कान्तकाञ्चनगौराङ्गी पक्वबिम्बफलाधरा । त्वत्सङ्कल्पात्मकस्यैषा यथा भर्तुर् मनःकला
तिची काया सुंदर आणि सोन्यासारखी झळाळते, तिचे ओठ पिकलेल्या बिंबाफळासारखे लाल आहेत; तुझ्या इच्छेप्रमाणे ती आपल्या पतीच्या मनात उमटलेल्या प्रतिमेसारखी आहे.
तदा त्वत्सदृशाकारा स्थितैषा चिच्चमत्कृतौ । त्वद्भर्तृमरणे क्षिप्रं समनन्तरम् एव हि
त्या वेळी, तुझ्यासारखा आकार घेऊन, ती चैतन्यात आश्चर्यचकित उभी राहिली; आणि तिच्या पतीच्या मृत्यूनंतर, तीही लगेचच देह सोडून गेली.
त्वद्भर्तैषा पुरो दृष्टा त्वत्सङ्कल्पात्मनाणुना । यदाधिभौतिकं भावं चेतो ऽनुभवति स्वयम्
ती आपल्या नवऱ्याच्या आधी दिसली, आणि तिचा नवरा हा तुझ्या विचाराचा एक कण होता. मनाला जे काही भौतिक वाटतं, ते मन स्वतःच अनुभवतं.
वेत्त्य् असन्मयम् एवात आतिवाहिककल्पनम् । यदाधिभौतिकं भावं वेत्त्य् एतं तु न सन्मयम्
मनाला हे माहीत असतं की हे खरं नाही, तर सूक्ष्म देहाची कल्पना आहे. मन जे काही भौतिक समजतं, ते खरं नाही हेही त्याला कळतं.
आतिवाहिकसङ्कल्पस् तदा सो ऽन्यस्य जायते । अतो मरणसंवित्त्या पुनर्जन्ममये भ्रमे
सूक्ष्म देहाची कल्पना मग दुसऱ्या ठिकाणी निर्माण होते. म्हणून मृत्यूची जाणीव झाली की पुन्हा जन्माचा भास होतो.
त्वं हि संविदितानेन त्वयावगत एष सः । इत्थं त्वां दृष्टवान् एष दृष्टश् चैष त्वयेति च
तूच या सगळ्याचा जाणणारा आहेस, आणि तुझ्यामुळेच हे समजलं आहे. म्हणून त्याने तुला पाहिलं आणि तूही त्याला पाहिलंस.
त्वम् अस्यात्मनि संपन्ना सर्वगत्वाच् चिदात्मनः । ब्रह्म सर्वगतं यस्माद् यथा यत्र यदोदितम्
तू या आत्म्यात स्थिर आहेस, कारण चैतन्य सर्वत्र आहे. ब्रह्म सर्वत्र असल्यामुळे, जे काही कुठे आणि जसे प्रकट होते, ते सर्व ब्रह्मच आहे.
भवत्य् आशु तथा तत्र तत् स्वशक्त्यैव पश्यति । सर्वत्र सर्वशक्तित्वाद् यत्र यां शक्तिम् उन्नयन्
तेथे ते लगेच घडते; स्वतःच्या शक्तीने तसेच पाहते. कारण सर्वत्र सर्वशक्तिमान असल्याने, जिथे ज्या शक्तीला जागृत करते, ती तेथे प्रकट होते.
आस्ते तत्र तथा भाति तीव्रसंवेगहेतुतः । मृतिमोहक्षणेनैव तद् एतौ दम्पती स्थितौ
तेथेच ते तसेच टिकून राहते आणि तेजस्वी दिसते, तीव्र इच्छेच्या जोरावर. मृत्यू आणि भ्रमाच्या क्षणात, ते दोघे पती-पत्नी तिथेच होते.
तदैवाभ्याम् इदं बुद्धं प्रतिभासवशाद् धृदि । आवयोः पितराव् एताव् इमे चैवापि मातरौ
त्याच क्षणी, त्या दोघांच्या मनात या दृश्यामुळे अशी समज आली — 'हे आमचे वडील आहेत आणि हेही आमच्या माताच आहेत.'
देह एष धनं चेदं कर्मेदं पूर्वम् ईदृशम् । आवां विवाहिताव् एवम् एवं नामैकतां गतौ
हे शरीर, ही संपत्ती, हे पूर्वी केलेले कर्म — आम्ही दोघे अशा प्रकारे विवाह केला आणि नावाने एकरूप झालो.
एतयोश् चापि जनता याता तत्रैव सत्यताम् । तथैवात्रास्ति दृष्टान्तः प्रत्यक्षस् स्वप्नवेदनम्
या दोघांची लोकही तिथेच खरी वाटली; तसेच, इथेही स्वप्नातले अनुभव प्रत्यक्ष दाखला आहेत.
इत्य् एवंभावया लीले लीलयाहम् अथार्चिता । माहं स्यां विधवेत्य् एवं वरो दत्तो मयाप्य् असौ
अशा या खेळात मला खेळातच पूजले गेले; 'मी विधवा होऊ नये' या इच्छेने मीही त्याला वर म्हणून स्वीकारले.
इत्य् अर्थीव मृता पूर्वम् एषेह खलु बालिका । भवतां चेतनांशानाम् अहं चेतनधर्मिणी
जणू काही हे मागणं मागितल्यासारखं, ही मुलगी पूर्वी मरण पावली होती; आता इथे मी तुमच्या चेतनांशांमध्ये चेतन असलेली आहे.
कुलदेवी सदा पूज्याप्य् अत एतत् करोम्य् अहम् । अथास्या जीवको देहात् प्राणमारुतरूपधृत्
कुळदेवीची नेहमीच पूजा करावी, म्हणून मी हे करतो. मग तिचा जीव, श्वासाच्या रूपाने, देह सोडून निघून जातो.
मनसा वलितः प्राप्तो मुखाग्रं त्यक्तदेहकः । ततो मरणमूर्छान्ते गृहे ऽस्मिन्न् एव चैतया । बुद्धो भावित आकारो दृष्टो जीवात्मना ततः
मनाच्या इच्छेने तो प्राण मुखाच्या टोकाला पोहोचतो आणि देह मागे टाकतो. मग मृत्यूच्या मूर्च्छेच्या शेवटी, याच घरात ती जागी होते; तिचे चेतन, विचारांनी घडलेले, जिवंत आत्म्याला दिसते.
सम्पन्नैषा हरिणनयना पूर्णचन्द्राननश्रीर् मानोन्नद्धा दयितवलिता कान्तम् आभोक्तुकामा । पूर्वस्मृत्या सरभसमुखी संयतान्तस्स्वभावा स्वप्नस्थेव प्रकृतविभवा पद्मिनीवोदितेव
ती सिद्ध आहे, हरणासारख्या डोळ्यांची, पूर्ण चंद्रासारख्या चेहऱ्याची शोभा लाभलेली, अभिमानाने भरलेली आणि प्रियकराच्या प्रेमात रंगलेली, त्याला मिळवायची इच्छा असलेली; पूर्वस्मृतीने उत्साही, अंतर्यामी संयम असलेली, नैसर्गिक तेज राखलेली, जणू उमलणाऱ्या कमळासारखी.
अथ लब्धवरा देहेनानेनैव महीपतिम् । पतिं प्राप्तुं प्रयाम्य् एषा नभोमार्गेण विष्टपम्
आता वर मिळाल्यावर, ह्याच देहाने ती राजाला भेटायला, पती मिळवण्यासाठी, आकाशमार्गाने स्वर्गात जाते.
इति सञ्चिन्त्य सानन्दम् उद्दाममकरध्वजा । पुप्लुवे पेशलाकारा पक्षिणीव नभस्तले
असं ठरवून, आनंदानं, मोठ्या मकराचं चिन्ह उंच फडकावत, ती सुंदर रूपानं आकाशात पक्षीसारखी उडाली.
कुमारी तत्र सा प्राप ज्ञप्त्यैव प्रहितां हिताम् । स्वसङ्कल्पमहादर्शात् पुरतो निर्गताम् इव
तेथे त्या कुमारिकेला तिच्या भल्यासाठी पाठवलेला संदेश मिळाला, जणू तिच्या स्वतःच्या ठाम इच्छेच्या मोठ्या आरशातून तो समोर प्रकट झाला.
दुहितास्मि सखि ज्ञप्ते स्वागतं ते ऽस्तु सुन्दरि । प्रतीक्षमाणा त्वाम् एव स्थितास्मीह नभःपथे
सखी ज्ञाप्ति, मी तुझी मुलगी आहे; सुंदरिये, तुला स्वागत आहे. मी इथे आकाशमार्गावर फक्त तुझीच वाट पाहत थांबले आहे.
देवि भर्तृसमीपं मां नय नीरजलोचने । महतां दर्शनं यस्मान् न कदाचन निष्फलम्
देवी, पाण्यासारख्या डोळ्यांची, मला माझ्या पतीजवळ ने; कारण थोर लोकांचं दर्शन कधीच व्यर्थ जात नाही.
एहि तत्रैव गच्छाव इत्य् उक्त्वा सा कुमारिका । पुरस् तस्यास् स्थिता व्योम्नि मार्गदर्शनतत्परा
"चल, आपण तिथे जाऊ," असे म्हणत ती कुमारिका आकाशात तिच्यासमोर उभी राहिली आणि वाट दाखवायला सज्ज झाली.
ततस् तदनुयाता सा प्राप कोटरम् अम्बरम् । निर्मलं करवालाङ्गं यथा लक्षणलेखिका
मग तिच्या मागे जात ती एका स्वच्छ, उजळलेल्या आकाशातील गुहेत पोहोचली, जी अगदी नितळ हातासारखी किंवा सरळ रेषेसारखी दिसत होती.
मेघमार्गम् अथोल्लङ्घ्य वातस्कन्धान्तरोत्थिता । सूर्यमार्गाद् अतिगता तारामार्गमहीम् इता
त्यानंतर ती ढगांच्या वाटा ओलांडून, वाऱ्याच्या प्रवाहातून वर गेली आणि सूर्याच्या मार्गालाही मागे टाकून ताऱ्यांच्या प्रदेशात शिरली.
वाय्विन्द्रसुरसिद्धानां लोकान् उल्लङ्घ्य लाघवात् । ब्रह्मविष्णुमहेशानां प्राप ब्रह्माण्डकर्परम्
ती वाऱ्याचे, इंद्राचे, देवांचे आणि सिद्धांचे लोक सहजतेने ओलांडून ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश यांच्या ब्रह्मांडाच्या कवचापर्यंत पोहोचली.
हिमशैत्यं यथान्तस्स्थं कुम्भभित्तेर् बहिर् भवेत् । तथा सङ्कल्पसिद्धा सा ब्रह्माण्डान् निर्गता बहिः
जसं मडक्याच्या आतलं गार बाहेरूनही जाणवतं, तशीच ती आपल्या संकल्पशक्तीने सिद्ध होऊन, ब्रह्मांडांच्या बाहेर आली.
स्वचित्तमात्रदेहैषा स्वसङ्कल्पप्रभावजम् । अन्तरे वानुभवति किलैवं नाम विभ्रमम्
ती आपल्या मनाने आणि संकल्पाच्या तेजाने निर्माण झालेल्या देहांतून, आतूनच असा गोंधळ अनुभवते.
ततो ब्रह्माण्डपारस्थाञ् जलाद्यावरणान् नव । समुल्लङ्घ्य पुरः प्राप महाचिद्गगनान्तरम्
मग तिने ब्रह्मांडाच्या पलीकडील पाणी वगैरे नव्हे नव्हे अशा नऊ आवरणांना ओलांडून, समोर असलेल्या महान चैतन्याच्या आकाशात प्रवेश केला.
अदृष्टपारपर्यन्तम् अतिवेगेन धावता । सर्वतो गरुडेनापि कल्पकोटिशतैर् अपि
ज्याचा शेवट आणि कड कुठेच दिसत नव्हता, अशा विस्तारातून ती अतिशय वेगाने धावत गेली, आणि सर्व दिशांनी, अगदी गरुडापेक्षाही, कित्येक कल्पकोट्यांपेक्षा जास्त वेगाने पुढे गेली.