सुदूराद् दीपवद् दृष्टं सुतन्मात्रत्वम् आगतम् । दूराद् एव मनोज्ञेन प्रोद्गिरन्ती मुखेन खम्
खूप दूरवरून दिव्यासारखी दिसणारी, ती शुद्ध अस्तित्वाच्या अवस्थेला पोहोचली; लांबूनच मनोहारी तोंडाने जणू आकाशात काही बोलत होती.
कुञ्चितेक्षणसन्दृश्यदीर्घदीपांशुकोमला । सद्यस्स्नानसमुच्छूनभालबालविलासिनी
तिच्या डोळ्यांत अर्धवट झाक होती, जणू एखाद्या नाजूक दिव्याची ज्योतच. तिचे केस मऊसर होते, कपाळावर अलीकडच्या स्नानाचे ओल अजूनही होती, आणि ती एक खेळकर तरुणी वाटत होती.
तन्तुर् बिसाद् इवोड्डीना बाह्यसञ्चारकौतुकात् । ब्रह्मनाडिर् इवोद्युक्ता बहिर् इन्द्वंशसुन्दरी
तिचा धागा जसा बाहेरच्या जगाची उत्सुकता म्हणून कमळाच्या तंतूसारखा वर उचलला गेला होता, तसा तो मुख्य नाडीप्रमाणे तयार झाला होता, आणि बाहेर पसरलेल्या चंद्रकिरणासारखा सुंदर दिसत होता.
नियतेन्द्रियशक्तिस् स्वा जीवेनेव बहिष्कृता । बौद्धतीर्थिकविज्ञानसन्तानवद् अलक्षिता
तिने आपल्या इंद्रियांना आवरले होते, आणि तिचा जीव जणू बाहेर वळला होता, पण तो बुद्ध भिक्षूंच्या जाणीवेच्या प्रवाहासारखा कुणालाही न कळणारा होता.
शून्यसिद्धान्तशिसिका रन्ध्रानिललवाभया । क्षीणदीपांशुसूच्येव तीक्ष्णयानुपलभ्यया
तिचे समजून घेणे अगदी सूक्ष्म होते, जणू शून्यतेच्या तत्त्वज्ञानासारखे, किंवा भेगेतून येणाऱ्या हलक्या वाऱ्याच्या झुळकीसारखे, किंवा विझत चाललेल्या दिव्याच्या सुईसारखे — तीक्ष्ण पण दिसायला कठीण.
ग्रासार्थं सूचितां याता स चास्या नोपयुज्यते । विचारितं तया नैतद् अहो मौर्ख्यविजृम्भितम्
तिला पकडण्यासाठी दाखवले होते, पण त्याने तिचा उपयोग केला नाही; आणि तिनेही हे लक्षात घेतले नाही — अहो, अज्ञान किती उघडपणे दिसते!
साग्रा सञ्चिन्तयाम् आस न सूची तुच्छरूपताम् । चैत्तम् ईहितम् एवैकं पश्यन्त्य् आस्ते यथासुखम्
सुईच्या टोकाकडे पाहून तिने तिच्या रिकामेपणाचा विचार केला नाही, फक्त आपल्या मनात आलेल्या इच्छेकडे पाहत ती निवांत बसली.
अविचार्यैव सूचित्वं तया मूढधियार्थितम् । नानार्थबुद्धेस् स्फुरति पूर्वापरविचारणा
सुईचा खरा उपयोग काय आहे हे न विचारता, तिच्या गोंधळलेल्या मनाने त्याची इच्छा केली; ज्याचे मन अनेक गोष्टींमध्ये गुंतलेले असते, त्याला आधी-पुढच्या विचारांची जाणीव होत नाही.
सार्थक्रियो ऽग्र्यसामर्थ्यो याति भावनयान्यताम् । पदार्थो ऽभिमतार्थाढ्यां निश्श्वासेनेव दर्पणः
एखादी वस्तू कितीही योग्य आणि समर्थ असली, तरी कल्पनेमुळे तिचे स्वरूप बदलते; जशी आरशात आपल्याला हवी तशी रूपे दिसतात, पण श्वासाने तो आरसा बदलतो.
सूचीभावं प्रपन्नायास् त्यजन्त्याः पीवरं वपुः । महामरणम् अप्य् अस्या राक्षस्यास् सुसुखं स्थितम्
सुईसारखी अवस्था पत्करून, आपल्या मोठ्या देहाचा त्याग केलेल्या त्या राक्षसीला, मोठं मृत्यूसुद्धा अगदी सुखद वाटलं.
एकवस्त्वनुरागाणाम् अहो नु विषमा गतिः । देहो ऽपि तृणवत् त्यक्तो राक्षस्या निजयेच्छया
एका गोष्टीवर फार प्रेम करणाऱ्यांची अवस्था किती कठीण असते! त्या राक्षसीने आपल्या इच्छेने देह तृणासारखा टाकून दिला.
एकवस्त्वतिगर्वेण नश्यन्त्य् अन्या हि संविदः । राक्सस्या ग्रासगर्वेण देहनाशो ऽपि नेक्षितः
एका गोष्टीचा अभिमान बाळगणाऱ्या इतरांच्या बुद्धी नष्ट होतात; पण त्या राक्षसीला गिळण्याच्या सामर्थ्याचा गर्व होता, म्हणून तिने देहाचा नाशही लक्षात घेतला नाही.
नाशो ऽपि सुखयत्य् अज्ञम् एकवस्त्वतिरागिणम् । सूचीभूता विदेहापि परितुष्टैव राक्षसी
एका गोष्टीवर फार प्रेम करणाऱ्या अज्ञ लोकांना नाशही सुख देतो; म्हणून सुईसारखी होऊन, देह नसतानाही ती राक्षसी पूर्णपणे तृप्त राहिली.
अन्या बभूव तल्लग्ना सा तथा जीवसूचिका । व्योमात्मिका निराकारा व्योमवृत्तिशरीरका
दुसरी एक जण त्या सुयीला चिकटली, आणि अशी 'जिवंत सुई' निर्माण झाली. तिचं स्वरूप आकाशासारखं होतं, ती निराकार होती आणि तिच्या देहात फक्त आकाशासारखी हालचाल होती.
तेजस्तन्तुप्रवाहाभा प्राणतन्तुमयात्मिका । शूलसंवेदनाकारा तद्रन्ध्रार्कांशुसुन्दरी
ती तेजस्वी धाग्यांच्या प्रवाहासारखी दिसत होती, तिचं अंतरंग प्राणधाग्यांनी बनलेलं होतं, ती तीक्ष्ण वेदनेच्या रूपात प्रकटली आणि त्या छिद्रातून येणाऱ्या सूर्यकिरणासारखी सुंदर होती.
पृथक्स्थेवासिधारा सा परमाण्वावलीव च । कौसुमी गन्धलेखेव कलाकलनरूपिणी
ती जणू तलवारीच्या पात्याप्रमाणे वेगळी, किंवा अणूंच्या रांगेसारखी होती; फुलांच्या सुवासाच्या रेषेसारखी, आणि सूक्ष्म कलेच्या रूपात प्रकटलेली होती.
पापात्मिका मनोवृत्तिस् सा हि तस्यास् तथा स्थिता । परप्राणदशावेधपरमार्थपरायणा
ती पापमय स्वभावाची होती, मनाच्या हालचालीसारखी तिथेच स्थिर राहिली; दुसऱ्याच्या प्राणस्थितीत भेद घालण्याच्या अंतिम सत्यातच तिचं मन गुंतलेलं होतं.
एवम् अस्यास् तनुर् जाता सूचिद्वयमयी हि सा । नीवारशूकवत् तन्वी कर्पासांशुसुपेलवा
अशा प्रकारे तिचं शरीर दोन सुईंपासून तयार झालं; ते जणू काही जंगली तांदळाच्या सालीसारखं बारीक, आणि कापसाच्या तंतूसारखं हलकं होतं.
तनुद्वयेन तेनासौ प्रविश्य हृदयं नृणाम् । वेधयन्ती ततः क्रूरा प्रबभ्राम दिशो दश
त्या दोन सुईंसारख्या देहाने तिने माणसांच्या हृदयात प्रवेश केला, आणि त्यांना टोचून टाकलं; मग ती रागाने दहा दिशांना भटकू लागली.
सर्वस् स्वसङ्कल्पवशाल् लघुर् भवति वा गुरुः । कर्कट्योग्रं वपुस् त्यक्त्वा सूचीत्वम् उररीकृतम्
तिच्या स्वतःच्या इच्छेने ती कधी हलकी, कधी जड होते; कर्कटकासारखा भयंकर देह सोडून तिने सुईसारखा रूप घेतलं.
तुच्छो ऽप्य् अर्थो ऽल्पसत्त्वानां यात्य् अतिप्रार्थनीयताम् । सूचीवृत्तपिशाचीत्वं राक्षस्या तपसार्जितम्
ज्यांच्यात ताकद कमी आहे, त्यांना अगदी क्षुल्लक गोष्टही फारच हवीशी वाटते; असंच सुईसारखं पिशाच्चपण त्या राक्षसीने तप करून मिळवलं.
अपि पुण्यशरीराणां जातिबन्धो न शाम्यति । अनुसूचि पिशाचीत्वं राक्षस्या समुपार्जितम्
पुण्यवान शरीर असलं तरी जन्माचं बंधन सुटत नाही; त्या राक्षसीनं आपल्या कर्मामुळे सुईसारखं पिशाच्चपण मिळवलं.
तस्यां दिगन्तभ्रमणे प्रवृत्तायां सहानिलैः । तत्रैव सा तनुस् स्थूला गलिता शारदाभ्रवत्
ती वाऱ्याबरोबर दिशादिशांना भटकू लागली, तेव्हा तिचं जड शरीर तिथेच शरद ऋतूच्या ढगासारखं विरघळून गेलं.
कस्यचिद् विवशाङ्गस्य क्षीवस्य विपुलस्य वा । प्रविश्यान्तर् वातसूची भवत्य् अति विषूचिका
कोणत्याही असहाय, कृश किंवा स्थूल माणसाच्या अंगात वाऱ्याची सुई शिरली, की ती आतून तीव्र विषूचिका रोगासारखी होते.
कस्यचित् तनुदेहस्य स्वच्छस्य सुधियो ऽपि च । प्रविश्य जीवसूचित्वे भवत्य् अन्तर् विषूचिका
कोणत्याही शुद्ध, बुद्धिमान आणि सूक्ष्म शरीर असलेल्या माणसाच्या अंगात शिरली, तरी ती जिवाची सुई आतून विषूचिका रोगासारखी होते.
एवं क्वचित् तृप्यति सा दुर्बुद्धिहृदयस्थिता । क्वचिद् उच्छिद्यते पुण्यैर् मन्त्रौषधिकृतक्रमैः
अशी ती चुकीच्या विचारांची मनोवृत्ती कधी कधी तृप्त होते, तर कधी पुण्यामुळे, मंत्र आणि औषध यांच्या विधीने नष्ट होते.
आसीद् बहूनि वर्षाणि भ्रमणैकपरायणा । देहद्वयेन गच्छन्ती व्योम्नि भूमितले तथा
अनेक वर्षे ती फक्त भटकंतीच करत राहिली, दोन देहांनी आकाशात आणि जमिनीवर फिरत होती.
रजस्तिरोहिता भूमौ हस्ते ऽङ्गुलितिरोहिता । प्रभातिरोहिता व्योम्नि वस्त्रे सूत्रतिरोहिता
जमिनीवर ती धुळीने लपते, हातात बोटाने, आकाशात तेजाने, आणि वस्त्रात धाग्याने लपते.
अन्तस्स्था स्नायुसरिति दुर्भगे पांसुपाण्डुनि । शुष्करेखासरित्खाते सूक्ष्मरेखाजरत्तृणे
ती आतल्या स्नायूंच्या प्रवाहात, दुर्दैवी फिकट मातीमध्ये, कोरड्या रेषांच्या नदीच्या खड्ड्यात आणि सूक्ष्म रेषांच्या जुन्या गवतामध्ये असते.
अर्थहीने गतच्छाये शून्ये उच्छ्वासकारिणि । मक्षिकावातहरणे श्रीवृक्षपरिवर्जिते
अर्थ नसलेल्या, सावली नसलेल्या, रिकाम्या आणि फक्त श्वास घेता येणाऱ्या जागेत; जिथे माशा वाऱ्याने उडवल्या जातात, जिथे शुभ वृक्षच नाही.