रक्ताभास्थिरसन्ध्याढ्यं ससिद्धपुरुषं शवैः । हारैस् ससर्पनिर्मोकं पटैर् एवांशुसङ्कुलम्
रक्तसरख्या संध्येच्या गडद प्रकाशाने भरलेली, सिद्ध पुरुष आणि मृतदेहांनी गच्च झालेली; हारांनी सजलेली, सापांची कात सगळीकडे पडलेली, आणि कापडांचे तुकडे किरणांत गुंतलेले.
लसल्लतापताकाभिर् ऊरुभिः कृततोरणम् । हस्तपादैः पल्लवितं शरैश् शरवनोपमम्
हलणाऱ्या वेलांच्या पताकांनी, मांड्यांनी कमानी तयार झाल्या आहेत; हातपाय सगळीकडे विखुरलेले, बाणांच्या जाळीसारखे दिसत आहेत.
शस्त्रांशुशाद्वलश्यामं शस्त्रतार्णैस् ससैकतम् । कीर्णम् आयुधमालाभिर् उन्मत्तम् इव भैरवम्
शस्त्रांच्या चमकदार प्रकाशाने हिरव्या कुरणासारखे काळसर, वाळू आणि तुटलेल्या शस्त्रांनी मिसळलेले; हातांच्या माळांनी भरलेले, वेडसर आणि भीतीदायक वाटणारे.
फुल्लाशोकवनाकारं शस्त्रसंघट्टवह्निभिः । उद्घुङ्घुमं महाशब्दैर् विद्रवत्सिद्धनायकम्
फुललेल्या अशोकाच्या बनासारखे दिसणारे, शस्त्रांच्या धडाक्याने जणू ज्वाळा उठलेल्या; मोठ्या आवाजांनी घुमणारे, ज्यामुळे सिद्धांचा नायक घाबरून पळून जातो.
सौवर्णरचिताकारं बालार्ककचितायुधैः । प्रासासिचक्रशक्त्यृष्टिमुद्गरारणितान्तरम्
सोन्याने घडवलेले, लहान सूर्यासारख्या तेजस्वी शस्त्रांनी सजलेले ते युद्धभूमीचे रूप होते. त्यात भाले, तलवारी, चक्र, भाले, गदा आणि युद्धाचा गजर यांचा समावेश होता.
एतस्मिन्न् अन्तरे सेनास् सर्वास् सङ्क्षयम् आययुः । आसीद् रणाङ्गनं शून्यम् इवाल्पोभयसैनिकम्
इतक्यात सगळ्या सैन्यांचा संहार झाला; युद्धभूमी ओस पडली, दोन्ही बाजूंना थोडेच सैनिक उरले.
छिन्नभिन्नमृतध्वस्तयातविद्रुतमानवम् । पतच्छवमहाराशिपङ्कस्रवदसृक्सरित्
काही सैनिक छिन्नभिन्न, काही मृत, काही पळालेले; पडलेल्या मृतदेहांचे ढीग, रक्ताच्या नद्यांनी वाहणारे चिखल.
वहद्रक्तनदीरंहःप्रोह्यमानशवोत्करम् । भुसुण्डीशक्तिकुन्तासिस्थूलपाषाणसङ्कुलम्
रक्ताच्या नद्यांचा भार वाहणारी, वाहून नेलेले मृतदेहांचे ढीग, आणि बाण, भाले, तलवारी, मोठे दगड यांनी भरलेली ती युद्धभूमी होती.
शूरशस्त्राहतिच्छिन्नकबन्धपतनान्वितम् । तालताण्डविवेतालकुलारब्धकलारवम्
शूरांच्या शस्त्रांच्या घावांनी छाटलेली, डोकी नसलेली धडं रणभूमीत विखुरलेली होती. वेताळांच्या टोळ्यांचा गोंगाट तिथे घुमत होता, जणू ताडांच्या झाडांचा वेडावाकडा नाच सुरू आहे.
शून्ये रणाङ्गने दीप्तौ पद्मसिन्धुरथौ चलौ । अदृश्येतां नभश्चिह्नौ चन्द्रसूर्यौ दिवीव तौ
रिकाम्या, प्रखर रणभूमीत, दोघेही कमळासारख्या रथांवरून फिरताना दिसत होते. आकाशातल्या चंद्रसूर्यासारखे ते तेजस्वी आणि उठून दिसत होते.
चक्रशूलभुसुण्डर्ष्टिप्रासायुधसमाकुलौ । सहस्रेण सहस्रेण वीराणां परिवारितौ
चक्र, भाला, गदा, शूल, प्रास अशा विविध शस्त्रांनी सज्ज, हजारो वीरांनी त्यांना चौफेर वेढले होते.
विचरन्तौ यथाकामं मण्डले विततावनौ । सचीत्कारमहाचक्रपिष्टानेकमृतामृतौ
ते दोघे मनमुराद त्या विस्तीर्ण रणभूमीत फिरत होते. वीरांच्या आरोळ्या, मोठ्या चाकांचा गडगडाट, आणि मृत व वाचलेल्यांच्या गर्दीत ते वावरत होते.
तरन्तौ रक्तसरितो मत्तवारणलीलया । केशशेवलसञ्छन्नचक्ररक्तजलार्द्रकौ
ते दोघे मदमस्त हत्तींसारखे सहजपणे रक्ताच्या नद्या ओलांडत होते, त्यांच्या रथांची चाकं लाल पाण्यात भिजली होती आणि केस व आतड्यांनी झाकली गेली होती.
वहच्चक्राहतिक्षोभपातिताकुलवारणौ । मणिमुक्ताझणत्काररणत्कूवरकोटरौ
त्यांच्या रथांच्या चाकांच्या जोराने अनेक वेडे हत्ती खाली पडत होते, आणि त्या रथांवरचे मणी व मोत्यांचे आवाज आणि सजवलेल्या जुव्यांचा खणखणाट घुमत होता.
वाताहतपताकाग्रपटत्पटपटारवौ । अनुयातौ महावीरैर् भूरिभिर् भीतसैनिकैः
वाऱ्याने फडकणाऱ्या त्यांच्या पताका मोठ्या आवाजात फडफडत होत्या, आणि त्यांच्यामागे अनेक शूरवीर आणि असंख्य घाबरलेले सैनिक चालले होते.
भारान् दधद्भिः कुन्तानां शराणां धनुषाम् अपि । शक्तीनां प्रासशङ्कूनां चक्राणां कचतां रुचा
त्यांच्या खांद्यावर भाले, बाण, धनुष्य, शूल, भाले, काटेरी शस्त्रं आणि फिरत्या चक्रांचा तेजस्वी प्रकाश यांचा मोठा भार होता.
तत्र तौ क्षणम् आवृत्य मण्डलैर् भूरिमण्डलैः । उभौ व्यतिबभूवाते संमुखाव् आयुधाम्बुदौ
तेथे दोघेही क्षणभर मोठ्या वर्तुळांनी वेढले गेले होते, आणि दोघेही एकमेकांसमोर उभे राहिले, जणू काही शस्त्रांचा मेघ एकमेकांसमोर उभा आहे.
नाराचधारानिकरविक्षेपकरकाघनौ । अन्योऽन्यम् अभिगर्जन्तौ मत्ताब्धिजलदाव् इव
बाणांच्या सतत माऱ्याने त्यांचे हात जाड झाले होते, आणि ते एकमेकांवर गरजत होते, जणू काही उन्मत्त वादळी मेघ एकमेकांवर गर्जना करत आहेत.
तयोः प्रहरतोर् बाणान् वसुधा नरसिंहयोः । पाषाणमुसुलाकारा व्योमविस्तारिणो ऽभवन्
त्या दोन्ही नरसिंहांसारख्या वीरांनी एकमेकांवर प्रहार करत असताना, त्यांच्या बाणांनी आकाशात दगड आणि गदेसारखे आकार घेतले आणि सर्वत्र पसरले.
करवालफलाः केचिन् मुद्गराननकाः परे । शितचक्रमुखाः केचित् केचित् परशुवक्त्रकाः
त्यातील काही बाण तलवारीच्या पात्यासारखे, काही गदा आणि मुसळीप्रमाणे, काही तीक्ष्ण चक्राच्या कडेसारखे, तर काही कुऱ्हाडीच्या तोंडासारखे होते.
केचिच् छक्तिमुखा बाणाः केचित् क्षुरमुखा अपि । केचित् कुन्तोग्रफलका अर्धचन्द्रमुखास् तथा
काही बाण भाल्याच्या टोकासारखे होते, काहींचे टोक उस्तऱ्यासारखे धारदार होते; काही बाण भालेच्या टोकासारखे तर काही अर्धचंद्राच्या आकाराचे होते.
सिंहोपलमुखाः केचित् केचिच् छूलशिखामुखाः । त्रिशूलवदनाः केचित् स्थूला इव महाशिलाः
काही बाणांच्या टोकांना सिंहाचे मुख होते, काहींच्या टोकांना भाले किंवा त्रिशूळासारखे तीन टोक होते; काही बाण मोठ्या दगडासारखे जाडजूड होते.
प्रलयपवनपातिताः शिलौघा इव विचरन्ति शिलीमुखास् तदा स्म । प्रमिलितम् अभवत् तयोस् तदानीं प्रलयविजृम्भितसिन्धुसंभ्रमेण
त्या वेळी दगडाच्या टोकाचे बाण प्रलयाच्या वाऱ्याने उडणाऱ्या दगडांच्या सरांसारखे इकडे तिकडे फिरत होते; आणि त्या दोघांमध्ये जणू प्रलयकाळच्या समुद्राचा गोंधळ उठला होता.
प्राप्य राजा पुरः प्राप्तं सिन्धुम् उद्धुरकन्धरम् । मध्याह्नतपनाभेन कोपेन विततो ऽभवत्
राजा समुद्रासमोर पोहोचला, जिथे लाटा उंच उसळत होत्या; तेव्हा तो मध्यान्हाच्या सूर्यासारखा संतापाने प्रज्वलित झाला आणि सर्वत्र पसरला.
धनुर् आस्फालयाम् आस परिरावितदिङ्मुखम् । कल्पान्तपवनास्फोट इवामरगिरेस् तटम्
त्याने धनुष्याला असा ताण दिला की, सगळ्या दिशा गडगडाटाने भरून गेल्या, जणू काही कल्पांताच्या वादळाचा प्रचंड आवाज देवांच्या पर्वताच्या कड्यांवर आपटतो आहे.
विससर्जोर्जितो राजा प्रातर् अर्कः करान् इव । तूणीररजनीबद्धाश् शिलीमुखपरम्पराः
तो बलाढ्य राजा आपल्या तुणीरात बांधलेल्या बाणांच्या ओळी एकामागून एक सोडू लागला, जणू सकाळच्या सूर्याच्या किरणांसारख्या त्या सर्व दिशांना पसरल्या.
एक एव विनिर्याति गुणात् तस्य शरो महान् । सहस्रं पतति व्योम्नि गच्छन् पतति लक्षशः
त्याच्या धनुष्याच्या दोऱ्यावरून एक मोठा बाण निघायचा, पण तो हवेत जात असताना हजारो, लाखो बाण खाली पडू लागायचे.
सिन्धोर् अपि तथैवासीच् छक्तिर् लाघवम् एव च । रवेर् आननसाम्यं वै विष्णोर् धानुष्कता तयोः
त्याच्यात समुद्रासारखी ताकद आणि वेग होता, सूर्याच्या तोंडासारखा तेज होता, आणि विष्णूच्या धनुष्याची सामर्थ्य दोघांमध्येही होती.
मुसुला नाम ते बाणा मुसुलाकृतयो ऽम्बरम् । छादयाम् आसुर् उन्नादाः कल्पान्तगिरयो यथा
त्याच्या मुसळ नावाच्या बाणांना मुसळासारखा आकार होता. ते बाण इतक्या मोठ्या आवाजात गेले की, जणू काही कल्पाच्या शेवटी उभ्या असलेल्या डोंगरांसारखे आकाश झाकून गेले.
रेजुः कनकनाराचराजयो व्योम्नि तस्य ताः । शरव्याः कल्पवातार्ताः पतन्त्य इव तारकाः
त्याच्या सोन्याच्या टोकाचे बाण आकाशात चमकत होते. त्या बाणांच्या वादळाने विखुरले गेलेले, जणू काही जगाच्या अंताला घाबरून पडणाऱ्या ताऱ्यांसारखे दिसत होते.