंसातो यत् पुरा हिंसितं मया । जनस्य हृदयं तेन नाड्यो वैधुर्यम् आगताः
मी आता हिंसा सोडली आहे. पूर्वी मी ज्यांच्या मनाला दुखावले, त्यांच्या शरीरातील नाड्या त्यामुळे कमजोर झाल्या आहेत.
हिंसित्वा रक्तमांसानि सन्त्यक्ता ये मया जनाः । तेभ्यो विधुरनाडिभ्यो ये जातास् ते ऽपि तादृशाः
ज्यांच्या रक्त आणि मांसाला मी इजा करून त्यांना टाकले, त्यांच्या कमजोर नाड्यांमधून जे नवे लोक जन्मले, तेही तशाच त्रासाला सामोरे जात आहेत.
राजन् विषूचिकामन्त्रस् सो ऽयं सम्पन्न एव ते । न हि सत्त्ववताम् अस्ति दुस्साध्यम् इह किञ्चन
राजा, हा विषूचिका मंत्र तुझ्यासाठी पूर्ण झाला आहे. जे सत्पुरुष आहेत, त्यांच्यासाठी या जगात काहीही अशक्य नाही.
अतो दुर्नाडिकोशेषु शूलानां परिशान्तये । मन्त्रो यो ब्राह्मणा प्रोक्तो राजञ् शीघ्रं गृहाण तम्
म्हणून, ज्यांच्या नाड्या कमजोर झाल्या आहेत आणि ज्यांना वेदना आहेत, त्यांना आराम मिळावा म्हणून, हे राजा, ब्राह्मणांनी सांगितलेला मंत्र लवकर घ्या.
आगच्छ निकटं नद्या गच्छामस् तत्र भूपते । स्वाचान्ताभ्यां संयताभ्यां भवद्भ्यां सुव्रता ददे
राजा, नदीजवळ या. आपण तिकडे जाऊ या. शांत आणि संयमित मनाने, मी धर्मनिष्ठेने हे आपल्याला अर्पण करते.
इति तस्यां तदा रात्र्यां राक्षसीमन्त्रिभूभृतः । जग्मुस् ते सरितस् तीरं मिथस्सञ्जातसौहृदाः
त्या रात्री, राक्षसी, तिचा मंत्री आणि राजा, एकमेकांशी मैत्री निर्माण करून, नदीच्या काठी गेले.
अन्वयव्यतिरेकाभ्यां राक्षस्यास् सौहृदं तथा । ज्ञात्वा स्थितौ तौ स्वाचान्ताव् उभाव् अन्ते निवासिनौ
राक्षसीचे मैत्री दोघांनी प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षरीत्या ओळखले, आणि ते दोघे शांतपणे तिथेच राहिले.
तया ब्रह्मोपदिष्टो ऽसौ ततस् ताभ्यां यथाक्रमम् । स्नेहाद् विषूचिकामन्त्रः प्रदत्तो जपसिद्धिदः
तिने त्यांना ब्रह्मविद्या शिकवली आणि प्रेमापोटी, त्या दोघांना विषूचिकेपासून वाचवणारा, जपल्यास सिद्धी देणारा मंत्र दिला.
ततस् सञ्जातसौहार्दौ तौ विसृज्य निशाचरी । यदा गन्तुं प्रवृत्तासौ तदा राजाब्रवीद् वचः
मग त्या दोघांनी एकमेकांशी मैत्री जुळवली आणि त्या रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसीला सोडून दिलं. ते निघायला लागले तेव्हा राजा म्हणाला—
गुरुस् त्वं नौ महादेवि वयस्या च सुनिर्वृता । निमन्त्रयावहे यत्नात् त्वाम् अम्भोरुहसुन्दरि
तू आमची गुरू आहेस, महादेवी, आणि आमची समाधानी मैत्रीणसुद्धा. कमळासारख्या सुंदर चेहऱ्याची देवी, आम्ही तुला आमच्या घरी अगत्याने बोलावतो.
न प्रार्थनां तथास्माकं वितथीकर्तुम् अर्हसि । सौहार्दं सुजनानां हि दर्शनाद् एव वर्धते
आमचं हे आमंत्रण नाकारू नकोस; कारण चांगल्या माणसांची मैत्री फक्त भेटल्यावरच वाढते.
लघुसौभाग्यसंयुक्तं कृत्वाकारं मनोहरम् । आगच्छास्मद्गृहं भव्या तत्र तिष्ठ यथासुखम्
थोड्याशा सौभाग्याने सजलेली, मनाला भरणारी सुंदर रूप घेऊन आमच्या घरी ये, हे भव्ये. तिथे हवे तितके राहा, जशी तुला सोय वाटेल.
मुग्धस्त्रीरूपधारिण्यै दातुं शक्नोषि भोजनम् । सन्तर्पयसि मां केन राक्षसीरूपधारिणीम्
भोळी स्त्रीचे रूप घेतलेल्या तुला जेवण देऊ शकतोस; पण राक्षसीचे रूप घेतलेल्या मलाही कशाने तृप्त करशील?
रक्षोऽन्नम् एव मे तुष्ट्यै न सामान्यजनाशनम् । पूर्वसिद्धस् स्वभावो ऽयम् आ सर्गान्ताद् विवर्धते
माझ्या तृप्तीसाठी फक्त मांसच अन्न आहे, सर्वसामान्य लोकांचे जेवण नव्हे; ही माझी स्वभावधर्मिता पूर्वीपासूनच ठरलेली असून सृष्टीच्या शेवटापर्यंत वाढतच राहते.
हेमस्रग्दामवलिता दिनानि कतिचिद् गृहे । मम स्त्रीरूपिणी तिष्ठ यावदिच्छम् अनिन्दिते
सोन्याच्या माळा घालून, निर्दोषे, काही दिवस माझ्या घरी स्त्रीरूपात राहा, जोपर्यंत मला हवे आहे तोपर्यंत.
ततो दुष्कृतिनश् चौरान् वध्याञ् शतसहस्रशः । मण्डलेभ्यस् समानीय ददे तुभ्यं सुभोजने
नंतर मी जिल्ह्याजिल्ह्यातून शेकडो हजारो वाईट, फाशीच्या शिक्षेला पात्र चोर गोळा करून तुला उत्तम जेवण म्हणून दिले.
कान्तारूपं परित्यज्य गृहीत्वा राक्षसं वपुः । आदाय वध्याञ् शतशः पुरुषांस् तान् स्वसञ्चितान्
आपलं सुंदर रूप सोडून, राक्षसाचं रूप घेतलंस आणि स्वतः गोळा केलेल्या शेकडो दोषी माणसांना उचलून नेलंस.
नयस्व हिमवच्छृङ्गं तत्र भुङ्क्ष्व यथासुखम् । महाशनानाम् एकान्ते भोजनं हि सुखायते
त्यांना हिमालयाच्या शिखरावर घेऊन जा आणि तिथे मनासारखं जेवा; कारण मोठ्या खाणाऱ्यांना एकट्याने जेवणं सुखद वाटतं.
सुप्ता निद्रां परित्यज्य भव भूयस् समाधिभाक् । समाधिविरता भूयो ऽप्य् आगत्य पुनर् अन्यदा
झोप आणि निद्रा बाजूला ठेवून, पुन्हा ध्यानात मग्न हो; ध्यानातून बाहेर पडून, पुन्हा कधीतरी परत ये.