करीन्द्रमकरव्यूहरंहसाहतहेतयः । केशाकेशिकृतारम्भा विनेमुर् दशकाश् शकाः
हत्ती आणि मगरीसारखी ताकद घेऊन आलेले शक योद्धे, शत्रूंच्या वेगवान हल्ल्याने पराभूत झाले आणि त्यांचे केस शत्रूंच्या केसांत गुंतलेले असताना त्यांनी नम्रपणे मान झुकवली.
दशार्णाद् आशनिर् मुक्तशृङ्खला जालभीरवः । निलीना रक्तजम्बाले वैतस्तास् तिमयो यथा
दशार्ण प्रदेशातून वीज जणू आपली साखळी तोडून, भैरवाच्या जाळ्यासारखी भयंकर वाटत होती, ती लाल ढगांमध्ये लपली, जशी वैतस्ता नदी समुद्रात मिसळून जाते.
गूर्जरानीकनाशेन गूर्जरीकेशलुञ्छनम् । विहितं तङ्गनोत्तुङ्गशितशङ्कुशतेरणैः
गुर्जर सैन्याचा नाश झाल्यावर, तंगणांच्या उंच आणि धारदार भाल्यांनी गुर्जर स्त्रियांचे केस कापले गेले.
सिषिचुश् शस्त्रकाषोद्यद्विद्युद् द्यौनिर्गता द्रवात् । शरधारावनानीव मीनहेतिप्रदाम्बुदात्
शस्त्रं वीजेसारखी चमकत आकाशातून वेगाने पडू लागली, जशी ढगातून बाणांची धार वाहते आणि जसे पाण्याच्या प्रवाहात मासे मारले जातात, तशी सैन्यांची हानी झाली.
भुसुण्डीमण्डलोद्द्योतश्यामार्कोत्पातभीरुषु । आभीरेष्व् अरयः पेतुर् गोगणा हरितेष्व् इव
भुशुण्डी पक्ष्यांच्या काळ्या, भयावह झुंडीने घाबरलेल्या आभीरांमध्ये, शत्रू असे कोसळले जसे हिरव्या कुरणावर गायींच्या कळपाचा पाडाव होतो.
कान्तकाञ्चनकान्ताङ्गी नग्ना तङ्गनवाहिनी । भुक्ता गौडभटेनाङ्गनखकेशनिकर्षणैः
कांतीने सोन्यासारख्या चमकणाऱ्या, नग्न स्त्रियांनी शोभलेली तंगण नदी, गौड सैनिकांनी झुंजेत त्यांच्या नखांनी आणि केसांनी ओढून विदीर्ण केली.
रणद्गगनगासज्जचक्रिचक्रविकर्तनैः । तङ्गनाः कणशः कीर्णाः कङ्कगृद्ध्रेषु रुद्रकैः
रणातील आकाशात फिरणाऱ्या आणि छेद करणाऱ्या चक्रांनी तंगणांचे वीर तुकड्या-तुकड्यांनी विखुरले गेले, आणि कावळे व गिधाडे, रुद्रासारखे भयंकर, त्यांना फस्त करीत होते.
लगुडालोडनोड्डीनं गौडं गुडगुडारवम् । श्रुत्वा गान्धारगावोग्रे दुद्रुवुः प्रमिता इव
लाठी फिरवत आणि गडगडाट करत ओरडणाऱ्या गौडांच्या गोंगाटाने, गांधारच्या गायी घाबरून, जणू मोजून ठेवाव्यात तशा पळून गेल्या.
आकाशगार्णवप्रख्यो वहच्छस्त्रकदम्बकः । अकरोद् पारसीकानां घननैशतमोभ्रमम्
आकाश आणि समुद्राएवढ्या मोठ्या फिरत्या शस्त्रांच्या गर्दीने पारशी लोकांवर काळोखाचा जणू घनदाट रात्रीसारखा अंधार पसरवला.
मन्दराहननोड्डीनखस्थक्षीरोदसुन्दरे । वनालीवायुधान्य् आसञ् छत्त्रप्रालेयसानुनि
मंदार पर्वताने समुद्र मथल्यासारखी सुंदर शस्त्रे, हिमाच्छादित डोंगरावर झाडांच्या माळेसारखी विखुरली गेली.
यद् अम्बुदैर् इवोड्डीनं शस्त्रवृन्दैर् नभोऽङ्गने । तद् दृष्टं वीचिवलयैर् लोलैः प्लुतम् इवार्णवे
जसे ढग आकाशात उसळी मारतात तसेच त्या शस्त्रांच्या झुंडी आकाशात भरून गेल्या, आणि त्या दृश्याने लाटांच्या वर्तुळासारखे हालचाली करत समुद्र उड्या मारतोय असे वाटत होते.
शतचन्द्रं सितच्छत्रैश् शरैश् शलभनिर्भरम् । शक्तिभिः काकनीरन्ध्रं दृष्टम् आकाशकाननम्
शेकडो चंद्रांसारख्या पांढऱ्या छत्र्यांनी, टोळधाडीच्या प्रमाणे बाणांनी आणि कावळे जसे भोकात जातात तसे भेदणाऱ्या भाल्यांनी आकाशातील जंगल भरून गेलेले दिसत होते.
लीनाश् चीरचयाक्रन्दकारिणः केकयाः कृताः । कङ्कैः कङ्ककुलाक्रान्तैर् व्योमोच्छलितमस्तकाः
केकयांच्या वीरांचे मुकुट बगळ्यांच्या थव्यांनी आकाशात उडाले, त्यांच्या हारांचे तुकडे झाले आणि बगळ्यांच्या ओरड्यामुळे ते रडू लागले.
हिमवच्छैलकन्यानां कामं कलकलारवैः । अङ्गैर् अनङ्गतां नीत्वा भैरवैर् इव गर्जितम्
हिमालयाच्या कन्यांना त्या गोंगाटाने, जणू काही भीषण प्राण्यांचा गजरच, उत्कटतेने भारावून टाकले; त्यांच्या देहात उत्कंठा निर्माण झाली.
काशैर् उद्देहकाक्रान्ता अदृश्यैर् दयया खगैः । निर्धूतपक्षैः क्षुभितैः पवनैर् इव पांसवः
कांसाच्या गवतावर अदृश्य, दयाळू पक्ष्यांनी आक्रमण केले आणि त्यांची पिसं उडून गेली, जणू वाऱ्याच्या झोताने धूळ उडते तशी.
उन्मत्तास्त्रविनिर्धूतास् त्यक्तहेतिरणाम्बराः । नन्दनानन्दनिर्मातृ ननृतुर् जहसुर् जगुः
शस्त्रांच्या जोराने वेडे झालेले, आपली कवचं आणि सोन्याचे वस्त्र टाकून, नंदनवनात आनंद निर्माण करणारे नर्तक नाचू लागले, हसू लागले आणि गाऊ लागले.
प्रक्वणत्किङ्किणीजालं शक्तिवर्षम् उपागतम् । साल्वबाणानिलोद्धूतम् अगमत् पृषदाकृतिम्
घुंगरांच्या किणकिणाटाचा गजर झाला, आणि शस्त्रांचा पाऊस कोसळू लागला; बाणांच्या वाऱ्याने उडवून, तो सारा धूरधूर पसरलेल्या धुळीसारखा झाला.
शैव्यास्त्रैः खण्डिताः कौन्ता भ्रमत्कुन्तैर् विघट्टिताः । शवीभूता दिवं नीता दृष्टा विद्याधरा इव
शैव अस्त्रांनी चिरडलेले आणि फिरणाऱ्या भाल्यांनी घायाळ झालेले कौरव, जणू मृतदेहासारखे, आकाशात पोहोचले आणि विद्याधरांसारखे दिसू लागले.
धराधरणधर्मिण्या धीरया वीरसेनया । लोठिताः पाण्डुनगराश् चलनोल्लासमात्रतः
पृथ्वीइतकी स्थिर असलेली पांडवांची नगरी, वीर सेनांच्या हालचाली आणि उत्साहामुळेच हलली आणि गोंधळून गेली.
उद्देहकाः पञ्चनदैर् दलिता मत्तकाशिभिः । कुन्तदन्तक्षतोद्दामैः पद्मा इव मतङ्गजैः
उद्देहकांचे योद्धे, मदमस्त काशीच्या सैनिकांनी त्यांच्या भाल्यांच्या टोकांनी फोडले गेले, जणू कमळे उन्मत्त हत्तीने फाडावीत तशी त्यांची अवस्था झाली.
ब्रह्मवासन्तकानीकैः कृत्ताश् चक्रैर् गता महीम् । माहार्याः क्रकचोत्कृत्ता वृक्षाः कुसुमिता इव
ब्रह्मवासंतकाच्या सैन्यांवर फिरत्या चक्रांनी हल्ला केला आणि ती सगळी जमिनीवर कोसळली, जणू काही फुलांनी डवरलेली झाडं मोठ्या लाकूडतोड्यांनी करवतीने कापून पाडली असावीत.
भोक्काणकाननं लूनं कुठारैर् जठरेरितैः । पतद् ददाह पार्श्वस्थो भद्रेशश् शरवह्निना
भोक्काणकाचं जंगल जठरांनी उगारलेल्या कुऱ्हाडीने तोडलं गेलं; ते झाडं खाली पडत असतानाच भद्रेश्वराने बाजूला उभा राहून जणू अग्नीबाणांच्या वर्षावाने त्याला जाळून टाकलं.
काशयो वन्दिलालानलग्ना जीर्णमतङ्गजाः । लयम् आजग्मुर् आबुद्धम् इद्धे ऽग्नाव् इन्धनं यथा
काशीचे वयोवृद्ध हत्ती युद्धाच्या वेलींमध्ये अडकले आणि त्यांना कळायच्या आतच ते जणू प्रज्वलित अग्नीत सुकलेल्या लाकडासारखे नष्ट झाले.
त्रिगर्तावर्तगर्तेषु भ्रमित्वौण्ड्रास् तृणोपमाः । विविशुर् व्यस्तमूर्धानः पातालान्तं पलायिताः
त्रिगर्ताच्या वीरांनी युद्धाच्या भोवऱ्यात भटकत राहून शेवटी गवताच्या काडीइतके क्षुद्र झाले; ते घाबरून, डोकी अस्ताव्यस्त झाली तशी, पळत पळत पाताळाच्या खोल गर्तेत शिरले.
मन्दानिलाचलाम्भोधिभासुरे मागधे बले । निमग्ना वन्दिला मन्दाः पङ्के जीर्णगजा इव
मंद वारा, डोंगर, समुद्रासारखी तेजस्वी मागधांची शूर मंडळी युद्धात हरली आणि निरुत्साही होऊन चिखलात बुडाली, जणू काही म्हातारे हत्ती चिखलात अडकावेत.
चेदयच् चेतनां जह्नुस् तङ्गनानां रणाङ्गने । पुष्पाणां पथि शीर्णानां सौकुमार्यम् इवातपाः
रणभूमीवर जह्नुने त्या वीरांची शुद्ध हरपवली, जशी वाटेवर पडलेल्या फुलांची कोमलता उन्हाने नष्ट होते.
कोसलाः पौरवारावम् असहन्तो ऽर्भका इव । तेरुर् मुक्तगदाप्रासशरशक्त्यृष्टिवृष्टयः
कोसलांचे सैनिक, पौरवांचा भयंकर हल्ला सहन करू शकले नाहीत आणि लहान मुलांसारखे ते मुक्त झालेल्या गदा, भाले, बाण, आणि भाल्यांच्या पावसात कोसळले.
बभुर् भल्लनिकृत्ताङ्गा द्रिमयो विद्रुमद्रुमाः । इवाद्रौ विद्रवत्स्वान्त्रसान्द्रासृक्स्रवमूर्तयः
बाणांनी तुकडे झालेले त्यांचे हातपाय, रक्ताने ओथंबलेली त्यांची शरीरं, घाबरून पळणारे ते वीर डोंगरावरच्या प्रवाळाच्या झाडांसारखे दिसत होते.
नाराचौघा महाहेतिमारुताधूतमूर्तयः । बभ्रमुर् भ्रमरानीकभासुरा जलधाव् इव
लोखंडी बाणांच्या सरा, मोठ्या शस्त्रांच्या वाऱ्याने उडवलेले, मधमाशांच्या झुंडीप्रमाणे समुद्रावर चमकत फिरत होते.
शरधाराधरामेघाश् शरोर्णापूर्णमेचकाः । शरपत्रावृता वृक्षा भ्रेमुर् उद्गर्जना जवाः
बाणांचे ढग, पावसाच्या काळ्या मेघांसारखे, बाणांच्या फेसाने भरलेले, आणि बाणांच्या पिसांनी झाकलेली झाडे, त्यांच्या वेगाने गडगडत आणि थरथरत होती.