बभुः प्रज्वालिताकारा गिरयः काञ्चना इव । प्रफुल्लनवनीरन्ध्रचण्पकौघवना इव
पर्वत अगदी तेजाने झळकत होते, जणू काही ते सोन्याचे बनले आहेत. फुलांनी बहरलेल्या बागा आणि चंपकाच्या घनदाट झाडांसारखे ते दिसत होते.
ययुर् व्योमाद्रिदिक्कुञ्जा ज्वालाजालजटालताम् । कुङ्कुमेनोत्सवे मृत्योस् समालब्धा इवासृजा
आकाश, पर्वत आणि दिशा यांच्या कुंजात जणू ज्वाळांचा गुंता पसरला होता, मृत्यूच्या सणात कुंकवाच्या रंगासारखे रक्त मिळाले आहे असे वाटत होते.
ज्वलिता जनतान्तैकशङ्किनासन्नभस्स्पृशा । सहस्राकृतिनोर् वेणवलिता इव सागराः
लोकांना फक्त जवळच्या प्रकाशाचा स्पर्श होईल याची भीती वाटत होती आणि ते जळत होते, जणू सहस्र रूप असलेल्या व्यक्तीच्या वेणूने समुद्र वळवले आहेत.
जित्वा रिपुं पुनर् असौ यथा प्रहरते तथा । वारुणं विससर्जास्त्रं पूजयित्वा विदूरथः
शत्रूला हरवल्यावर पुन्हा कसा वार करतात तसेच, विदूरथाने वरुणाची पूजा करून आपले अस्त्र सोडले.
आययुस् सलिलापूरास् तमःपूरा इवाभितः । अधस्ताद् ऊर्ध्वतो दिग्भ्यो द्रवरूपा इवाद्रयः
सर्व बाजूंनी पाण्याच्या लाटा जणू काळोखाच्या लाटांसारख्या पुढे आल्या; पर्वत जणू द्रवरूप झालेले, खालीवर आणि सर्व दिशांनी वाहू लागले.
भागा इव शरद्व्योम्नो द्रुतपाता इवाम्बुदाः । महार्णवा इवोर्ध्वस्थाः कुलशैलशिला इव
त्या जणू शरद ऋतूच्या आकाशाचे तुकडे होते, झपाट्याने पडणाऱ्या ढगांसारखे, उंच उभे असलेले मोठे समुद्र किंवा पर्वतरांगांच्या खडकांसारखे वाटत होते.
तमालौघा इवोड्डीनास् सञ्चिता इव रात्रयः । कज्जलौघा इवोद्धूता लोकालोक इवोत्तटः
त्या जणू तामाल वृक्षांच्या गर्द झाडीसारख्या उंचावल्या, रात्र एकत्र जमावी तशा दिसत होत्या, किंवा काजळाच्या राशीसारख्या हलवल्या गेल्या, तर कधी लोकालोक पर्वताच्या कडेसारख्या वाटत.
रसातलगुहाभोगा इव व्योमदिदृक्षवः । महाघुरघुरारावरंहोबृंहितमूर्तयः
त्या जणू पाताळातील गुंफांसारख्या वळणदार होत्या, आकाश पाहण्याची ओढ त्यांना होती, आणि त्यांच्या रूपातून मोठ्या गडगडाटाचा आवाज घुमत होता.
तापाग्निसन्ततिलतां सा चचामाम्बुसंहतिः । भुवनव्यापिनी सन्ध्याम् आशु कृष्णेव यामिनी
त्या उष्णतेच्या ज्वाळांमध्ये वेलीसारखी ती जलराशी संध्याकाळी फारच लवकर सर्व जगभर पसरली, जशी रात्र दिवसामागे येते.
ताम् अग्निसन्ततिं पीत्वा पूरयाम् आस भूतलम् । जलश्रीस् सन्ततं देहं निर्द्रवव्यक्तिम् ईयुषी
ती ज्वाळांची रास पिऊन, पाण्याने सगळं भूधर भरून टाकलं; ते अखंड वाहणारे पाणी आपली ओलसरता गमावून स्पष्ट दिसू लागलं.
एवंविधान् अस्त्रमोहान् विरुद्धान् एव नेतरे । मिथो मायामयान् अग्रे पश्यन्त्य् अनुभवन्ति च
अशा प्रकारे, एकमेकांशी विरोध करणारी आणि मायेमुळे निर्माण झालेली अशी अस्त्रांची मोहक्रीडा समोर दिसते आणि अनुभवायलाही येते.
हेतिभारवहास् सिन्धोश् चक्ररक्षास् ततो ऽम्भसा । तृणानीव गताः प्रोह्य रथश् चास्याभवत् प्लुतः
नंतर त्या अस्त्रांचा भार आणि रथाच्या चाकांची राखण पाण्याने गवतासारखी वाहून नेली, आणि तिचा रथ पाण्यावर तरंगू लागला.
एतस्मिन्न् अन्तरे सिन्धुर् अस्त्रं सस्मार शोषणम् । आपत्त्राणकरं देवं ददौ च शररूपिणम्
त्याच वेळी सिंधूने संकटातून वाचवणारे, सर्व काही कोरडे करणारे अस्त्र आठवले आणि ते बाणाच्या रूपाने सोडले.
शशामाम्बुमयी माया तेन यामेव भास्वता । ये मृतास् ते मृता एव बभूवुश् शोषिता भुवः
त्या तेजस्वी अस्त्रामुळे पाण्याची माया जशी रात्र संपते तशी नाहीशी झाली; जे मरण पावले होते, ते तसेच राहिले, आणि सगळ्या पृथ्वीवर कोरडेपणा पसरला.
अथ मूर्खरुषा तुल्यतापस् सन्तापयन् प्रजाः । जजृम्भे जर्जराजीर्णवनविस्तारकर्कशः
मग मूर्ख रागाने तितकाच तीव्र उष्णपणा निर्माण झाला, ज्यामुळे लोकांना त्रास होऊ लागला, आणि तो उष्णपणा जणू काही जुने, कोमेजलेले जंगल सगळीकडे पसरल्यासारखा कठीण होता.
कचत्कनकनिष्ष्यन्दसुन्दराङ्गच्छविर् दिशाम् । आसीद् राजवरस्त्रीणाम् इवाङ्गोपाङ्गसङ्गिनी
दिशा जणू राजघराण्यातील स्त्रियांच्या अंगावरच्या दागिन्यांसारख्या, वितळत्या सोन्याच्या थेंबांनी उजळून निघाल्या होत्या.
तेन घर्ममयीं मूर्छाम् आजग्मुस् तद्विरोधिनः । ग्रीष्मदावानलोत्तप्ता मृदवः पल्लवा इव
त्या उष्णतेमुळे त्याला विरोध करणारे जणू काही उन्हाळ्यातील जंगलातील आगीत भाजलेल्या कोवळ्या पानांसारखे थकून गेले.
विदूरथो रणद्दीर्घतारक्रेङ्कारमानसम् । कोदण्डं कुण्डलीकृत्य पर्जन्यास्त्रम् अथादधे
मग विदूरथाच्या मनात धनुष्याच्या ताणलेल्या दोरीच्या दीर्घ आवाजासारखा गूंज होत होता. त्याने आपले धनुष्य वाकवून वर्तुळ केले आणि पर्जन्यास्त्र उचलले.
उदगुः पङ्क्तयो ऽब्दानां यामिन्य इव सञ्चिताः । तमालविपिनोड्डीनसंरम्भारम्भमन्थराः
मग ढगांच्या रांगा जणू रात्र एकत्र जमवल्यासारख्या वर उठल्या, त्या तमाळवनाच्या हालचालीमुळे हळूवारपणे पुढे सरकत होत्या.
वासनावारिपूरेण गर्जनोद्दामसञ्चराः । मिहिकामन्थराशेषककुब्मण्डलकुण्डलाः
त्या ढगांनी पाण्याने भरून गडगडाट करत सर्व दिशांना वलय तयार केले होते आणि धुक्याचे उरलेले अंश घेऊन मंदपणे फिरत होत्या.
ववुर् आवलितासारा मेघाडम्बरभेदिनः । कीर्णशीकरनीहारहारोदारास् समीरणाः
वाऱ्यांनी गडगडणाऱ्या ढगांचा थाट फोडला, ते थंडगार आणि पाण्याच्या सरींनी सजलेले होते.
प्रस्फुरुस् त्रस्तसौवर्णसर्पापसरणोपमाः । विद्युतो दिवि दैत्यस्त्रीकटाक्षवलना इव
आकाशात विजा चमकल्या, जणू घाबरलेल्या सोन्याच्या सापांसारख्या किंवा राक्षसी स्त्रियांच्या वर फेकलेल्या कटाक्षांसारख्या.
जुघूर्णुर् गर्जनोच्छूनप्रतिश्रुद्घनकन्दराः । दिशश् चलितमातङ्गसिंहर्क्षवनघर्घराः
डोंगर दणाणून गेले, गडगडाटाच्या प्रतिध्वनीने सर्व दिशांना जणू हत्ती, सिंह आणि अस्वलांच्या जंगलातील गर्जना ऐकू येत होती.
महामुसुलधाराभिः पेतुर् आसारवृष्टयः । कष्टटाङ्कारकठिनाः कृतान्तस्येव दृष्टयः
मोठ्या मुसळधार धारा पडल्या, त्या इतक्या कठीण आणि भीषण होत्या की जणू मृत्यूच्या कटाक्षासारख्या आणि लोखंडाच्या आवाजासारख्या वाटत होत्या.
उदभूत् प्रथमं बाष्प उष्णोष्णो ऽद्रिनिभो भुवः । पातालाद् अभ्रवृन्दानां युद्धायेवाभ्रविभ्रमाः
सुरुवातीला पृथ्वीवरून उष्ण, डोंगरासारखा वाफ बाहेर आला; जणू पाताळातून ढगांची फौज युद्धासाठी उठली आणि ढग गोंधळात फिरू लागले.
ततो निमेषमात्रेण प्रशेमुर् मृगतृष्णिकाः । परबोधरसापूरैर् यथा संसारवासनाः
त्या क्षणातच मृगजळं नाहीशी झाली, जशी परमज्ञानाच्या अमृताने मनातील संसाराच्या इच्छा विरघळून जातात.
आसीत् पङ्काङ्कम् अखिलं भूमण्डलम् असञ्चरम् । पूरितः पूर्णधाराभिस् सिन्धुस् सिन्धुम् इवाम्बुना
संपूर्ण पृथ्वी चिखलाने भरली, हललीसुद्धा नाही; जणू पाण्याने ओसंडून वाहणाऱ्या समुद्रासारखी ती पूर्णपणे धारांनी भरली होती.
वायव्यम् अस्त्रम् असृजद् घूर्णिताकाशकोटरम् । कल्पान्तनृत्तसंपन्नरणद्भैरवभीषणम्
त्याने वाऱ्याचं अस्त्र सोडलं, ते आकाशभर फिरू लागलं; जणू कल्पांताच्या विनाशनृत्यासारखं ते भीषण आणि भयंकर होतं.
ववुर् अशनिनिपातपिण्डिताङ्गा दलितशिलाशकलाः ककुम्मुखेषु । प्रलयसमयसूचका भटानां कृतकटुटाङ्कृतटङ्किनस् समीराः
आकाशातून वीज कोसळून, तिच्या आघाताने अंग जखमी झालेले, डोंगरांच्या गुहांतून तुकडे तुकडे झालेले दगड उडत होते. संकटाची चिन्हे घेऊन, तीव्र वारे योद्ध्यांना झोडपून, त्यांना कठोर आणि जखमी करत होते.
ववुर् वलितनीहारा विकीर्णघनपल्लवाः । वायवो धूतवृक्षौघाः पतनोत्पाटनोद्भटाः
वारे जोरात वाहू लागले, धुक्याचे वळसे वळवत आणि दाट पानगळ उडवत. त्यांनी झाडांचे झुंड हलवले, काही झाडे उपटून खाली फेकली.