तरत्तुरङ्गविहगः पतत्करिघटातटः । भ्रमद्भीरुमृगानीकस् स्फूर्जद्घुरघुरारवः
घोडे आणि पक्षी पाण्यात पोहत होते, हत्ती नदीच्या काठावर पडले होते, घाबरलेली हरिणांची कळप इकडून तिकडे पळत होती, आणि आकाशात घोंगावणाऱ्या गजरांनी सगळीकडे गडगडाट होत होता.
सरच्छरालीशरभश् शरभङ्गुरसैन्यभूः । तरत्तुरङ्गशरभश् शरभारवहावनिः
बाणांच्या आणि भाल्यांच्या रांगा पसरल्या होत्या, रणभूमी घोड्यांच्या धडकेत आणि बाणांच्या भाराने थरथरत होती.
वलद्वीरेभनिर्ह्रादो रसतूर्यगुहागृहः । विसरत्सैन्यजलदो लुठद्भटमृगाधिपः
पराक्रमी वीरांचे गर्जन हत्तींच्या आवाजासारखे घुमत होते, ढोलांच्या गुंफा निनादत होत्या, सैन्याचा मेघ सर्वत्र पसरला होता, आणि शूरवीरांचे नायक रणभूमीत लोळत होते.
प्रसरद्धूलिजलदो विगलत्सैन्यसानुमान् । पतद्रथवराढ्यङ्गः प्रपतत्खड्गमण्डलः
सैन्यामुळे धुळीचे ढग पसरले होते, शूरवीरांचे शिखर खाली पडले होते, उत्तम रथांचे अवयव हवेत उडत होते, आणि तलवारींचे वर्तुळ खाली कोसळत होते.
प्रोत्पतत्पट्टपुष्पाढ्यः पताकाछत्रवारिदः । वहद्रक्तनदीपूरः पतत्साराववारणः
तो वस्त्र आणि फुलांच्या माळांनी सजलेला, ध्वज आणि छत्रांनी जणू ढगांसारखा दिसणारा, लाल रंगाच्या नद्यांचा पूर वाहत, पुढे जाताना ढाली विखुरणारा असा उभा राहिला.
सो ऽभूत् समरकल्पान्तो जगत्कवलनाकुलः । पर्यस्तसध्वजच्छत्रपताकारथपत्तनः
तो जणू एखाद्या मोठ्या युद्धाचा शेवटच झाला, साऱ्या जगाला गिळण्यासाठी धडपडणारा, सगळीकडे पडलेले ध्वज, छत्र, पताका, रथ आणि पायदळ यांनी भरलेला होता.
पतद्विमलहेत्योघभूरिभास्करभास्वरः । कठिनप्राणिसन्तापतापिताखिलमानवः
शुद्ध आणि तेजस्वी शस्त्रांचा वर्षाव होत होता, अनेक सूर्यांसारखा प्रकाश पसरला होता, कठीण वेदनांनी सर्व माणसांना त्रास देणारा होता.
कोदण्डपुष्करावर्तशरधारानिरन्तरः । वहत्खड्गशिलालेखाविद्युद्वलयिताम्बरः
कोदंड आणि कमळासारख्या बाणांचे भोवरे अखंड वाहत होते, तलवारी आणि दगडांच्या रेषा आकाशात वीजेसारख्या चमकत होत्या.
उच्छूनरक्तजलधिपतितेभकुलाचलः । नभोविकीर्णनिपतद्यन्त्राश्मगणतारकः
योद्ध्यांच्या पर्वतांसारख्या सैन्यांचे समूह रक्ताच्या समुद्रात कोसळले, आणि यंत्रे व दगड आकाशात विखुरले जणू काही तारेच.
चक्रकल्पाम्बुदावर्तपूर्णव्योमशराम्बुदः । अस्त्रकल्पाग्निनिर्दग्धसैन्यलोकान्तरान्तराः
चक्रांसारख्या वावटळीप्रमाणे बाणांचे मेघ आकाशभर पसरले, आणि अस्त्रांच्या ज्वाळांनी सैन्ये जळून गेली, जणू जगांमध्ये मोठी पोकळी निर्माण झाली.
हेतिवर्षाशनिच्छिन्नभूतभूतलभूधरः । गजराजगिरिव्रातपातपिष्टजनव्रजः
शस्त्रांचा आणि विजेचा वर्षाव पडून पृथ्वी व डोंगर फाटले, आणि गजराज व डोंगरांच्या झुंडी कोसळून लोकांचे समुदाय चिरडले गेले.
शरधाराधरानीकमेघच्छन्नमहीनभः । महानीकार्णवक्षोभसङ्घट्टकठिनारवः
बाणांच्या रांगा सैन्याच्या वर ढगांसारख्या पसरल्या, त्यामुळे पृथ्वी आणि आकाश झाकले गेले, आणि मोठ्या सैन्यांच्या धडकेत समुद्र ढवळून कठीण गजर झाला.
व्याप्त उग्रानिलोद्धूतैर् जलव्यालानलाचलैः । अन्योऽन्यदलनव्यग्रैर् अस्त्रोत्पातफलोत्थितैः
भीषण वाऱ्यांनी, पाण्याच्या लाटा, सर्प, ज्वाळा आणि डोंगर यांच्यामुळे सगळीकडे गोंधळ उडाला होता. एकमेकांना नष्ट करण्याच्या धडपडीत, शस्त्रांच्या आणि संकटांच्या परिणामामुळे सगळे एकमेकांवर तुटून पडले होते.
शूलासिचक्रशरशक्तिगदाभुसुण्डीप्रासादयो विदलनेन मिथो ध्वनन्तः । दीप्ता दधुर् दशदिशं शतशो भ्रमन्तः कल्पान्तवातपरिवृत्तपदार्थलीलाम्
भाले, तलवारी, चक्र, बाण, भाले, गदा, मुगदळ, आणि भाले एकमेकांवर आदळून मोठा आवाज करत होते. ते सगळे जळत, शेकडोंनी दहा दिशांना फिरत होते, जणू काही जगाचा अंत घडतो आहे आणि सगळं काही प्रलयाच्या वादळात वाहून जात आहे.
अथ शृङ्गोपमानेषु स्थितेषु शवरादिषु । गङ्गातुल्यासु जातासु वहद्रक्तनदीषु च
मग, पर्वतासारख्या पडलेल्या मृतदेहांमध्ये आणि जमातींमध्ये, गंगेप्रमाणे वाहणाऱ्या रक्ताच्या नद्या निर्माण झाल्या.
नृत्यत्सु लोलदोर्दण्डं कबन्धेषु सबन्धुषु । ब्रुडत्सु नरहस्त्यश्वरथेषु रुधिराम्भसि
शिरच्छेद झालेली शरीरे हात हलवत नाचत होती, त्यांच्या नातेवाईकांसह, आणि माणसे, हत्ती, घोडे, रथ यांच्या मृतदेह रक्ताच्या पाण्यात विखुरलेले पडले होते.
सर्वसैन्येषु यातेषु विरलत्वं विसारिषु । सर्वभीरुषु भग्नेषु विद्रुतेषु दिशो दश
सर्व सैन्यं विरळ झालं, घाबरलेले लोक तुटून पळाले, आणि सगळेच जण दहा दिशांना विखुरले.
मातङ्गशवशैलेषु विश्रान्ताम्बुदपङ्क्तिषु । यक्षरक्षःपिशाचेषु क्रीडत्सु रुधिरार्णवे
हत्तींच्या मृतदेहांच्या डोंगरांवर, विश्रांती घेतलेल्या ढगांच्या रांगेत, यक्ष, राक्षस आणि पिशाच्च रक्ताच्या समुद्रात खेळत होते.
महतां धर्मनिष्ठानां शीलौजस्सत्त्वशालिनाम् । शुद्धानां कुलपद्मानां वीराणाम् अनिवर्तिनाम्
धर्मावर निष्ठा असलेल्या, चांगुलपणा, शौर्य आणि शुद्धतेने भरलेल्या, कुलकमळात जन्मलेल्या आणि कधीही मागे न फिरणाऱ्या वीरांच्या मध्ये,
द्वन्द्वयुद्धानि जातानि मेघानाम् इव गर्जताम् । मिथो निगरणोत्कानि मिलत्सागरपूरवत्
मेघांच्या गडगडाटासारखी द्वंद्वयुद्धं झाली, एकमेकांना संपवण्याची ओढ होती, आणि समुद्र एकमेकांना मिळावेत तशी ती उग्र झाली.
सपञ्जरः पञ्जरिणा गजौघेन गजोच्चयः । सवनस् सवनेनाद्रिर् अद्रिणेवामिलद् बलात्
पिंजऱ्यातले पक्षी आणि पिंजरा, हत्तींच्या झुंडीने जसा डोंगर दुसऱ्या डोंगराला जोरात धडकतो तसा, जोरात हलवले गेले.
अश्वौघो ऽमिलद् अश्वानां वृन्देनाराविरंहसा । तरङ्गोघेन घोरेण तरङ्गोघ इवार्णवे
घोड्यांची मोठी टोळी दुसऱ्या घोड्यांच्या टोळीला मोठ्या गोंगाटात भिडली, जसा समुद्रात एक प्रचंड लाट दुसऱ्या लाटेला धडकते.
नरानीको नरानीकं समायुधम् अयोधयत् । वेण्वौघम् इव वेण्वौघो मरुल्लोलो मरुच्चलम्
माणसांची फौज दुसऱ्या फौजेबरोबर समसमान शस्त्रांनी लढली, जसा एक गवताचा गट दुसऱ्या गटाला किंवा एक वाऱ्याचा झोत दुसऱ्या झोताला हलवतो.
रथौघश् च रथौघेन निष्पिपेषाखिलं वपुः । नगरं नगरेणेव दैवेनोड्डीनम् अम्बरम्
रथांची गर्दी दुसऱ्या रथांच्या गर्दीला चिरडून सगळे रूप नष्ट केले, जणू एक शहर दुसऱ्या शहराला किंवा आकाशच नशिबाने फेकले गेले.
सरच्छरभरासाररचितापूर्ववारिदम् । युयुधे स्थगिताकाशा धनुर्धरपताकिनी
ती धनुर्धारी सैन्याने आपल्या पताकांसह अशी लढाई केली की, सतत बाणांचा वर्षाव होत असल्यामुळे आकाशात जणू काही नवीन, पूर्वी कधीही न पाहिलेला मेघ दाटला आहे असे वाटत होते.
विषमायुधयुद्धेषु योद्धारः पेलवाशयाः । यदा युक्त्या पलायन्ते रणकल्पानले तदा
जेव्हा युद्धात शस्त्रांची बरोबरी नसते आणि रणाचा ज्वाळा प्रखर होतो, तेव्हा मनाने कमकुवत झालेले योद्धे युक्तीने पळ काढतात.
मिलिताश् चक्रिणश् चक्रैर् धनुर्धारैर् धनुर्धराः । खड्गिभिः खड्गयोद्धारो भुसुण्डीभिर् भुसुण्डिनः
चक्रधारी एकमेकांशी, धनुर्धारी धनुर्धाऱ्यांशी, तलवारधारी तलवारधाऱ्यांशी आणि गोफणधारी गोफणधाऱ्यांशी एकत्र येऊन लढू लागले.
मुसुलैर् मुसुलोद्धाराः कुन्तिनः कुन्तधारिभिः । ऋष्ट्यायुधा ऋष्टिधरैः प्रासिभिः प्रासपाणयः
मुसळधारी मुसळधाऱ्यांशी, भालेधारी भालेधाऱ्यांशी, ऋष्टिधारी ऋष्टिधाऱ्यांशी आणि प्रासधारी प्रासधाऱ्यांशी भिडले.
समुद्गरा मुद्गरिभिस् सगदैर् विलसद्गदाः । प्रासमार्गविदः प्रासैः परशूत्काः परश्वधैः
काहीजण लोखंडी गदा, मोठे सोटे आणि गदा घेऊन उभे होते; काहींना भाले चालवायचं कौशल्य होतं, म्हणून ते भाले घेऊन होते; तर काही कुऱ्हाडी हातात घेऊन, त्या चालवण्यात पटाईत होते.
लगुडौघैर् लगुडिन उपलैर् उपलायुधाः । पाशिभिः पाशपरमाश् शङ्कुभिश् शङ्कुधारिणः
काहीजण हातात लाकडी काठ्या घेऊन, तर काही दगड शस्त्र म्हणून वापरत होते; काहींना दोर बांधण्यात व कौशल्य होतं, तर काहीजण काटेरी शस्त्र हातात घेऊन उभे होते.