किम् इदं भगिनि व्योम पलालभरितं स्थितम् । नेदं पलालं वीराणाम् एते शरभराम्बुदाः
बहीण, हे आकाश गवताच्या काड्यांनी भरलेलं असं काय दिसतंय? हे खरं गवत नाही ग, हे तर शूर वीरांच्या बाणांनी भरलेले मेघ आहेत.
यावन्तो भुवि शाम्यन्ति रुधिरैर् अणुरेणवः । तावन्त्य् अब्दसहस्राणि भटानाम् आस्पदं दिवि
जितकी धुळ रक्ताने जमिनीवर शांत होते, तितकीच हजारो वर्षं या वीरांचं निवासस्थान आकाशात टिकून राहतं.
मा भैष्ट नैते निस्त्रिंशा नीलोत्पलदलत्विषः । अमी वीरावलोकिन्या लक्ष्म्या नयनविभ्रमाः
घाबरू नकोस — हे निळ्या कमळाच्या पाकळ्यांसारखी चमकणारी तलवारी नाहीत; या तर शूर वीरांना पाहणाऱ्या लक्ष्मीच्या खेळकर नजरा आहेत.
वीरालिङ्गनलोलानां नितम्बे सुरयोषिताम् । मेखलाश् शिथिलीकर्तुं प्रवृत्तः कुसुमायुधः
शूर वीरांच्या मिठीला आसुसलेल्या स्वर्गातील सुंदर स्त्रियांच्या कंबरेवरील मेखला सैल करण्यासाठी मदनदेव पुढे सरसावला आहे.
ललद्भुजलतालोलरक्तपल्लवपाणयः । मञ्जरीमत्तनयना मध्वामोदसुगन्धयः
त्यांचे हात कमळाच्या हलणाऱ्या देठांसारखे चमकत होते, तळवे ताज्या लाल कळ्यांसारखे दिसत होते, डोळे फुलांच्या मंजिरीसारखे मत्त झालेले, आणि त्यांच्यात मधाळ फुलांसारखा गोड सुगंध दरवळत होता.
याचन्त्यो मधुरालापैर् नन्दनोद्यानदेवताः । तवागमनम् आशङ्क्य प्रवृत्ताः परिनर्तितुम्
नंदनवनातील देवता तुझ्या येण्याची आशा धरून गोड बोलांनी तुला बोलावत नाचायला लागतात.
प्रत्यनीकं भिनत्त्य् अन्तः कुठारैः कठिनैर् इयम् । सेना ग्राम्येव वनिता दयितं दुष्टचेष्टितैः
ही सेना जणू एखाद्या गावातील स्त्रीसारखी, वाईट वागणुकीने आपल्या प्रियकराला त्रास देणारी, कठीण कुऱ्हाडीने शत्रूला आतून फोडते.
हा पितुर् मम भल्लेन शिरो ज्वलितकुण्डलम् । सूर्यस्य निकटं नीतं कालेनेवाष्टमो ग्रहः
अरेरे, माझ्या वडिलांचे जळणाऱ्या कुंडलांनी सजलेले डोके, बाणाने सूर्याजवळ नेले गेले, जणू काळाने आठव्या ग्रहासारखे तिथे पोहोचवले.
आपादं शृङ्खलाप्रोतभ्रमत्स्थूलोपलद्वयम् । भ्रमयंश् चित्रदण्डाख्यं चक्रम् ऊर्ध्वभुजो जवात्
तो दोन्ही हात वर उचलून, पायाला साखळीने बांधलेले आणि दोन मोठे दगड फिरवणारे 'चित्रदंड' नावाचे चक्र वेगाने फिरवतो.
योधो यम इवायामी याम्याद् आयाति दिक्तटात् । सर्वतस् संहरन् सेनाम् एहि यामो यथागतम्
तो योद्धा, यमासारखा उंच, दक्षिण दिशेकडून येतो आणि सर्व बाजूंनी सैन्य गोळा करतो, म्हणतो—'चला, आपण जसे आलो तसे परत जाऊ, यमासारखे.'
सद्यश्छिन्नशिरश्श्वभ्रमज्जत्कङ्ककुलाकुलाः । कबन्धाः पश्य नृत्यन्ति तालोत्ताला रणाङ्गने
पहा, ज्यांची डोकी नुकतीच छाटली गेली आहेत, असे धड गिधाडे आणि कोल्हे यांनी वेढलेले रणांगणावर हात उंचावून वेड्यासारखे नाचत आहेत.
गीर्वाणगणगोष्ठीषु प्रवृत्ता सङ्कथा मिथः । वद लोकान्तरं वीराः कथं यास्यन्ति के कुतः
देवतांच्या सभेत चर्चा सुरू आहे—'सांग, हे वीर कोणत्या दुसऱ्या लोकात जाणार? कोण कुठून जाईल?'
निगिरन्त्य् आगतास् सेनास् स्रवन्तीर् इव सागराः । समत्स्यमकरव्यूहा अहो नु विषमा भटाः
ही जी सैन्ये आली आहेत, त्या जणू काही नद्या समुद्रात मिसळाव्यात तशा गिळल्या जात आहेत. त्यांच्या रचना जणू मासे आणि मगरींच्या तुकड्यांसारख्या दिसतात. खरंच, हे सैनिक फारच कठीण अवस्थेत आहेत.
कटेषु करिणां कीर्णा धारानाराचराशयः । पतिता इव सम्पूर्णाश् शृङ्गसङ्घेषु वृष्टयः
जमिनीवर हत्ती पडले आहेत, त्यांच्या अंगावर भाले घुसले आहेत, जणू मुसळधार पाऊस पडून तो डोंगरांच्या शिखरांमध्ये साठला आहे असे वाटते.
हा कुन्तेन शिरो नीतं ममेत्य् एवं विवक्षतः । शिर आनीतम् इत्य् एव खे खगेनेव वाशितम्
'अरे, माझं डोकं भाल्याने उडवलं!' असं ते म्हणायचा प्रयत्न करतात, पण त्यांच्या छाटलेल्या डोक्यांतूनच फक्त 'डोकं उडवलं' एवढंच आकाशात पक्ष्यांसारखं घुमत राहतं.
यन्त्रपाषाणवर्षेण येनास्मान् परिषिञ्चति । सेनास्यां शृङ्खलाजालवलना क्रियतां बलात्
जो आपल्यावर या यंत्राच्या दगडांचा वर्षाव करतो आहे, त्याच्या या सैन्यावर जोरात साखळ्यांचं जाळं टाका.
सर्वान् समग्रतो मूढान् नयतार्धमृतान् नरान् । निजान् पादप्रहारेण मैतान् मारयताधमाः
हे सगळे पूर्णपणे भ्रमित आणि अर्धमेल्या अवस्थेतले तुझेच माणसे, तुझ्या पायाच्या एका जबरदस्त ठोशाने मारून टाक, हे अधम.
धम्मिल्लवलनाव्यग्रे घनोत्कण्ठाप्सरोगणे । भटो दिव्यशरीरेण पार्श्वं प्राप्तो विलोक्यताम्
आकाशातील सुंदर अप्सरांचा समूह, त्यांच्या वेण्या उत्साहाने हलत आहेत, अशा वेळी एक दिव्य शरीराचा वीर तुझ्या शेजारी येऊन उभा आहे—त्याच्याकडे पाहा.
फुल्लहेमारविन्दासु च्छायाशीतजलानिलैः । स्वर्गनद्यास् तटीष्व् एवं दूरायातं विलोकय
स्वर्गातील नदीच्या काठावर, फुललेल्या सोन्याच्या कमळांमध्ये, थंड सावली आणि गार वाऱ्याच्या झुळुकीत, कुणीतरी दूरवरून येताना दिसतोय, पाहा.
विविधायुधसङ्घट्टखण्डितोग्राद्रिकोटयः । खे चरन्त्यो झणत्कारैः प्रमृतास् तारका इव
नानाविध शस्त्रांच्या धडाक्यात तुटून गेलेल्या मोठ्या पर्वतांच्या कडा, आकाशात मोठ्या आवाजात फिरत आहेत, जणू काही तारेच आपटून पडले आहेत.
व्योम्नि शून्यनदीवाहे वहत्सायकवारिणि । चक्रावर्तिनि गच्छन्ति गिरयो ऽप्य् अणुपङ्कताम्
आकाशात जणू शून्य नदी वाहते आहे, तिच्या प्रवाहात बाण मिसळले आहेत, आणि ती वावटळीप्रमाणे फिरते आहे. अशा त्या प्रवाहात डोंगरसुद्धा अगदी लहान ओळींसारखे दिसतात.
भ्रमद्भिर् ग्रहमार्गेषु शिरोभिर् वीरभूभृताम् । आयुधांशुलतानाललग्नासिदलकण्टकैः
ग्रहांच्या मार्गावर वीर राजांची छाटलेली मुळे फिरत आहेत, आणि त्या मुळांमध्ये शस्त्रांच्या टोकांनी व काट्यांनी भेदलेले व सजवलेले आहेत.
केतुपट्टमृणालाङ्कतलैर् लग्नशिलीमुखैः । वहद्वातललत्पद्मं नभः पद्मसरः कृतम्
पताका आणि कमळाच्या दांड्यांनी सजलेले, बाणांनी छिद्रित झालेले, वाऱ्याच्या लहरींनी फुलणारे आकाश जणू कमळांचे तळेच झाले आहे.
मृतमातङ्गसङ्घाते गिराव् इव पिपीलिकाः । भीरवः परिलीयन्ते स्त्रियः पुंवक्षसीव वा
मृत हत्तींच्या ढिगाऱ्यात, जशा डोंगरांमध्ये मुंग्या लपतात तसेच भितीदायक स्त्रिया अदृश्य होतात, किंवा जशा स्त्रिया पुरुषांच्या कुशीत विरघळतात तसे.
अपूर्वोत्तमसौन्दर्यकान्तसङ्गमशंसिनः । वान्ति विद्याधरस्त्रीणाम् अलकोल्लासिनो ऽनिलाः
विद्याधर स्त्रियांच्या मोकळ्या केसांना वारा खेळवतो, जणू काही त्या अद्वितीय आणि सुंदर संगमाचा आनंद साजरा करत आहेत.
छत्त्रेषूड्डीय यातेषु छिन्नेषु व्योमचन्द्रिकाम् । इन्दुनैत्य यशोमूर्त्या कृता शुभ्रातपत्रता
छत्री उडून गेल्यावर किंवा फाटल्यावर, आकाशातील चांदणं त्यांच्यासाठी शुभ्र छत्रासारखं होतं, जणू चंद्राच्या तेजस्वी रूपाने ते तयार केलं आहे.
भटो मरणमूर्छान्ते निमेषेणामरं वपुः । स्वकल्पशिल्पिरचितं प्राप्तस् स्वप्नपुरं यथा
मरणाच्या मूर्च्छेनंतर क्षणातच तो योद्धा आपल्या कल्पनेने घडवलेल्या अमर देहात पोहोचतो, जसं स्वप्नात एखाद्या शहरात आपण जातो.
शूलशक्त्यृष्टिचक्राणां वृष्टयो मुक्तमुष्टयः । व्योमाब्धौ मत्स्यमकरकुलीराश् शूरवत् स्थिताः
भाले, शस्त्रे, बाण आणि चक्रांची सरबत्ती जणू आकाशाच्या समुद्रात मासे, शार्क आणि कासवांच्या थव्यांसारखी निर्भयपणे उभी आहे.
शरोत्कृत्तपतच्छत्त्रकलहंसैर् नभस्तलम् । भाति सञ्चितपूर्णेन्दुबिम्बलक्षैर् इवावृतम्
आकाशात तुटलेली छत्री आणि पंखे, बाणांनी छेदलेली, विखुरलेली दिसतात. जणू काही एकत्र आलेल्या पूर्ण चंद्रांच्या झुंडीने ते आकाश झाकलं आहे, असं ते तेजस्वी दिसतं.
क्रियते गगनोड्डीनैश् चामरैश् चारुघर्घरैः । वातावधूतसारावतरङ्गनिकरद्युतिः
आकाशात उडणाऱ्या छत्र्या आणि सुंदर घरघर करणारे पंखे, यांच्या प्रकाशामुळे जणू वाऱ्याने हलणाऱ्या पांढऱ्या राजहंसांच्या लाटांसारखी शोभा निर्माण झाली आहे.