यद् अम्बुदैर् इवोड्डीनं शस्त्रवृन्दैर् नभोऽङ्गने । तद् दृष्टं वीचिवलयैर् लोलैः प्लुतम् इवार्णवे
जसे ढग आकाशात उसळी मारतात तसेच त्या शस्त्रांच्या झुंडी आकाशात भरून गेल्या, आणि त्या दृश्याने लाटांच्या वर्तुळासारखे हालचाली करत समुद्र उड्या मारतोय असे वाटत होते.
शतचन्द्रं सितच्छत्रैश् शरैश् शलभनिर्भरम् । शक्तिभिः काकनीरन्ध्रं दृष्टम् आकाशकाननम्
शेकडो चंद्रांसारख्या पांढऱ्या छत्र्यांनी, टोळधाडीच्या प्रमाणे बाणांनी आणि कावळे जसे भोकात जातात तसे भेदणाऱ्या भाल्यांनी आकाशातील जंगल भरून गेलेले दिसत होते.
लीनाश् चीरचयाक्रन्दकारिणः केकयाः कृताः । कङ्कैः कङ्ककुलाक्रान्तैर् व्योमोच्छलितमस्तकाः
केकयांच्या वीरांचे मुकुट बगळ्यांच्या थव्यांनी आकाशात उडाले, त्यांच्या हारांचे तुकडे झाले आणि बगळ्यांच्या ओरड्यामुळे ते रडू लागले.
हिमवच्छैलकन्यानां कामं कलकलारवैः । अङ्गैर् अनङ्गतां नीत्वा भैरवैर् इव गर्जितम्
हिमालयाच्या कन्यांना त्या गोंगाटाने, जणू काही भीषण प्राण्यांचा गजरच, उत्कटतेने भारावून टाकले; त्यांच्या देहात उत्कंठा निर्माण झाली.
काशैर् उद्देहकाक्रान्ता अदृश्यैर् दयया खगैः । निर्धूतपक्षैः क्षुभितैः पवनैर् इव पांसवः
कांसाच्या गवतावर अदृश्य, दयाळू पक्ष्यांनी आक्रमण केले आणि त्यांची पिसं उडून गेली, जणू वाऱ्याच्या झोताने धूळ उडते तशी.
उन्मत्तास्त्रविनिर्धूतास् त्यक्तहेतिरणाम्बराः । नन्दनानन्दनिर्मातृ ननृतुर् जहसुर् जगुः
शस्त्रांच्या जोराने वेडे झालेले, आपली कवचं आणि सोन्याचे वस्त्र टाकून, नंदनवनात आनंद निर्माण करणारे नर्तक नाचू लागले, हसू लागले आणि गाऊ लागले.
प्रक्वणत्किङ्किणीजालं शक्तिवर्षम् उपागतम् । साल्वबाणानिलोद्धूतम् अगमत् पृषदाकृतिम्
घुंगरांच्या किणकिणाटाचा गजर झाला, आणि शस्त्रांचा पाऊस कोसळू लागला; बाणांच्या वाऱ्याने उडवून, तो सारा धूरधूर पसरलेल्या धुळीसारखा झाला.
शैव्यास्त्रैः खण्डिताः कौन्ता भ्रमत्कुन्तैर् विघट्टिताः । शवीभूता दिवं नीता दृष्टा विद्याधरा इव
शैव अस्त्रांनी चिरडलेले आणि फिरणाऱ्या भाल्यांनी घायाळ झालेले कौरव, जणू मृतदेहासारखे, आकाशात पोहोचले आणि विद्याधरांसारखे दिसू लागले.
धराधरणधर्मिण्या धीरया वीरसेनया । लोठिताः पाण्डुनगराश् चलनोल्लासमात्रतः
पृथ्वीइतकी स्थिर असलेली पांडवांची नगरी, वीर सेनांच्या हालचाली आणि उत्साहामुळेच हलली आणि गोंधळून गेली.
उद्देहकाः पञ्चनदैर् दलिता मत्तकाशिभिः । कुन्तदन्तक्षतोद्दामैः पद्मा इव मतङ्गजैः
उद्देहकांचे योद्धे, मदमस्त काशीच्या सैनिकांनी त्यांच्या भाल्यांच्या टोकांनी फोडले गेले, जणू कमळे उन्मत्त हत्तीने फाडावीत तशी त्यांची अवस्था झाली.
ब्रह्मवासन्तकानीकैः कृत्ताश् चक्रैर् गता महीम् । माहार्याः क्रकचोत्कृत्ता वृक्षाः कुसुमिता इव
ब्रह्मवासंतकाच्या सैन्यांवर फिरत्या चक्रांनी हल्ला केला आणि ती सगळी जमिनीवर कोसळली, जणू काही फुलांनी डवरलेली झाडं मोठ्या लाकूडतोड्यांनी करवतीने कापून पाडली असावीत.
भोक्काणकाननं लूनं कुठारैर् जठरेरितैः । पतद् ददाह पार्श्वस्थो भद्रेशश् शरवह्निना
भोक्काणकाचं जंगल जठरांनी उगारलेल्या कुऱ्हाडीने तोडलं गेलं; ते झाडं खाली पडत असतानाच भद्रेश्वराने बाजूला उभा राहून जणू अग्नीबाणांच्या वर्षावाने त्याला जाळून टाकलं.
काशयो वन्दिलालानलग्ना जीर्णमतङ्गजाः । लयम् आजग्मुर् आबुद्धम् इद्धे ऽग्नाव् इन्धनं यथा
काशीचे वयोवृद्ध हत्ती युद्धाच्या वेलींमध्ये अडकले आणि त्यांना कळायच्या आतच ते जणू प्रज्वलित अग्नीत सुकलेल्या लाकडासारखे नष्ट झाले.
त्रिगर्तावर्तगर्तेषु भ्रमित्वौण्ड्रास् तृणोपमाः । विविशुर् व्यस्तमूर्धानः पातालान्तं पलायिताः
त्रिगर्ताच्या वीरांनी युद्धाच्या भोवऱ्यात भटकत राहून शेवटी गवताच्या काडीइतके क्षुद्र झाले; ते घाबरून, डोकी अस्ताव्यस्त झाली तशी, पळत पळत पाताळाच्या खोल गर्तेत शिरले.
मन्दानिलाचलाम्भोधिभासुरे मागधे बले । निमग्ना वन्दिला मन्दाः पङ्के जीर्णगजा इव
मंद वारा, डोंगर, समुद्रासारखी तेजस्वी मागधांची शूर मंडळी युद्धात हरली आणि निरुत्साही होऊन चिखलात बुडाली, जणू काही म्हातारे हत्ती चिखलात अडकावेत.
चेदयच् चेतनां जह्नुस् तङ्गनानां रणाङ्गने । पुष्पाणां पथि शीर्णानां सौकुमार्यम् इवातपाः
रणभूमीवर जह्नुने त्या वीरांची शुद्ध हरपवली, जशी वाटेवर पडलेल्या फुलांची कोमलता उन्हाने नष्ट होते.
कोसलाः पौरवारावम् असहन्तो ऽर्भका इव । तेरुर् मुक्तगदाप्रासशरशक्त्यृष्टिवृष्टयः
कोसलांचे सैनिक, पौरवांचा भयंकर हल्ला सहन करू शकले नाहीत आणि लहान मुलांसारखे ते मुक्त झालेल्या गदा, भाले, बाण, आणि भाल्यांच्या पावसात कोसळले.
बभुर् भल्लनिकृत्ताङ्गा द्रिमयो विद्रुमद्रुमाः । इवाद्रौ विद्रवत्स्वान्त्रसान्द्रासृक्स्रवमूर्तयः
बाणांनी तुकडे झालेले त्यांचे हातपाय, रक्ताने ओथंबलेली त्यांची शरीरं, घाबरून पळणारे ते वीर डोंगरावरच्या प्रवाळाच्या झाडांसारखे दिसत होते.
नाराचौघा महाहेतिमारुताधूतमूर्तयः । बभ्रमुर् भ्रमरानीकभासुरा जलधाव् इव
लोखंडी बाणांच्या सरा, मोठ्या शस्त्रांच्या वाऱ्याने उडवलेले, मधमाशांच्या झुंडीप्रमाणे समुद्रावर चमकत फिरत होते.
शरधाराधरामेघाश् शरोर्णापूर्णमेचकाः । शरपत्रावृता वृक्षा भ्रेमुर् उद्गर्जना जवाः
बाणांचे ढग, पावसाच्या काळ्या मेघांसारखे, बाणांच्या फेसाने भरलेले, आणि बाणांच्या पिसांनी झाकलेली झाडे, त्यांच्या वेगाने गडगडत आणि थरथरत होती.
वनराज्यो जवाज् जीर्णाः कटकस्थलजन्तवः । अत्रुटन् परमाकृष्टाः पेलवा इव तन्तवः
जुनी जंगले आणि त्यातील प्राणी, त्या प्रचंड वेगाने तुटून गेले, जणू काही ताणलेले नाजूक धागे सहज तुटावेत तसे.
रथेषूर्ध्वस्थचक्रेषु निखातोन्मग्नमूर्धसु । निपेतुर् जनसङ्घाता मेघा इव वनाद्रिषु
रथांच्या उभ्या चाकांवर, काहींची मस्तके खाली गाडलेली तर काहींची वर उचललेली, लोकांच्या गर्दी जणू वनराईच्या डोंगरांवर पडणाऱ्या मेघांसारखी पडली.
सालतालवनं प्राप्य जनतालवनं घनम् । भुजावकर्तनं चासीद् उत्तालस्थाणुकाननम्
शाल आणि ताडाच्या दाट जंगलात पोहोचल्यावर, तेथे माणसांची गर्दीच झाली, हात छाटले गेले आणि उंच उंच खोडांच्या जंगली झाडीत ते ठिकाण बदलले.
ननन्दुर् नन्दनोद्यानसुन्दर्यो मत्तयौवनाः । वनोपवनदेशेषु मेरोर् वीरवराश्रिताः
मत्त तारुण्याने भरलेल्या सुंदर स्त्रिया मेरू पर्वताच्या बागा आणि उपवनांत, वीरांच्या छायेत, आनंदाने रमल्या.
तावत् तारारवं रेजे सैन्यकाननम् उन्नतम् । यावन् न परपक्षेण क्रान्तं कल्पानलौजसा
त्या वीरांच्या उंच जंगलात रणगर्जनेचा गजर घुमत होता, तोपर्यंतच, जेव्हा दुसऱ्या सैन्याने प्रलयासारख्या ज्वाळेने ते सर्व व्यापून टाकले.
छिन्नान् पिशाचसंयुक्ता हूनापहृतहेतयः । पातयित्वा ययुः कर्णान् दशार्णास् तर्णका इव
हत्यारे हूनांनी हिसकावून घेतली, पिशाच्चांच्या संगतीने काहींनी शत्रूंना पाडले आणि मग ते पक्ष्यांसारखे पाण्याकडे धावतात तसे, कर्ण आणि दशार्ण देशात पळून गेले.
जहुर् भग्नस्वराः कान्तिं ताजिकाजिजनौजसा । काशयः कमलानीव शुष्कस्रोतस्स्विनोजसा
ताजिकांच्या सैन्याच्या जोरामुळे काशीचे वीर, ज्यांचे आवाज तुटले होते आणि तेज हरवले होते, वाळलेल्या ओढ्यातील कमळांसारखे कोमेजून गेले.
भुखारा मेखलैः कीर्णाश् शरशक्त्यृष्टिमुद्गरैः । विद्रुता नरके क्षिप्ताः कार्कोटस्थलनामनि
बाण, भाले, शर, आणि गदांच्या कड्यांनी वेढले गेलेले ते, कार्कोट नावाच्या नरकात फेकले गेलेल्यासारखे, घाबरून पळून गेले.
कौरुक्षेत्रास्थस् तवसैश् छद्मयोधिभिर् आवृताः । गुणा इव खलाक्रान्ता गता व्यक्तम् अशक्तताम्
कुरुक्षेत्रातील योद्धे, साधूंच्या वेशात असलेल्या लढवय्यांनी वेढले गेले, वाईट लोकांनी गुण जिंकावेत तसे, अगदी असहाय्य झाले.
द्रिमयो वटधानानां क्षणेनादाय मस्तकम् । भल्लैः पलाय्याशु गता विलूनकमला इव
द्रविडांनी वटवृक्षाखाली राहणाऱ्यांची डोकी क्षणात बाणांनी उडवली आणि ते कमळ फुलं तोडल्यासारखे पटकन पळून गेले.