महातपस्विनी सूचि किमर्थं तप्यसे तपः । नेति वक्तुं शशाकासौ तत्तेजोराशिनिर्जितः
हे महान तपस्विनी सुई, तू हे तप कशासाठी करतेस? पण तिच्या तेजाने भारावून जाऊन तो बोलूच शकला नाही.
भगवत्या महासूच्या अहो चित्रं महत् तपः । इत्य् एव केवलं ध्यायन् मारुतो गगनं ययौ
त्या पूज्य सुईचे तप किती अद्भुत आहे! असं मनातच विचार करत वारा आकाशात निघून गेला.
समुल्लङ्घ्याभ्रमार्गं तु वातस्कन्धान् अतीत्य च । सिद्धवृन्दान्य् अधः कृत्वा सूर्यमार्गम् उपेत्य च
तो ढगांचा मार्ग ओलांडून, वाऱ्याच्या लाटांपलीकडे जाऊन, सिद्धांचा समूह खाली ठेवून, सूर्याच्या मार्गाकडे गेला.
ऊर्ध्वम् एत्य विचारेभ्यः प्राप शक्रपुरान्तरम् । सूचिदर्शनपुण्यं तम् आलिलिङ्ग पुरन्दरः
वर जाऊन, आपल्या भटकंतीतून तो इंद्राच्या नगरीत पोहोचला; सुईचं दर्शन केल्याचं पुण्य म्हणून पुरंदराने त्याला मिठी मारली.
पृष्टश् च कथयाम् आस दृष्टं सर्वं मयेत्य् असौ । सहदेवनिकायाय शक्रायास्थानवासिने
त्याला विचारल्यावर, त्याने सहदेवाच्या सेवकांसमोर आणि इंद्रापुढे सांगितलं — 'मी सगळं पाहिलं आहे.'
जम्बुद्वीपे ऽस्ति शैलेन्द्रो हिमवान् नाम सून्नतः । जामाता यस्य भगवान् साक्षाच् छशिकलाधरः
जंबूद्वीपात एक मोठा पर्वत आहे, त्याचे नाव हिमवान. तो उंच आणि विशाल आहे. त्याचा जावई म्हणजेच चंद्रकोर मस्तकी असलेले भगवान आहेत.
तस्योत्तरे महाशृङ्गपृष्ठे परमरूपिणी । स्थिता तपस्विनी सूची तपश् चरति दारुणम्
त्या पर्वताच्या उत्तरेकडील उंच शिखरावर एक अत्यंत सुंदर आणि कठोर तप करणारी स्त्री, सूचि नावाची, राहते.
बहुनात्र किम् उक्तेन वाताद्यशनशान्तये । तया स्वोदरसौषिर्यं पिण्डीकृत्य निवारितम्
यात जास्त सांगण्यासारखे काही नाही. वाऱ्यामुळे होणाऱ्या भुकेपासून सुटका मिळावी म्हणून तिने आपल्या पोटाची पोकळी घट्ट आवळून बंद केली आहे.
शान्तसङ्कोचम् ऊष्मार्थं विकास्यास्यं रजोऽणुना । तयाद्य स्थगितं शीतवाताशननिवृत्तये
आतल्या आकुंचनाला शांत करण्यासाठी आणि उष्णता मिळवण्यासाठी तिने तोंड उघडले आहे आणि धुळीचे कण आत घेत, थंड वारा व भूक यांना आता तिने थोपवले आहे.
तस्यास् तीव्रेण तपसा तुहिनाकारम् उत्सृजन् । अग्न्याकारम् अगो गृह्णन् देवदुस्सेव्यतां गतः
तिने कठोर तप करून, थंडीचा स्वभाव सोडून अग्नीचा स्वभाव घेतला आहे, त्यामुळे तिला देवांनाही जवळ जाणे कठीण झाले आहे.
तद् उत्तिष्ठाशु गच्छामस् सर्व एव पितामहम् । तद्वरार्थम् अनर्थाय विद्धि तद्दुस्सहं तपः
चला, आपण सर्वजण पटकन पितामहाकडे जाऊया; तिचे हे कठीण तप एखाद्या वरासाठी आहे, आणि ते आपल्यासाठी संकट आणू शकते, हे लक्षात ठेवा.
इति वातेरितश् शक्रस् सह देवगणेन सः । जगाम ब्रह्मणो लोकं प्रार्थयाम् आस तं प्रभुम्
वाऱ्याने तसे सुचवल्यावर, इंद्र देवगणांसह ब्रह्मदेवाच्या लोकात गेला आणि त्या प्रभूची भेट घेऊन त्याच्याकडे प्रार्थना केली.
सूच्या अहं वरं दातुं गच्छामि हिमवच्छिरः । ब्रह्मणेति प्रतिज्ञाते शक्रस् स्वर्गम् उपाययौ
सूची म्हणाली, 'मी ब्रह्मदेवाकडून वर मिळवण्यासाठी हिमालयाच्या शिखरावर चालली आहे.' ब्रह्मदेवाने ते मान्य केल्यावर, इंद्र पुन्हा स्वर्गात परतला.
एतावताथ कालेन सा बभूव च पावनी । सूची निजतपस्तापतापितामरमन्दिरा
काळाच्या ओघात ती सुई आपल्या तपाच्या उष्णतेने शुद्ध झाली आणि अमरांच्या निवासस्थानी राहू लागली.
मुखरन्ध्रस्थितार्कांशुदृशा स्वच्छाययैव सा । विस्मयिन्या विवर्तिन्या आदिनान्तम् उपेक्षिता
सुईच्या डोळ्यातून उमटणाऱ्या सूर्यकिरणांसारख्या नजरेने, स्वतःच्या स्वच्छ सावलीत, तिने आरंभापासून शेवटापर्यंत बदलणाऱ्या जगाकडे आश्चर्याने पाहिले.
कौशेयसूच्या तृणवन् मेरुस् स्थैर्येण निर्जितः । मज्जनित्र्येति वृद्ध्येव युक्तयाद्यन्तयोर् दिने
कौशेय सुईच्या स्थैर्याने तिने मेरू पर्वतालाही मागे टाकले आणि वृद्ध स्त्रीप्रमाणे दिवसाच्या सुरुवातीला व शेवटी डुबकी घेण्यात ती पारंगत झाली.
मध्याह्ने तापभीत्येव विशन्त्या मातुर् अन्तरम् । अन्यदा गौरवाद् दृष्ट्या दूरतः प्रेक्ष्यमाणया
मध्यान्ही उष्णतेच्या भीतीने ती आईच्या आतमध्ये शिरायची; इतर वेळी मात्र, आदराने दूरूनच शांतपणे पाहायची.
सा ताम् अवेक्षिते ऽक्ष्णारात् तापाद् अङ्गे निमज्जति । सङ्कटे विस्मरत्य् एव जनो गौरवसत्क्रियाम्
ती जेव्हा त्या डोळ्यांनी पाहिली गेली, तेव्हा ती तापाने आपल्या अंगात बुडून गेली; संकटात माणसं आपलं मान-सन्मान विसरून जातात.
छायासूचिस् तापसूचिस् तयेत्य् आत्मतृतीयया । त्रिकोणं तपसा पूतं वाराणस्यास् समं कृतम्
छायेची सुई, तापसाची सुई आणि स्वतः ती — या तिघांनी मिळून त्रिकोण तयार झाला, जो तपामुळे पवित्र झाला आणि वाराणसीसारखा पावन मानला गेला.
गतास् तेन त्रिकोणेन त्रिवर्णपरिखावता । वायवः पांसवो ये ऽपि ते परां मुक्तिम् आगताः
त्या त्रिवर्ण खंदकांनी वेढलेल्या त्रिकोणामुळे, तिथले वारे आणि धूळसुद्धा परम मुक्तीला पोहोचले.
विदितपरमकारणाथ जाता स्वयम् अनु चेतनसंविदं विचार्य । स्वमननकलनानुसार एकस् त्व् इह हि गुरुः परमो न राघवान्यः
जो परम कारण जाणतो, तो स्वतःच्या जाणिवेने आणि विचाराने जन्म घेतो; आपल्या मनन आणि विचारानुसार इथे खरा गुरु म्हणजे स्वतःच आहे, राघव, दुसरा कोणीही नाही.
अथ वर्षसहस्रेण तां पितामह आययौ । वरं पुत्रि गृहाणेति व्याजहार नभस्तलात्
मग हजार वर्षांनी तिचे आजोबा आले आणि आकाशातून म्हणाले, "मुली, एखादी वर माग."
सूची कर्मेन्द्रियाभावाज् जीवमात्रकलावती । न किञ्चिद् व्याजहारास्मै चिन्तयाम् आस केवलम्
सूचीला फक्त जीवशक्ती होती, पण कृतीची कोणतीही इंद्रिये नव्हती. म्हणून तिने काहीही बोलले नाही, फक्त मनात विचार केला.
पूर्णास्मि गतसन्देहा किं वरेण करोम्य् अहम् । शाम्यामि परिनिर्वामि सुखम् आसे च केवलम्
मी पूर्ण समाधानी आहे, माझ्या मनात शंका नाहीत; मला वराने काय करायचे आहे? मी शांतपणे विसावेन, अंतिम शांती मिळवेन आणि फक्त सुखाने बसून राहीन.
ज्ञातं ज्ञातव्यम् अखिलं शान्तास् सन्देहजालिकाः । स्वविवेको विकसितः किम् अन्येन प्रयोजनम्
माझ्या जाणण्यासारखे सर्व काही मी जाणले आहे; मनातील शंका निवळल्या आहेत; माझे स्वतःचे विवेकबुद्धी फुलली आहे—आता दुसऱ्या कशाची गरजच उरली नाही.
यथा स्थितेयम् अस्मीह सन्तिष्ठेयं तथैव हि । सत्यासत्यकलाम् एव त्यक्त्वा किम् इतरेण मे
जसं मी इथे स्थिर आहे, तसंच मी पुढेही राहीन; सत्य-असत्याच्या सूक्ष्म विचारांना सोडून दिलं, तर मग मला दुसऱ्या कशाचीच गरज नाही.
एतावन्तम् अहं कालम् अविवेकेन बाधिता । स्वसङ्कल्पसमुत्थेन वेतालेनेव बालिका
आत्तापर्यंत मी विवेक नसल्यामुळे त्रस्त होते, जणू काही एखादी लहान मुलगी आपल्या कल्पनेच्या ओझ्याखाली बांधली गेली असते तशी.
इदानीम् उपशान्तो ऽसौ स्वविचारणया स्वयम् । ईप्सितानीप्सितैर् अर्थः को भवेत् कल्पितैर् मम
आता मी स्वतःच्या विचारांनी शांत झाले आहे; मग मला मनाने तयार केलेल्या हवे-नको अशा गोष्टींचा काय उपयोग?
इति निश्चययुक्तां तां सूचीं कर्मेन्द्रियोज्झिताम् । तूष्णीं स्थितां स नियतेस् सम्पश्यन् भगवान् स्थितिम्
अशा प्रकारे ठाम निश्चयाने, कर्मेंद्रियांना सोडून, शांतपणे उभी असलेली सूची भगवंताने पाहिली आणि तिची स्थिती जाणली.
ब्रह्मा पुनर् उवाचेमां वीतरागां प्रसन्नधीः । वरं पुत्रि गृहाण त्वं कञ्चित् कालं च भूतले
ब्रह्मदेवांनी शांत आणि आसक्तिरहित मनाने पुन्हा सांगितले, "मुली, तू एखादी वर माग आणि काही काळ पृथ्वीवर राहा."