केचिच् छक्तिमुखा बाणाः केचित् क्षुरमुखा अपि । केचित् कुन्तोग्रफलका अर्धचन्द्रमुखास् तथा
काही बाण भाल्याच्या टोकासारखे होते, काहींचे टोक उस्तऱ्यासारखे धारदार होते; काही बाण भालेच्या टोकासारखे तर काही अर्धचंद्राच्या आकाराचे होते.
सिंहोपलमुखाः केचित् केचिच् छूलशिखामुखाः । त्रिशूलवदनाः केचित् स्थूला इव महाशिलाः
काही बाणांच्या टोकांना सिंहाचे मुख होते, काहींच्या टोकांना भाले किंवा त्रिशूळासारखे तीन टोक होते; काही बाण मोठ्या दगडासारखे जाडजूड होते.
प्रलयपवनपातिताः शिलौघा इव विचरन्ति शिलीमुखास् तदा स्म । प्रमिलितम् अभवत् तयोस् तदानीं प्रलयविजृम्भितसिन्धुसंभ्रमेण
त्या वेळी दगडाच्या टोकाचे बाण प्रलयाच्या वाऱ्याने उडणाऱ्या दगडांच्या सरांसारखे इकडे तिकडे फिरत होते; आणि त्या दोघांमध्ये जणू प्रलयकाळच्या समुद्राचा गोंधळ उठला होता.
प्राप्य राजा पुरः प्राप्तं सिन्धुम् उद्धुरकन्धरम् । मध्याह्नतपनाभेन कोपेन विततो ऽभवत्
राजा समुद्रासमोर पोहोचला, जिथे लाटा उंच उसळत होत्या; तेव्हा तो मध्यान्हाच्या सूर्यासारखा संतापाने प्रज्वलित झाला आणि सर्वत्र पसरला.
धनुर् आस्फालयाम् आस परिरावितदिङ्मुखम् । कल्पान्तपवनास्फोट इवामरगिरेस् तटम्
त्याने धनुष्याला असा ताण दिला की, सगळ्या दिशा गडगडाटाने भरून गेल्या, जणू काही कल्पांताच्या वादळाचा प्रचंड आवाज देवांच्या पर्वताच्या कड्यांवर आपटतो आहे.
विससर्जोर्जितो राजा प्रातर् अर्कः करान् इव । तूणीररजनीबद्धाश् शिलीमुखपरम्पराः
तो बलाढ्य राजा आपल्या तुणीरात बांधलेल्या बाणांच्या ओळी एकामागून एक सोडू लागला, जणू सकाळच्या सूर्याच्या किरणांसारख्या त्या सर्व दिशांना पसरल्या.
एक एव विनिर्याति गुणात् तस्य शरो महान् । सहस्रं पतति व्योम्नि गच्छन् पतति लक्षशः
त्याच्या धनुष्याच्या दोऱ्यावरून एक मोठा बाण निघायचा, पण तो हवेत जात असताना हजारो, लाखो बाण खाली पडू लागायचे.
सिन्धोर् अपि तथैवासीच् छक्तिर् लाघवम् एव च । रवेर् आननसाम्यं वै विष्णोर् धानुष्कता तयोः
त्याच्यात समुद्रासारखी ताकद आणि वेग होता, सूर्याच्या तोंडासारखा तेज होता, आणि विष्णूच्या धनुष्याची सामर्थ्य दोघांमध्येही होती.
मुसुला नाम ते बाणा मुसुलाकृतयो ऽम्बरम् । छादयाम् आसुर् उन्नादाः कल्पान्तगिरयो यथा
त्याच्या मुसळ नावाच्या बाणांना मुसळासारखा आकार होता. ते बाण इतक्या मोठ्या आवाजात गेले की, जणू काही कल्पाच्या शेवटी उभ्या असलेल्या डोंगरांसारखे आकाश झाकून गेले.
रेजुः कनकनाराचराजयो व्योम्नि तस्य ताः । शरव्याः कल्पवातार्ताः पतन्त्य इव तारकाः
त्याच्या सोन्याच्या टोकाचे बाण आकाशात चमकत होते. त्या बाणांच्या वादळाने विखुरले गेलेले, जणू काही जगाच्या अंताला घाबरून पडणाऱ्या ताऱ्यांसारखे दिसत होते.
विदूरथाच् छरासारा अजस्रम् अभिनिर्ययुः । अब्धेर् इव पयःपूरास् सूर्याद् इव मरीचयः
विदूरथाच्या धनुष्यातून बाणांचा सतत ओघ वाहत होता, जसा समुद्रातून पाण्याचा पूर वाहतो किंवा सूर्यापासून किरणे पसरतात.
प्रचण्डपवनोद्धूतपुष्पाणीव महातरोः । अयःपिण्डाद् इवोत्तप्तताडिताः कणपङ्क्तयः
ते बाण जणू प्रचंड वाऱ्याने झाडावरून उडणाऱ्या फुलांसारखे, किंवा तापलेल्या लोखंडावरून उडणाऱ्या ठिणग्यांसारखे उडत होते.
धाराः पयोमुच इव शीकरा इव निर्झरात् । तत्पुराग्निमहादाहात् स्फुलिङ्गा इव भास्वराः
पावसाच्या ढगातून पडणाऱ्या धारांसारख्या, धबधब्यातून उडणाऱ्या थेंबांसारख्या, किंवा मोठ्या नगरात लागलेल्या आगीतून उडणाऱ्या तेजस्वी ठिणग्यांसारख्या त्या ज्वाळा पसरल्या.
तयोश् चटचटास्फोटं शृण्वन् कोदण्डयोर् द्वयोः । बलद्वयम् अभूत् प्रेक्षामूकं शान्त इवाम्बुधिः
त्या दोन्ही धनुष्यांचा कडकडणारा आवाज ऐकून, दोन्ही सैन्ये जणू काही समुद्र शांत झाल्यासारखी, नुसती पाहात मुकाट्याने उभी राहिली.
वहन्ति स्म शरापूरा गङ्गापूर इवाम्बरे । सिन्धोर् अभिमुखं यक्षघर्घरारवरंहसः
गंगेच्या पुरासारखा बाणांचा महापूर आकाशातून वाहू लागला, आणि यक्षांच्या गडगडाटासारख्या गर्जनेसह तो समुद्राकडे धावू लागला.
कचत्कनकनाराचशरवर्षाण्य् अनारतम् । वहच्छवशवाशब्दं निर्ययुर् धनुर् अम्बुदात्
धनुष्यांच्या मेघातून सोन्याच्या टोकांचे बाण सतत पाऊस पडावा तसे कोसळू लागले, आणि मृत्यूमुखी पडणाऱ्यांच्या भीषण किंकाळ्यांसह ते बाहेर पडू लागले.
बाणमन्दाकिनीपूरं व्रजन्तं सिन्धुपूरणे । वातायनात् तम् आलोक्य लीला तत्पुरवासिनी
आपल्या खिडकीतून बघताना, बाणांची नदी जणू समुद्र भरून टाकायला पुढे येते आहे असं पाहून, त्या नगरातील स्त्रीने खेळकरपणे ते दृश्य पाहिलं.
तेन बाणसमूहेन जयम् आशङ्क्य भर्तरि । उवाच वाक्यम् आनन्दविकसन्मुखपङ्कजा
त्या बाणांच्या गर्दीमुळे आपल्या पतीचा विजय निश्चित आहे असं वाटून, आनंदानं फुललेल्या कमळासारख्या चेहऱ्याने तिने असे शब्द सांगितले:
जय देवि जयत्य् एष नाथो ऽस्माकं विलोकय । किलानेन शरौघेन मेरुर् अप्य् एति चूर्णताम्
जय देवी! आपला स्वामी जिंकतोय—पाहा! या बाणांच्या प्रवाहाने तर मेरू पर्वतसुद्धा धुळीला मिळेल.
तस्याम् एवं वदन्त्यां तु घनस्नेहरवाकुलम् । प्रेक्षणव्यग्रयोर् देव्योर् हसन्त्योर् मानुषं हृदा
ती असे बोलत असताना, तिच्या आवाजात गहिरी माया भरली होती. त्या दोन देवता डोळ्यांत लक्ष देऊन, हसत हसत, माणसांसारखे प्रेम त्यांच्या हृदयात अनुभवत होत्या.
तच् छरार्णवम् आमत्तम् अपिबत् सिन्धुवाडवः । शरोष्मणाप्य् अगम्येन जह्नुर् मन्दाकिनीम् इव
त्या बाणांच्या समुद्राला सिंधूच्या ज्वाळेने पिऊन टाकले, जशी जह्नुने आपल्या असह्य उष्णतेने मंदाकिनी नदीला गिळून टाकले.
बाणवर्षेण सकलं सायकौघं घनं घनम् । भित्त्वा ततो ऽप्य् अधःकृत्वा चिक्षेप गगनार्णवे
घनदाट बाणांच्या वर्षावाने त्याने त्या बाणांच्या ढगाला भेदून खाली लोटले आणि आकाशाच्या समुद्रात फेकून दिले.
यथा दीपस्य शान्तस्य न परिज्ञायते गतिः । तस्य सायकसङ्घस्य न विज्ञाता तथा गतिः
जसा विझलेल्या दिव्याची दिशा कळत नाही, तशीच त्या असंख्य बाणांची वाट कुणालाही समजली नाही.
तं छित्त्वा सायकासारं स्वशराम्बुधरं घनम् । व्योम्नि प्रसारयाम् आस सरच्छवशवान्वितम्
त्याने त्या बाणांच्या प्रवाहाला छेदून, आपल्या घनदाट बाणांचा मेघ आकाशात पसरवला, ज्यात वीरांचे मृतदेहही होते.
विदूरथस् तम् अप्य् आशु व्यधमत् सायकोत्तमैः । सामान्यजलदं मत्तकल्पान्तपवनो यथा
विदूरथाने तेही बाणांच्या उत्तम वर्षावाने झटकन उधळून लावले, जसा प्रलयकाळचा वेडसर वारा साध्या ढगाला फेकून देतो.
कृतप्रतिकृतैर् एवं बाणवर्षैर् महीपती । व्यर्थीकृतैर् अनयतां प्रहारम् अविरामिणौ
अशा प्रकारे, एकमेकांच्या बाणांच्या वर्षावांना उत्तर देत, दोन्ही राजे थांबता थांबता एकमेकांवर वार करत राहिले, आणि एकमेकांचे हल्ले व्यर्थ ठरवत राहिले.
अथाददे मोहनास्त्रं सिन्धुर् गन्धर्वसौहृदात् । प्राप्तं तेन ययुर् लोका विना मोहं विदूरथम्
मग सिंधूने गंधर्वांशी मैत्री म्हणून मोहास्त्र उचलले; त्याच्या प्रभावाने विदूरथ सोडून बाकी सगळे लोक भ्रमित झाले.
न्यस्तशस्त्राम्बरा मूका विषण्णवदनेक्षणाः । मृता इवाभवन् योधाश् चित्रन्यस्ता इवाथवा
तेव्हा सर्व योद्धे शस्त्र आणि वस्त्रे बाजूला ठेवून गप्प झाले, त्यांचे चेहरे उतरले; ते जणू काही मेलेलेच दिसत होते, किंवा जसे चित्रात रंगवलेले असतात तसे वाटत होते.
यावद् विदूरथरथो मोहेनायाति मन्दताम् । तावद् विदूरथो राजा प्रबोधास्त्रम् उपादधे
विदूरथाचा रथ मोहाच्या प्रभावामुळे जसा मंदावला, तसा विदूरथ राजाने जागृतीचे अस्त्र हातात घेतले.
ततः प्रबोधम् आपन्ना प्रजा प्रातर् इवाब्जिनी । विदूरथे ऽभवत् सिन्धुः क्रुद्धोत्क इव राक्षसे
नंतर, जसे लोकांना जागृती मिळाली, तसे प्रातःकाळच्या कमळांसारखे ते उमलले; विदूरथामध्ये जणू एखाद्या राक्षसावर संतापलेला समुद्र उसळला.