सद्यश्छिन्नशिरश्श्वभ्रमज्जत्कङ्ककुलाकुलाः । कबन्धाः पश्य नृत्यन्ति तालोत्ताला रणाङ्गने
पहा, ज्यांची डोकी नुकतीच छाटली गेली आहेत, असे धड गिधाडे आणि कोल्हे यांनी वेढलेले रणांगणावर हात उंचावून वेड्यासारखे नाचत आहेत.
गीर्वाणगणगोष्ठीषु प्रवृत्ता सङ्कथा मिथः । वद लोकान्तरं वीराः कथं यास्यन्ति के कुतः
देवतांच्या सभेत चर्चा सुरू आहे—'सांग, हे वीर कोणत्या दुसऱ्या लोकात जाणार? कोण कुठून जाईल?'
निगिरन्त्य् आगतास् सेनास् स्रवन्तीर् इव सागराः । समत्स्यमकरव्यूहा अहो नु विषमा भटाः
ही जी सैन्ये आली आहेत, त्या जणू काही नद्या समुद्रात मिसळाव्यात तशा गिळल्या जात आहेत. त्यांच्या रचना जणू मासे आणि मगरींच्या तुकड्यांसारख्या दिसतात. खरंच, हे सैनिक फारच कठीण अवस्थेत आहेत.
कटेषु करिणां कीर्णा धारानाराचराशयः । पतिता इव सम्पूर्णाश् शृङ्गसङ्घेषु वृष्टयः
जमिनीवर हत्ती पडले आहेत, त्यांच्या अंगावर भाले घुसले आहेत, जणू मुसळधार पाऊस पडून तो डोंगरांच्या शिखरांमध्ये साठला आहे असे वाटते.
हा कुन्तेन शिरो नीतं ममेत्य् एवं विवक्षतः । शिर आनीतम् इत्य् एव खे खगेनेव वाशितम्
'अरे, माझं डोकं भाल्याने उडवलं!' असं ते म्हणायचा प्रयत्न करतात, पण त्यांच्या छाटलेल्या डोक्यांतूनच फक्त 'डोकं उडवलं' एवढंच आकाशात पक्ष्यांसारखं घुमत राहतं.
यन्त्रपाषाणवर्षेण येनास्मान् परिषिञ्चति । सेनास्यां शृङ्खलाजालवलना क्रियतां बलात्
जो आपल्यावर या यंत्राच्या दगडांचा वर्षाव करतो आहे, त्याच्या या सैन्यावर जोरात साखळ्यांचं जाळं टाका.
सर्वान् समग्रतो मूढान् नयतार्धमृतान् नरान् । निजान् पादप्रहारेण मैतान् मारयताधमाः
हे सगळे पूर्णपणे भ्रमित आणि अर्धमेल्या अवस्थेतले तुझेच माणसे, तुझ्या पायाच्या एका जबरदस्त ठोशाने मारून टाक, हे अधम.
धम्मिल्लवलनाव्यग्रे घनोत्कण्ठाप्सरोगणे । भटो दिव्यशरीरेण पार्श्वं प्राप्तो विलोक्यताम्
आकाशातील सुंदर अप्सरांचा समूह, त्यांच्या वेण्या उत्साहाने हलत आहेत, अशा वेळी एक दिव्य शरीराचा वीर तुझ्या शेजारी येऊन उभा आहे—त्याच्याकडे पाहा.
फुल्लहेमारविन्दासु च्छायाशीतजलानिलैः । स्वर्गनद्यास् तटीष्व् एवं दूरायातं विलोकय
स्वर्गातील नदीच्या काठावर, फुललेल्या सोन्याच्या कमळांमध्ये, थंड सावली आणि गार वाऱ्याच्या झुळुकीत, कुणीतरी दूरवरून येताना दिसतोय, पाहा.
विविधायुधसङ्घट्टखण्डितोग्राद्रिकोटयः । खे चरन्त्यो झणत्कारैः प्रमृतास् तारका इव
नानाविध शस्त्रांच्या धडाक्यात तुटून गेलेल्या मोठ्या पर्वतांच्या कडा, आकाशात मोठ्या आवाजात फिरत आहेत, जणू काही तारेच आपटून पडले आहेत.
व्योम्नि शून्यनदीवाहे वहत्सायकवारिणि । चक्रावर्तिनि गच्छन्ति गिरयो ऽप्य् अणुपङ्कताम्
आकाशात जणू शून्य नदी वाहते आहे, तिच्या प्रवाहात बाण मिसळले आहेत, आणि ती वावटळीप्रमाणे फिरते आहे. अशा त्या प्रवाहात डोंगरसुद्धा अगदी लहान ओळींसारखे दिसतात.
भ्रमद्भिर् ग्रहमार्गेषु शिरोभिर् वीरभूभृताम् । आयुधांशुलतानाललग्नासिदलकण्टकैः
ग्रहांच्या मार्गावर वीर राजांची छाटलेली मुळे फिरत आहेत, आणि त्या मुळांमध्ये शस्त्रांच्या टोकांनी व काट्यांनी भेदलेले व सजवलेले आहेत.
केतुपट्टमृणालाङ्कतलैर् लग्नशिलीमुखैः । वहद्वातललत्पद्मं नभः पद्मसरः कृतम्
पताका आणि कमळाच्या दांड्यांनी सजलेले, बाणांनी छिद्रित झालेले, वाऱ्याच्या लहरींनी फुलणारे आकाश जणू कमळांचे तळेच झाले आहे.
मृतमातङ्गसङ्घाते गिराव् इव पिपीलिकाः । भीरवः परिलीयन्ते स्त्रियः पुंवक्षसीव वा
मृत हत्तींच्या ढिगाऱ्यात, जशा डोंगरांमध्ये मुंग्या लपतात तसेच भितीदायक स्त्रिया अदृश्य होतात, किंवा जशा स्त्रिया पुरुषांच्या कुशीत विरघळतात तसे.
अपूर्वोत्तमसौन्दर्यकान्तसङ्गमशंसिनः । वान्ति विद्याधरस्त्रीणाम् अलकोल्लासिनो ऽनिलाः
विद्याधर स्त्रियांच्या मोकळ्या केसांना वारा खेळवतो, जणू काही त्या अद्वितीय आणि सुंदर संगमाचा आनंद साजरा करत आहेत.
छत्त्रेषूड्डीय यातेषु छिन्नेषु व्योमचन्द्रिकाम् । इन्दुनैत्य यशोमूर्त्या कृता शुभ्रातपत्रता
छत्री उडून गेल्यावर किंवा फाटल्यावर, आकाशातील चांदणं त्यांच्यासाठी शुभ्र छत्रासारखं होतं, जणू चंद्राच्या तेजस्वी रूपाने ते तयार केलं आहे.
भटो मरणमूर्छान्ते निमेषेणामरं वपुः । स्वकल्पशिल्पिरचितं प्राप्तस् स्वप्नपुरं यथा
मरणाच्या मूर्च्छेनंतर क्षणातच तो योद्धा आपल्या कल्पनेने घडवलेल्या अमर देहात पोहोचतो, जसं स्वप्नात एखाद्या शहरात आपण जातो.
शूलशक्त्यृष्टिचक्राणां वृष्टयो मुक्तमुष्टयः । व्योमाब्धौ मत्स्यमकरकुलीराश् शूरवत् स्थिताः
भाले, शस्त्रे, बाण आणि चक्रांची सरबत्ती जणू आकाशाच्या समुद्रात मासे, शार्क आणि कासवांच्या थव्यांसारखी निर्भयपणे उभी आहे.
शरोत्कृत्तपतच्छत्त्रकलहंसैर् नभस्तलम् । भाति सञ्चितपूर्णेन्दुबिम्बलक्षैर् इवावृतम्
आकाशात तुटलेली छत्री आणि पंखे, बाणांनी छेदलेली, विखुरलेली दिसतात. जणू काही एकत्र आलेल्या पूर्ण चंद्रांच्या झुंडीने ते आकाश झाकलं आहे, असं ते तेजस्वी दिसतं.
क्रियते गगनोड्डीनैश् चामरैश् चारुघर्घरैः । वातावधूतसारावतरङ्गनिकरद्युतिः
आकाशात उडणाऱ्या छत्र्या आणि सुंदर घरघर करणारे पंखे, यांच्या प्रकाशामुळे जणू वाऱ्याने हलणाऱ्या पांढऱ्या राजहंसांच्या लाटांसारखी शोभा निर्माण झाली आहे.
दृश्यन्ते ते ऽतिदलिताश् छत्त्रचामरकेतवः । आकाशक्षेत्रनिक्षिप्ता यशश् शालिलवा इव
ती छत्र्या, पंखे आणि पताका अगदी फाटून गेलेली दिसतात, आणि आकाशाच्या मोकळ्या जागेत विखुरलेल्या गारांच्या सरीसारख्या पसरलेल्या आहेत.
वहद्भिर् व्योम्न्य् असङ्ख्येयैः पश्य नीता शरैः क्षयं । शक्तिवृष्टिर् उपायान्ती सस्यश्रीश् शलभैर् इव
पहा, आकाशात अनगिनत बाणांनी वाहून नेलेली शस्त्रांची पाऊस जशी येते, तशीच ती शेतीच्या शोभेला टोळधाडीने नाश करावा तशी नासधूस करते.
एषा प्रसृतदोर्दण्डभटखड्गच्छनत्कृतिः । कठिनात् कङ्कटाज् जाता मृत्योर् एवोग्रहुङ्कृतिः
ही रणभूमीवर हात पसरून उभ्या असलेल्या वीरांच्या कवचांचा आणि तलवारींच्या कठीण आवाजातून निर्माण झालेली मृत्यूची भीषण गर्जना आहे.
हेतिकल्पानिलक्षुण्णा दन्तनिर्झरवारयः । जनताक्षयकाले ऽस्मिन् भग्ननागा नगा इव
बाणांसारख्या वाऱ्यांनी उडवलेल्या, तुटलेल्या दातांतून वाहणाऱ्या रक्ताच्या धारांमुळे, या लोकांच्या संहाराच्या काळात, कोसळलेल्या हत्ती जणू पर्वतासारखे पडले आहेत.
सचक्रनाथसूताश्वं व्यूहरक्तमहाह्रदे । हा हा धिग् ब्रुडितं भ्रष्टं विनष्टं रथपत्तनम्
रथ, घोडे, वीर आणि त्यांचे स्वामी हे सगळे रक्ताच्या मोठ्या तळ्यात बुडाले आहेत; आणि 'हाय! हरवले! नष्ट झाले!' अशा हाका पडत आहेत, जणू रथांची नगरीच उद्ध्वस्त झाली आहे.
कटुकङ्कटकुट्टाकखड्गसङ्घट्टटाङ्कृतैः । कालरात्र्या प्रनृत्यन्त्या रणे वीणेव वाद्यते
काळरात्र रणभूमीवर उन्मत्त नृत्य करत असताना, कवचावर तलवारींच्या कठोर आवाजांचा गडगडाट वीणेच्या संगीतासारखा ऐकू येतो.
नरेभाश्वशवाद्रिभ्यो ये च्युता रक्तनिर्झराः । पश्य तद्बिन्दुसिक्तेन वायुनारुणिता दिशः
माणसं, हत्ती, घोडे आणि मृतदेहांच्या राशी यांच्यातून ओघळणाऱ्या रक्ताच्या थेंबांनी वाऱ्याने दिशा लालसर झाल्या आहेत, हे पाहा.
शस्त्रांशुजलधेर् व्योम्नि कालीचिकुरमेचकी । शरकोरकभारस्रग् घेमविद्युद् इवोम्भिता
शस्त्रांच्या पात्यांनी भरलेल्या आकाशात काळीच्या काळ्याभोर केसांमध्ये बाणांच्या कळ्यांच्या माळा वीजेसारख्या चमकत आहेत.
अनन्तरक्तसंरक्तसेनावनिभिर् आयुधैः । भुवनं भात्य् अतिज्वालम् अग्निलोकम् इवाकुलम्
नव्या रक्ताने माखलेल्या सैन्यांनी आणि शस्त्रांनी भरलेल्या भूमीमुळे हे जग अग्नीच्या गोंधळलेल्या लोकासारखे प्रखर तेजाने उजळून निघाले आहे.
भुसुण्डीशक्तिशूलासिमुसुलप्रासवृष्टयः । अन्योऽन्यच्छेदभेदाभ्यां कणप्रकरताम् इताः
भुसुंडी आणि इतरांच्या बाण, शक्ती, भाले, तलवारी, गदा यांच्या वर्षावात एकमेकांना छेदून आणि फोडून ते सगळे अगदी तुकड्यांमध्ये विखुरले गेले आहेत.