तमांस्य् अपीतकार्याणि भूतानि चाखिलान्य् अलम् । पयांसीव विसेरूनि प्रसृतानि दिशं प्रति
अंधाराने आपले काम पूर्ण केले आणि सर्व जीव जणू पाण्यासारखे सर्व दिशांना पसरण्यास लागले.
आसीद् रणाङ्गनं गायद्वेतालकुलसङ्कुलम् । क्वणत्कङ्कालकण्ठस्थकङ्ककाकोलकेलिमत्
ती रणभूमी वेताळांच्या आणि भुतांच्या गाण्याने गजबजली होती, हाडांच्या खणखणाटाने आणि कावळे-गिधाडांच्या किलबिलाटाने तिथे खेळ सुरू झाला होता.
रथकाष्टचितिज्वालासताराम्बरभासुरम् । पचत्पचपचाशब्दमेदोमांसमयानलम्
रथाच्या लाकडाच्या चितेवरून उठणाऱ्या ज्वाळांनी आणि ठिणग्यांनी ते तेजस्वी दिसतं, तिथे चरबी आणि मांस जळतं, आणि 'पच-पच' असा आवाज येतो.
शवाङ्गास्थिस्फुटास्फोटलुठच्चितिचयोल्मुकम् । वेतालललनारब्धजललीलातिरोहितम्
मृतदेहांची हाडं फुटून विखुरलेली आहेत, चितेवर मृतदेहांचे ढीग पडलेले आहेत, आणि वेताळ तिथे पाण्यात खेळ करत लपलेले आहेत.
श्वकाकयक्षवेतालतालकोलाहलोल्बणम् । समागमेन भूतानां समुड्डीनवनोपमम्
कुत्रे, कावळे, यक्ष आणि भुते यांच्या गोंधळाने ते ठिकाण गजबजलेलं आहे, जणू सगळ्या जीवांची गर्दी झालेली आणि एकत्र हालचाल सुरू आहे असं वाटतं.
रक्तमांसवसामेदोहरणव्यग्रडाकिनम् । चर्वितासृग्वसामांसस्रवत्सृक्विपिशाचकम्
डाकिनी रक्त, मांस, चरबी आणि मज्जा घेण्यासाठी धडपडतात, आणि पिशाच्च रक्त, चरबी, मांस शोषून खातात.
सभ्यमध्यचितालोकप्रकटासृक्शवव्रजम् । खरूपिकानीयमानाश्वसन्न्यस्तमहाशवम्
सभेच्या मध्यभागी स्मशान स्पष्टपणे दिसत आहे, जिथे रक्ताच्या धारा वाहत आहेत आणि मृतदेहांचे ढीग पडले आहेत. शव वाहून आणणारे लोक एक मोठे प्रेत तिथे ठेवतात आणि त्याच्या शेजारी एक घोडा सोडलेला आहे.
उत्ताण्डवोग्रकुम्भाण्डमण्डलोड्डामरोदरम् । छमच्छमिविलापान्तं मेदोऽसृग्बाष्पसाम्बुदम्
त्या ठिकाणी कवटी आणि हाडांचा भयंकर नृत्य सुरू आहे, फाटलेल्या पोटांमधून कोल्ह्यांचे ओरडणे ऐकू येते, आणि चरबी, रक्त, अश्रू यांचे ढग पसरले आहेत.
वहद्रक्तनदीरंहोरूढभूचररूपिकम् । वेतालाकुलकङ्कालकर्षणाकुलकाककम्
वाहणाऱ्या रक्ताची नदी तिथे जोरात वाहते, जिच्यात मृतात्मे वावरतात. कावळे गोंधळलेले आहेत, ते सांगाडे ओढत आहेत, आणि त्या जागी भुतांचे मोठे जमाव आहे.
मृतेभोदरमञ्जूषासुप्तवेतालबालकम् । विविक्तैकतरूद्देशपानक्रीडास्थराक्षसम्
मृतदेहांच्या पोकळ छातीत लहान भुते झोपलेली आहेत. एकाकी झाडाखाली, एक राक्षस त्याच्या मद्यपानाच्या खेळात रमला आहे.
मत्तवेतालकलहे चितालातरणोज्ज्वलम् । वहद्रक्तवसामिश्रगन्धबन्धुरमारुतम्
मद्यधुंद वेताळांच्या भांडणात स्मशान उजळून निघाले होते, जिथे वाऱ्यांत रक्त आणि चरबीचा दर्प मिसळून दरवळत होता.
रूपिकापेटके वेगरणद्रुटरुटारवम् । अर्धपक्वशवास्वादलुब्धयक्षोल्लसत्किलि
नाणे आणि पास्यांच्या खणखणाटात, कडक आणि वेगवान आरोळ्या घुमत होत्या, जणू अर्धवट शिजलेल्या प्रेतांच्या चवीसाठी यक्ष आनंदाने ओरडत होते.
तुङ्गवङ्गकलिङ्गाङ्गतङ्गनाङ्गलगत्खगम् । तारापातोपमभवत्संमुखज्वालरूपिकम्
बंगाल आणि कलिंगच्या स्त्रियांच्या हातात तलवारी होत्या, आणि त्यांच्या समोरच्या ज्वाळा जणू ताऱ्यांचा पडणारा प्रकाश भासत होता.
पतद्वेतालसोल्लासमध्यस्थासृक्सुरूपिकम् । पिशाचाकर्णिताभ्यर्णयोगिनीगणगायनम्
कोसळणाऱ्या वेताळांच्या धिंगाण्यात रक्त सांडत होते, आणि जवळच योग्यांच्या टोळ्या गात होत्या, ते गाणे पिशाच्चांच्या कानावर पडत होते.
प्रसृतान्त्रमहातन्त्रीप्रायसम्पन्नवादनम् । पिशाचवासनोत्क्रान्तपिशाचीभूतमानवम्
तेथे मोठ्या तंतुवाद्यांवर बहुतेक वेळा संगीत वाजवले जात होते, आणि पिशाच्चांच्या वासनांनी पछाडलेले पुरुष स्वतःच पिशाच्चीसारखे झाले होते.
रूपिकालोकनापूर्वत्रासार्धमृतसद्भटम् । क्वचिद्वेतालरक्षोभिर् अहनीवोन्नमद्रणम्
काही वीर, ज्यांना यापूर्वी कधीही भुतांचे दर्शन घाबरवले नव्हते, ते आता अर्धमृत झाले होते; आणि कधी कधी भूमीवर भुते व राक्षस उगवून येत होते.
खरूपिकास्कन्धपतच्छवत्रस्तनिशाचरम् । नभस्सङ्घटितापूर्वभूतपेटकसङ्कटम्
काही निशाचर, भुते खांद्यावरून फेकलेले प्रेत पडताना पाहून घाबरले, आणि आकाशात भुतांच्या पेट्यांनी गच्च भरलेल्या अरुंद जागेत एकत्र झाले.
अतिप्रयत्नापहृतम्रियमाणनराधिपम् । सुभक्षापेक्षियक्षेक्षाविक्षिप्तशवराशिमत्
काही मरणाऱ्या राजांना फार प्रयत्न करून उचलून नेले जात होते, आणि चांगल्या अन्नाच्या अपेक्षेने उत्सुक असलेल्या यक्षांमुळे शबरांचे ढीग इकडे तिकडे विखुरले गेले होते.
शिवामुखानलशिखाखण्डैश् छमितनक्तगैः । समुड्डीननवाशोकपुष्पगुच्छम् इवाभितः
शिवांच्या तोंडातून निघणाऱ्या ज्वाळांच्या तुकड्यांनी रात्रीचं अंधार दूर होतं, जणू ताज्या अशोकाच्या फुलांचे गुच्छ सर्वत्र विखुरले आहेत.
कबन्धकन्धराबद्धव्यग्रवेतालबालकम् । यक्षरक्षःपिशाचाजिकचदाकाशगोल्मुकम्
काही मुलं धडाशिवाय फक्त मानेला बांधलेली, तर काहींच्या गळ्याला मोठ्या धडाचं डोकं आहे; आकाशात यक्ष, राक्षस, पिशाच्च, अज, चाड आणि गोलाकार भुतं भरून गेली आहेत.
आकाशभूधरनिकुञ्जगुहान्तराल पिण्डोपमस्थिततमोऽम्बुदपीठपूरम् । व्यालोलभूतरभसाकुलकल्पवात व्याधूतलोककरकाण्डकवाटकल्पम्
आकाशातल्या पर्वतांच्या गुंफा आणि त्यामधल्या जागांमध्ये अंधार जणू ढगांच्या आसनावर बसलेला मोठा गोळा आहे; तर भुतांच्या उन्मत्त वाऱ्यासारखा वारा जगाच्या दरवाज्यांना झाडांच्या काड्यांसारखा हलवत आहे.
एवं निशाचराचारचिरघोरे रणाङ्गने । उल्लसन्तीषु वेतालक्ष्वेडासूड्डामरारवैः
अशा भयंकर रणांगणात, जिथे रात्री हिंडणाऱ्या भुतांचा वावर फार दिवस चालू आहे, तिथे वेताळांचे किंचाळणे आणि घुबडांचे ओरडणे आकाशात घुमू लागले.
नभःप्रेक्षकसेनासु प्रगतासु यथागतम् । विश्रान्तेष्व् इव भूपेषु रथादिषु निजास्पदे
जसे आकाशाकडे पाहणारे सैन्य आले तसेच निघून जाते, आणि राजे आपल्या रथात किंवा इतर जागी, प्रत्येकजण आपल्या ठिकाणी निवांतपणे विसावतात.
महासरोजल इव जने दृश्ये रणाङ्गने । अहनीव जनाचारे स्थिते श्यामाचरेहिते
रणभूमीवर, जणू मोठ्या कमळाच्या तळ्यासारखे, लोक स्पष्टपणे दिसतात आणि दिवसा प्रमाणे उभे राहतात, कारण काळोखी माणसं मागे सरली आहेत, जणू रात्रीचा प्रवास थांबला आहे.
हस्तहार्यतमःपिण्डस्फुटकुड्ये निशागृहे । लाभोत्सवोच्छलच्चित्ते भूतसङ्घे प्रनृत्यति
रात्रीच्या घरात, जिथे भिंतींवर काळोखाचे ढग स्पष्ट दिसतात, तिथे भूतांचे जमाव मिळवण्याच्या आनंदात नाचू लागतात, जणू मनात एखादा सण उसळला आहे.
निश्शब्दशान्तसञ्चारे निद्रामुद्रे ककुब्गणे । लीलापतिर् उदारात्मा किञ्चित् खिन्नमना इव
आकाशाच्या दिशांमध्ये, जिथे हालचाल शांत आणि निःशब्द आहे, तिथे लीळेचा स्वामी, विशाल मनाचा, जणू झोपेच्या मुद्रेत थोडा थकलेला दिसतो.
प्रातःकार्यं विचार्याशु मन्त्रिभिर् मन्त्रकोविदैः । दीर्घचन्द्रसमाकारे शयने हिमशीतले
पहाटेच राजकारणाची कामं मंत्र्यांनी, जे सल्ल्यात पटाईत होते, पटकन ठरवली. तो चंद्रासारख्या गार आणि लांब पलंगावर पहुडला होता.
चन्द्रोदयनिभे वासगृहे शिशिरकोटरे । निद्रां मुहूर्तम् अगमन् मुद्रितेक्षणपुष्करः
चंद्राच्या उदयासारख्या निवांत आणि गार खोलीत, तो थोड्या वेळासाठी झोपला, त्याच्या कमळासारख्या डोळ्यांवर झोपेची हलकी छाया पसरली.
अथ ते ललने व्योम तत् परित्यज्य तद् गृहम् । रन्ध्रैर् विविशतुर् वातलेखो ऽब्जमुकुलं यथा
मग, हे सुंदरिनी, त्या घरातून बाहेर पडून त्या सगळ्या आकाशात गेल्या, जसं वारा कमळाच्या कळीतल्या फटीतून अलगद जातो.
इयन्मात्रम् इदं स्थूलं शरीरं वाग्विदां वर । रन्ध्रेण तन्तुतनुना कथं प्रविशति प्रभो
शब्दविद्येत श्रेष्ठ असलेल्या प्रभो, हे जड शरीर इतकंच असताना, ते इतक्या बारीक फटीतून, जणू धाग्यासारखं, कसं जाऊ शकतं?