भोगान् भुक्त्वा ततः पश्चाद् गमिष्यसि परं पदम् । अव्यावृत्तिस्वरूपाया नियतेर् एष निश्चयः
इथे सुख उपभोगून नंतर तू त्या सर्वोच्च अवस्थेला पोहोचशील; अखंड राहणाऱ्या नियतीचा हा ठाम निर्णय आहे.
तपसानेन सङ्कल्पस् सफलो ऽस्तु तवोत्तमे । पीना भव पुनस् सैव हिमकाननराक्षसी
या तपामुळे तुझा श्रेष्ठ संकल्प फळाला यावा; तू पुन्हा हिमालयातील ती बलाढ्य राक्षसी हो.
यया पूर्वं वियुक्तासि तन्वा जलदरूपया । बीजान्तर्वृक्षता पुत्रि बृहद्वृक्षतया यथा
जिच्यापासून तू पूर्वी पाण्याच्या देहाने वेगळी झाली होतीस, अगदी बीजापासून मोठं झाड होतं तशी, तशीच तू पुन्हा मिळून जा, मुली.
योगम् एष्यसि भूयस् त्वं तन्वा तद्बीजरूपिणी । तयैव रमसे पुत्रि लतयेवाङ्कुरस्थितिः
तू पुन्हा त्या देहाशी एकरूप होशील, जो सध्या बीजाच्या रूपात आहे. त्या देहासोबत, मुली, तू आनंदी राहशील, जशी वेल अंकुराच्या अवस्थेत आनंदते.
बाधां विदितवेद्यत्वान् न च लोके करिष्यसि । अन्तश्शुद्धा शान्तवाता शरदीवाभ्रमण्डली
कारण तुला दुःखाचा अनुभव नाही, म्हणून तू जगात कोणालाही त्रास देणार नाहीस. तुझ्या अंतःकरणात निर्मळता आणि शांतता असेल, जशी शरद ऋतूतील ढगांची गट्टी स्वच्छ आणि शांत असते.
अन्तरध्यानविरता कदाचिल् लीलया यदि । भविष्यसि बहीरूढा सर्वात्मध्यानरूपिणी
तू आतून ध्यानात मग्न असशील, आणि कधी कधी केवळ खेळ म्हणून बाहेर प्रकट झालीस, तरीही तू सर्वांच्या आत्मध्यानाचे मूर्तिमंत रूप असशील.
व्यवहारात्मकध्यानधारणाधाररूपिणी । वातस्वभाववद्देहपरिस्पन्दविलासिनी
तू व्यवहारातील ध्यान आणि एकाग्रतेचा आधार असशील, आणि वाऱ्याच्या स्वभावासारखी, शरीरातील सूक्ष्म हालचालींमध्ये रममाण राहशील.
तदा विरोधिनी पुत्रि स्वकर्मस्पन्दरोधिनी । न्यायेन क्षुन्निवृत्त्यर्थं भूतबाधां करिष्यसि
मग, मुली, तू स्वतःच्या कर्मांना थांबवणारी आणि विरोध करणारी होशील. योग्य मार्गाने, लोकांच्या चुकीच्या वागणुकीला आवर घालण्यासाठी, त्यांना त्रास देशील.
भविष्यसि न्यायवृत्तिर् लोके त्वं न्यायबाधिका । जीवन्मुक्ततया देहे स्वविवेकैकपालिका
तू जगात न्यायाने वागशील, पण कधी कधी न्यायालाही अडथळा आणशील. देहात असूनही, मुक्त अवस्थेत, फक्त स्वतःच्या विवेकाच्या आधारावर राहशील.
इत्य् उक्त्वा गगनतलाज् जगाम देवस् सूची सा भवतु ममेति किं विरागः । रागो वाब्जजवचनार्थधारणे ऽस्मिन्न् इत्य् अन्तर् मननमयी मनाग् बभूव
आकाशातून असे सांगून तो देव निघून गेला. सूचीनं मनात म्हटलं, 'हे माझं असावं.' कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाच्या शब्दांचा अर्थ समजून घेताना, विरक्ती किंवा आसक्ती यात काय फरक? असं एक सूक्ष्म विचार तिच्या मनात उमटलं.
प्रादेशः प्रथमम् अभूत् ततो ऽपि हस्तो व्यासं चाप्य् अथ विटपस् ततो ऽभ्रमाला । सोद्यत्सावयवलता बभौ निमेषात् सङ्कल्पद्रुमकणिकाङ्कुरक्रमेण
सुरुवातीला एक हातभर जागा दिसली, मग हात, त्यानंतर फांदी, मग ढगांची माळ दिसू लागली. इच्छावृक्षाच्या कोंबासारखी, क्षणातच त्यावर नव्या कळ्या आणि वेलींनी शोभा आली.
तन्मात्राण्य् अविकलशक्तिमन्ति देहाद् उद्भूतान्य् अथ करणेन्द्रियाणि सम्यक् । सङ्कल्पद्रुमनवपुष्पवत् समन्ताद् बीजे यान्य् अलम् अभवंस् तिरोहितानि
ज्या सूक्ष्म तत्त्वांना कमी न झालेली शक्ती होती, ती देहातून बाहेर आली आणि मग इंद्रिये निर्माण झाली. जसं कल्पवृक्षाच्या बियांपासून सर्वत्र फुलं उमटतात, तशीच ही तत्त्वं आधी लपलेली असतानाही सर्व बाजूंनी प्रकट झाली.
अथाभवद् असौ सूची कर्कटी राक्षसी पुनः । सूक्ष्मैव स्थौल्यम् आयाता मेघलेखेव वार्षिकी
मग सूचीनं पुन्हा कर्कटी राक्षसीचं रूप घेतलं; ती अजूनही सूक्ष्मच होती, पण पावसाळ्यात ढगांची रेषा जशी जाड होते, तशी ती जाड झाली.
निजम् आकारम् आसाद्य किञ्चित् प्रमुदिता सती । बृहद्राक्षसगर्वं तद्बोधात् कञ्चुकवज् जहौ
तिनं आपलं मूळ रूप परत मिळवलं आणि थोडी आनंदी झाली; समज आल्यावर तिनं मोठ्या राक्षसीचा गर्व जणू एखादं झगा काढावा तसा सोडून दिला.
तत्रैव ध्यायिनी तस्थौ बद्धपद्मासनस्थितिः । आलम्ब्य संविदं शुद्धां संस्थिता गिरिकूटवत्
ती तिथेच ध्यानात बसली, पाय पायावर ठेवून पद्मासनात स्थिर राहिली; शुद्ध जाणीवेला आधार देऊन, ती डोंगरशिखरासारखी अढळ उभी राहिली.
अथ सा मासषट्केन ध्यानाद् बोधम् उपागता । महाजलदनादेन प्रावृषीव शिखण्डिनी
मग सहा महिन्यांच्या ध्यानानंतर तिला जागृती मिळाली, जशी पावसाळ्यात मोठ्या मेघगर्जनेवर नाचणारी मोरिणी आनंदित होते.
प्रबुद्धा सा बहिर्वृत्तिर् बभूव क्षुत्परायणा । यावज्जीवं स्वभावो ऽस्य देहस्य न निवर्तते
ती जागी झाल्यावर तिचं लक्ष बाहेरच्या गोष्टींकडे वळलं आणि तिला भूक लागली; कारण जोपर्यंत शरीर आहे, तोपर्यंत त्याचा हा स्वभाव बदलत नाही.
अथ सा किं ग्रस इति चिन्तयाम् आस चिन्तया । भोक्तव्यं परकीयं च न्यायेन न विना मया
मग तिने विचार केला, 'आता मी काय खावं?' मनात विचार करताना तिला वाटलं, 'जे दुसऱ्याचं आहे किंवा जे योग्य मार्गाने मिळालेलं नाही, ते मी खाऊ नये.'
यद् आर्यगर्हितं यद् वा न्यायेन न समर्जितम् । तस्माद् ग्रासाद् वरं मन्ये मरणं देहिनाम् इह
'जे सज्जन लोकांना नकोसं वाटतं किंवा जे योग्य मार्गाने मिळालेलं नाही, असं अन्न खाण्यापेक्षा या जगात शरीरधारकांसाठी मृत्यूच अधिक चांगला आहे,' असं तिला वाटलं.
यदि देहं त्यजामीमं तन् न्यायोपार्जितं विना । न किञ्चिद् अद्मि निर्न्यायं भुक्तो ऽर्थो हि गरायते
मी हा देह योग्य मार्गाने मिळवलेले नसेल तर सोडून देईन; मी अन्यायाने काहीच खाणार नाही, कारण अन्यायाने मिळवलेला धन उपभोगल्यावर ते अशुद्ध होते.
यन् न लोकक्रमप्राप्तं तेन भुक्तेन किं भवेत् । न जीवितेन नो मृत्या किञ्चित् कारणम् अस्ति मे
जो काही लोकरीतीने मिळवलेला नाही, त्याचा उपभोग घेण्यात काय अर्थ आहे? मला जगण्यात किंवा मरण्यात काहीही कारण नाही.
मनोमात्रम् अहं ह्य् आसं देहादिभ्रममात्रकम् । तच् छान्तं स्वावबोधेन देहादेहदृशौ कुतः
मी फक्त मनच होतो, देह वगैरेच्या भ्रमात पडलो होतो; ते माझ्या स्वतःच्या जागृतीमुळे शांत झाले आहे—मग देह किंवा देहाचा दृष्टी, हे कुठून उरले?
एवं स्थिता मौनवती शुश्राव गगनाद् गिरम् । रक्षस्स्वभावसन्त्यागतुष्टेनोक्तां नभस्वता
ती अशीच शांत बसली असता, तिने आकाशातून एक वाणी ऐकली; ती वायूने बोललेली होती, तिच्या राक्षसस्वभावाच्या त्यागावर संतुष्ट होऊन.
गच्छ कर्कटि मूढांस् त्वं ज्ञानेनाश्व् अवबोधय । मूढोत्तारणम् एवेह स्वभावो महताम् इति
जा कर्कटी, अज्ञान्यांना ज्ञानाने जागृत कर. मोठ्या लोकांचा स्वभावच असा असतो की, ते अज्ञान्यांना तारतात.
बोध्यमानो भवत्यापि यो न बोधम् उपैष्यति । स्वनाशायैव जातो ऽसौ न्याय्यो ग्रासो भवेत् तव
पण, तुझ्या उपदेशानंतरही जो समजून घेत नाही, तो फक्त आपल्या विनाशासाठीच जन्माला आलेला असतो; त्याला खाणे तुला योग्य आहे.
श्रुत्वेत्य् अनुगृहीतास्मि त्वयेत्य् उक्तवती शनैः । उत्तस्थौ शैलशिखरात् क्रमाद् अवरुरोह च
हे ऐकून तिने हळूहळू, 'तुमच्यामुळे मला कृपा झाली,' असे सांगितले आणि मग ती डोंगराच्या शिखरावरून उठली व सावकाश खाली उतरली.
अधित्यकाम् अतीत्याशु गत्वा चोपत्यकातटात् । विवेश शैलपादस्थं किरातजनमण्डलम्
ती पटकन पठार ओलांडून, दरीच्या कड्यावर गेली आणि डोंगराच्या पायथ्याशी असलेल्या किरात लोकांच्या वस्तीत शिरली.
बह्वन्नपशुलोकौघद्रव्यसस्यौषधामिषम् । अनन्तमूलपानान्नमृगकीटखगादिकम्
तेथे भरपूर अन्न, जनावरे, माणसांची गर्दी, संपत्ती, पिके, औषधी वनस्पती, मांस, असंख्य कंदमुळे, पेये, धान्य, हरिण, किडे, पक्षी आणि असे अनेक प्रकार होते.
प्रचलितगलिताञ्जनाचलाभा हिमगिरिपादनिषेवितं सुदेशम् । तदनु गतवती निशाचरी सा निशि सुघनान्धतमिस्रमार्गभूमौ
तो प्रदेश हिमालयाच्या पायांनी पावला गेलेला, हलणाऱ्या आणि वितळणाऱ्या काजळाच्या डोंगरासारखा सुंदर होता. मग रात्री, ती निशाचरी गडद आणि दाट अंधाराच्या वाटेवर निघाली.
एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र किरातजनमण्डले । हस्तहार्यतमःपिण्डा बभूवासितयामिनी
तेवढ्यात त्या किरतांच्या वस्तीत रात्र इतकी काळी झाली की जणू अंधाराचे गोळे हातात धरता येतील असे वाटू लागले.