अमितोपान्तपर्यन्तां लोकपालेक्षितैर् अपि । केवलं पवनस्पन्दप्रचलद्धूलिकुण्डलाम्
जिच्या काठांना काहीच मर्यादा नाही, अगदी लोकपालांनी पाहिलं तरी, ती फक्त वाऱ्याच्या झुळकीने उडणाऱ्या धुळीच्या वावटळीप्रमाणे आहे.
सूर्यांशुकुङ्कुमैर् लिप्तां लग्नचन्द्रांशुचन्दनाम् । विलासिनीम् इव व्योम्नो वातशीत्कारगायनाम्
सूर्याच्या केशरी किरणांनी रंगवलेली, चंद्राच्या शीतल प्रकाशाने सजलेली, आकाशात वाऱ्याच्या गारव्याने गाणारी एखाद्या रमणीसारखी ती चमकत आहे.
सप्तद्वीपसमुद्रमुद्रणसमुच्छूनैकदेशाश्रयं भूपीठं परितो विहृत्य पवनो दीर्घाध्वना जर्जरः । तां प्राप्याग्रगिरिस्थलीम् अलिवपुर्व्योमाङ्गलग्नाम् इव व्यात्तानन्तदिगन्तपूरकबृहद्देहो विशश्राम सः
सात द्वीप आणि समुद्रांची खूण जपणाऱ्या पृथ्वीभोवती वारा खूप लांब प्रवास करून थकून गेला. शेवटी तो आकाशात विहरणाऱ्या मधमाश्यांच्या झुंडीप्रमाणे, सर्व दिशांना व्यापणाऱ्या आपल्या मोठ्या देहासह, त्या सर्वोच्च पर्वताच्या शिखरावर जाऊन विसावला.
तत्र तस्योर्ध्वशृङ्गस्य तस्यां मूर्धमहावनौ । ददर्श मध्ये तां सूचीं प्रोत्थितां सशिखाम् इव
त्या उंच शिखरावर, त्या डोंगराच्या घनदाट जंगलात, त्याच्या मध्यभागी त्याने एक सुईसारखी आकृती वर उभी असलेली पाहिली, जणू काही तिच्या टोकावर तुराही आहे.
एकपादं तपस्यन्तीं शुष्यन्तीं चिरम् ऊष्मपाम् । सततानशनाच् छुष्कां पिण्डीभूतोदरत्वचम्
ती एक पायावर उभी राहून कठोर तप करत होती, दीर्घकाळ उन्हात तग धरत होती, नेहमी उपवासामुळे तिचे शरीर कोरडे पडले होते, आणि तिच्या पोटाची व त्वचेची गाठ झाली होती.
सकृद्विकासिनास्येन गृहीत्वैव तम् आनिलम् । पश्चात् त्यजन्तीं हृदये ऽप्य् एव मान्तीम् अनारतम्
ती एकदाच मोठ्या तोंडाने श्वास आत घेत असे आणि मग तो वारा सोडत असे, पण तो श्वास कधीच हृदयातून बाहेर जाऊ देत नसे, हे ती सतत करत असे.
शुष्कां चण्डांशुकिरणैर् जर्जरां वनवायुभिः । अचलन्तीं निजात् स्थानात् स्नपिताम् इन्दुरश्मिभिः
ती कोरडी, तिखट उन्हाच्या किरणांनी भाजलेली, जंगलातील वाऱ्यांनी थकलेली, आपल्या जागेवरून हलत नव्हती, आणि चंद्राच्या किरणांनी न्हालेली होती.
पूर्वं रजोऽणुनैकेन समधिष्ठितमस्तकाम् । कृतार्थत्वं कलयता ददतान्यस्य नास्पदम्
पूर्वी मन जरासेही उत्कट इच्छेने स्थिर झाले, आणि जेव्हा त्याला पूर्णत्वाची जाणीव होते, तेव्हा ते दुसऱ्याला तिथे थारा देत नाही.
अरण्येनेव दत्तार्घां चिराज् जातशिखाम् इव । मूर्ध्नीव स्थापितप्राणां जटाकूटवतीम् इव
जणू काही एखाद्याने जंगलात पाण्याचा नैवेद्य दिला, किंवा खूप दिवसांनी केस वाढले, किंवा श्वास डोक्यावर गुंतलेल्या जटांसारखा ठेवला.
तां वीक्ष्य पवनस् सूचीं विस्मयाकुलचेतनः । प्रणम्यालोक्य चरितं भीतभीत इवाग्रतः
ती सुई पाहून वारा आश्चर्यचकित मनाने तिच्या पुढे नतमस्तक झाला आणि तिचे वर्तन काळजीपूर्वक पाहू लागला, जणू काही भीतीने थांबला आहे.
महातपस्विनी सूचि किमर्थं तप्यसे तपः । नेति वक्तुं शशाकासौ तत्तेजोराशिनिर्जितः
हे महान तपस्विनी सुई, तू हे तप कशासाठी करतेस? पण तिच्या तेजाने भारावून जाऊन तो बोलूच शकला नाही.
भगवत्या महासूच्या अहो चित्रं महत् तपः । इत्य् एव केवलं ध्यायन् मारुतो गगनं ययौ
त्या पूज्य सुईचे तप किती अद्भुत आहे! असं मनातच विचार करत वारा आकाशात निघून गेला.
समुल्लङ्घ्याभ्रमार्गं तु वातस्कन्धान् अतीत्य च । सिद्धवृन्दान्य् अधः कृत्वा सूर्यमार्गम् उपेत्य च
तो ढगांचा मार्ग ओलांडून, वाऱ्याच्या लाटांपलीकडे जाऊन, सिद्धांचा समूह खाली ठेवून, सूर्याच्या मार्गाकडे गेला.
ऊर्ध्वम् एत्य विचारेभ्यः प्राप शक्रपुरान्तरम् । सूचिदर्शनपुण्यं तम् आलिलिङ्ग पुरन्दरः
वर जाऊन, आपल्या भटकंतीतून तो इंद्राच्या नगरीत पोहोचला; सुईचं दर्शन केल्याचं पुण्य म्हणून पुरंदराने त्याला मिठी मारली.
पृष्टश् च कथयाम् आस दृष्टं सर्वं मयेत्य् असौ । सहदेवनिकायाय शक्रायास्थानवासिने
त्याला विचारल्यावर, त्याने सहदेवाच्या सेवकांसमोर आणि इंद्रापुढे सांगितलं — 'मी सगळं पाहिलं आहे.'
जम्बुद्वीपे ऽस्ति शैलेन्द्रो हिमवान् नाम सून्नतः । जामाता यस्य भगवान् साक्षाच् छशिकलाधरः
जंबूद्वीपात एक मोठा पर्वत आहे, त्याचे नाव हिमवान. तो उंच आणि विशाल आहे. त्याचा जावई म्हणजेच चंद्रकोर मस्तकी असलेले भगवान आहेत.
तस्योत्तरे महाशृङ्गपृष्ठे परमरूपिणी । स्थिता तपस्विनी सूची तपश् चरति दारुणम्
त्या पर्वताच्या उत्तरेकडील उंच शिखरावर एक अत्यंत सुंदर आणि कठोर तप करणारी स्त्री, सूचि नावाची, राहते.
बहुनात्र किम् उक्तेन वाताद्यशनशान्तये । तया स्वोदरसौषिर्यं पिण्डीकृत्य निवारितम्
यात जास्त सांगण्यासारखे काही नाही. वाऱ्यामुळे होणाऱ्या भुकेपासून सुटका मिळावी म्हणून तिने आपल्या पोटाची पोकळी घट्ट आवळून बंद केली आहे.
शान्तसङ्कोचम् ऊष्मार्थं विकास्यास्यं रजोऽणुना । तयाद्य स्थगितं शीतवाताशननिवृत्तये
आतल्या आकुंचनाला शांत करण्यासाठी आणि उष्णता मिळवण्यासाठी तिने तोंड उघडले आहे आणि धुळीचे कण आत घेत, थंड वारा व भूक यांना आता तिने थोपवले आहे.
तस्यास् तीव्रेण तपसा तुहिनाकारम् उत्सृजन् । अग्न्याकारम् अगो गृह्णन् देवदुस्सेव्यतां गतः
तिने कठोर तप करून, थंडीचा स्वभाव सोडून अग्नीचा स्वभाव घेतला आहे, त्यामुळे तिला देवांनाही जवळ जाणे कठीण झाले आहे.
तद् उत्तिष्ठाशु गच्छामस् सर्व एव पितामहम् । तद्वरार्थम् अनर्थाय विद्धि तद्दुस्सहं तपः
चला, आपण सर्वजण पटकन पितामहाकडे जाऊया; तिचे हे कठीण तप एखाद्या वरासाठी आहे, आणि ते आपल्यासाठी संकट आणू शकते, हे लक्षात ठेवा.
इति वातेरितश् शक्रस् सह देवगणेन सः । जगाम ब्रह्मणो लोकं प्रार्थयाम् आस तं प्रभुम्
वाऱ्याने तसे सुचवल्यावर, इंद्र देवगणांसह ब्रह्मदेवाच्या लोकात गेला आणि त्या प्रभूची भेट घेऊन त्याच्याकडे प्रार्थना केली.
सूच्या अहं वरं दातुं गच्छामि हिमवच्छिरः । ब्रह्मणेति प्रतिज्ञाते शक्रस् स्वर्गम् उपाययौ
सूची म्हणाली, 'मी ब्रह्मदेवाकडून वर मिळवण्यासाठी हिमालयाच्या शिखरावर चालली आहे.' ब्रह्मदेवाने ते मान्य केल्यावर, इंद्र पुन्हा स्वर्गात परतला.
एतावताथ कालेन सा बभूव च पावनी । सूची निजतपस्तापतापितामरमन्दिरा
काळाच्या ओघात ती सुई आपल्या तपाच्या उष्णतेने शुद्ध झाली आणि अमरांच्या निवासस्थानी राहू लागली.
मुखरन्ध्रस्थितार्कांशुदृशा स्वच्छाययैव सा । विस्मयिन्या विवर्तिन्या आदिनान्तम् उपेक्षिता
सुईच्या डोळ्यातून उमटणाऱ्या सूर्यकिरणांसारख्या नजरेने, स्वतःच्या स्वच्छ सावलीत, तिने आरंभापासून शेवटापर्यंत बदलणाऱ्या जगाकडे आश्चर्याने पाहिले.
कौशेयसूच्या तृणवन् मेरुस् स्थैर्येण निर्जितः । मज्जनित्र्येति वृद्ध्येव युक्तयाद्यन्तयोर् दिने
कौशेय सुईच्या स्थैर्याने तिने मेरू पर्वतालाही मागे टाकले आणि वृद्ध स्त्रीप्रमाणे दिवसाच्या सुरुवातीला व शेवटी डुबकी घेण्यात ती पारंगत झाली.
मध्याह्ने तापभीत्येव विशन्त्या मातुर् अन्तरम् । अन्यदा गौरवाद् दृष्ट्या दूरतः प्रेक्ष्यमाणया
मध्यान्ही उष्णतेच्या भीतीने ती आईच्या आतमध्ये शिरायची; इतर वेळी मात्र, आदराने दूरूनच शांतपणे पाहायची.
सा ताम् अवेक्षिते ऽक्ष्णारात् तापाद् अङ्गे निमज्जति । सङ्कटे विस्मरत्य् एव जनो गौरवसत्क्रियाम्
ती जेव्हा त्या डोळ्यांनी पाहिली गेली, तेव्हा ती तापाने आपल्या अंगात बुडून गेली; संकटात माणसं आपलं मान-सन्मान विसरून जातात.
छायासूचिस् तापसूचिस् तयेत्य् आत्मतृतीयया । त्रिकोणं तपसा पूतं वाराणस्यास् समं कृतम्
छायेची सुई, तापसाची सुई आणि स्वतः ती — या तिघांनी मिळून त्रिकोण तयार झाला, जो तपामुळे पवित्र झाला आणि वाराणसीसारखा पावन मानला गेला.
गतास् तेन त्रिकोणेन त्रिवर्णपरिखावता । वायवः पांसवो ये ऽपि ते परां मुक्तिम् आगताः
त्या त्रिवर्ण खंदकांनी वेढलेल्या त्रिकोणामुळे, तिथले वारे आणि धूळसुद्धा परम मुक्तीला पोहोचले.