एतस्माद् अथ सर्वस्मात् ततो दशगुणात्मना । मेर्वादिद्रावणोत्केन ज्वालाजालेन मालिताम्
या सर्वापेक्षा आणि त्याहून दहा पट मोठ्या स्वरूपाने, हे अग्निज्वाळांच्या प्रचंड वेढ्यात आहे, ज्या ज्वाळा मेरू पर्वतासारख्या डोंगरांनाही वितळवू शकतात.
एतस्माद् अथ सर्वस्मात् ततो दशगुणात्मना । मेर्वाद्य् अप्य् अचलनीकं नयता तृणपांसुवत्
या सर्वापेक्षा आणि त्याहून दहा पट मोठ्या स्वरूपाने, हे मेरू वगैरे स्थिर पर्वतांनाही गवताच्या काडी किंवा धुळीसारखे सहज हलवू शकते.
वहताद्रीन्द्रविस्फोटकारिदार्वाग्निहारिणा । निश्शून्यत्वाद् अशब्देन मरुता परितो वृताम्
हे सर्व बाजूंनी वाऱ्याने वेढलेले आहे, जो पर्वत फोडू शकतो आणि अग्नि वाहून नेऊ शकतो, पण त्याच्या रिकामेपणामुळे तो शांत असतो.
एतस्माद् अथ सर्वस्मात् ततो दशगुणात्मना । परितो वलितां व्योम्ना निश्शून्येनैकरूपिणा
या सर्वापेक्षा आणि त्याहून दहा पट मोठ्या स्वरूपाने, हे सर्व बाजूंनी आकाशाने वेढलेले आहे, जे रिकामे आणि एकसारखे आहे.
अथ योजनलक्षाणां शतेन घनरूपिणा । व्याप्तां ब्रह्माण्डखण्डेन हैमेन रविपर्वणा
मग, शंभर योजनांची घन आणि ठिसूळ अशी जागा, ब्रह्मांडाच्या तुकड्याने झाकलेली आणि सोनेरी सूर्याच्या किरणांनी शोभलेली होती.
इति जलधिमहाद्रिलोकपाल त्रिदशपुराम्बरभूतलप्रणीतम् । जगदुदरम् अवेक्ष्य मानुषी प्राग् भुवि निजमन्दिरकोटरं ददर्श
अशा प्रकारे, समुद्र, मोठे डोंगर, दिशांचे रक्षक, देवांची नगरे, आकाश आणि पृथ्वी यांनी घडवलेले हे जग पाहून तिने पृथ्वीवरील आपल्या घराच्या खोलीकडे पाहिले.
ततो ददृशतुस् सद्म स्वम् एव सिद्धयोषितौ । अदृश्ये एव लोकस्य मण्डपं ब्राह्मणास्पदम्
मग त्या दोन सिद्ध स्त्रियांनी आपलेच घर पाहिले, जे जगाला दिसत नव्हते आणि ब्रह्मस्वरूप असे एक मंडप होते.
चिन्ताविधुरदासीकं बाष्पक्लिन्नाङ्गनामुखम् । विध्वस्तप्रायरचनं शीर्णपत्त्राम्बुजोपमम्
त्या घरात चिंता ग्रस्त दासी, अश्रूंनी ओले झालेले स्त्रियांचे चेहरे, बऱ्याच अंशी पडझड झालेली रचना आणि कोमेजलेल्या कमळासारखे दृश्य दिसत होते.
नष्टोत्सवपुरप्रायम् अगस्त्यान्तम् इवार्णवम् । ग्रीष्मदग्धम् इवोद्यानं विद्युद्दग्धम् इव द्रुमम्
ती नगरी जणू सण-उत्सव हरवलेली होती, जशी अगस्त्याच्या प्रभावानंतरचं समुद्र, उन्हाने भाजलेली बाग किंवा वीज पडून जळालेलं झाड असावं.
वातच्छिन्नम् इवाम्भोदं हिमदग्धम् इवाम्बुजम् । स्वल्पस्नेहदशं दीपम् इवालोकनखेददम्
ती जणू वाऱ्याने फाटलेलं ढग, गारठ्याने करपलेलं कमळ, किंवा अगदी थोड्या तेलाचा दिवा, ज्याचं पाहणंही दुःख देतं, अशी दिसत होती.
आसन्नमृत्युतरुणान्तरवक्त्रकान्तिसंशीर्णजीर्णतरुपर्णवनोपमानम् । वृष्टिव्यपायपरिधूसरदेशरूक्षं जातं गृहेश्वरवियोगहतं गृहं तत्
गृहस्वामीच्या वियोगाने ते घर जणू मृत्यूच्या छायेत असलेल्या माणसांच्या मलिन चेहऱ्यांमुळे ज्या वयोवृद्ध झाडांची पानं गळून गेली आहेत अशा अरण्यासारखं, किंवा पाऊस ओसरल्यानंतर धुळीने माखलेल्या, कोरड्या प्रदेशासारखं झालं होतं.
अथ सा निर्मलज्ञानचिराभ्यासेन सुन्दरी । सम्पन्ना सत्यसङ्कल्पा सत्यकामा च देववत्
मग त्या सुंदर स्त्रीने निर्मळ ज्ञानाचा दीर्घ काळ सराव केल्याने खरी इच्छाशक्ती आणि खरी इच्छा मिळवली, आणि ती जणू एखाद्या देवीसारखी झाली.
चिन्तयाम् आस माम् एते देवीं चेमां स्वबान्धवाः । पश्यन्तु तावत् सामान्यललनारूपधारिणीम्
ती विचार करू लागली, 'माझे हे नातेवाईक मला आता साध्या स्त्रीच्या रूपात पाहू देत.'
ततो गृहजनस् तत्र स ददर्शाङ्गनाद्वयम् । लक्ष्मीगौर्योर् युगम् इव समुद्भासितमन्दिरम्
मग घरातील लोकांनी तिथे त्या दोन स्त्रियांना पाहिलं, जणू लक्ष्मी आणि गौरी एकत्र चमकत उभ्या आहेत असं भासलं.
आपादं विविधाम्लानमालावलनसुन्दरम् । वसन्तलक्ष्म्योर् युगलम् इवामोदितकाननम्
डोक्यापासून पायापर्यंत त्या दोघी वेगवेगळ्या ताज्या फुलांच्या माळांनी सजलेल्या होत्या, जणू वसंत ऋतूच्या देवींसारख्या आनंदी वनासारख्या दिसत होत्या.
सर्वौषधिवनग्रामं पूरयत् तं रसायनैः । शीतलाह्लादसुखदं चन्द्रद्वयम् इवोदितम्
त्या दोघींनी सगळ्या औषधी वनाला अमृताने भरून टाकलं, गारवा, आनंद आणि सुख देणाऱ्या दोन चंद्रांसारख्या त्या तिथे प्रकट झाल्या.
लम्बालकलतालोललोचनालिविलोकितैः । किरत् कुवलयोन्मिश्रमालतीकुसुमोत्करान्
त्यांच्या लांब, लहरत्या केसांच्या वेण्या आणि चंचल डोळ्यांच्या कटाक्षांनी त्यांनी निळ्या कमळांसोबत चमेलीच्या फुलांचे गुच्छ जणू विखुरले.
द्रुतहेमरसापूर्णसरित्सरणहारिणा । देहप्रभाप्रभावेन कनकीकृतकाननम्
त्यांच्या देहाची कांती वितळलेल्या सोन्याने भरलेल्या नद्यांसारखी वाहत होती, त्यामुळे सारा जंगल जणू सोन्याचं झालं असावं असं उजळून निघालं.
सहजाया वपुर् लक्ष्म्या लीलादोलाविलासिना । तरतेव तरङ्गाढ्यनिजलावण्यवारिधेः
स्वाभाविक सौंदर्य आणि खेळकर अदांनी लक्ष्मीचं रूप आपल्या सौंदर्याच्या समुद्रातील लाटा सहजपणे ओलांडत असल्यासारखं भासत होतं.
विलोलबाहुलतिकायुगेनारुणपाणिना । प्रकिरद् वा नवं हैमकल्पवृक्षलतावनम्
वेलीसारख्या हालणाऱ्या बाहूंनी आणि अरुण रंगाच्या हातांनी तिने जणू सोन्याच्या नव्या कल्पवृक्षांचं वनच पसरवलं.
पादैर् अमृदिताम्लानपुष्पपल्लवकोमलैः । फुल्लाब्जदलमालाभैर् अस्पृशद्भूतलं पुनः
तिच्या पावलांना फुलांच्या कोमल कळ्यांसारखी आणि ताज्या पानांसारखी मऊपणा होता. ती पावले जमिनीला न लागता, उमललेल्या कमळाच्या पाकळ्यांच्या माळेसारखी दिसत होती. अशा त्या पावलांनी ती पुन्हा चालू लागली.
तालीतमालषण्डानां शुष्कानां शशिरोचिषाम् । आलोकनामृतासेकैर् जनयद् बालपल्लवान्
तिच्या दृष्टिच्या अमृतस्पर्शाने, वाळलेल्या ताड आणि तमाळाच्या झाडांच्या गर्दीत, जिथे चंद्रासारखा उजेडही मावळला होता, तिथे तिने कोवळी पालवी फुलवली.
नमो ऽस्तु वनदेवीभ्याम् इत्य् उक्त्वा कुसुमाञ्जलिम् । तत्याज ज्येष्ठशर्माथ सार्धं गृहजनेन सः
"वनदेवींना नमस्कार असो," असे म्हणून आणि फुलांची अंजली अर्पण करून, ज्येष्ठशर्मा आपल्या घरच्यांसह तिथून निघून गेला.
पपात पादयोर् देव्योस् तयोस् सकुसुमाञ्जलिः । प्रालेयशीकरासारः पद्मिन्या इव पद्मयोः
त्याने त्या देवींच्या पायांवर फुलांची अंजली अर्पण केली, जणू काही पाण्यातील कमळाच्या फुलांवर हिमकणांचा शिडकावा पडावा.
जयतं वनदेव्यौ नो दुःखनाशार्थम् आगते । प्रायः परपरित्राणम् एव कर्म निजं सताम्
आपल्या दुःखाचा नाश करण्यासाठी आलेल्या वनदेवतांना विजय मिळो. सज्जन लोकांचे कर्म बहुतेक वेळा दुसऱ्यांच्या रक्षणासाठीच असते.
देव्याव् अभवतां स्निग्धाव् इह ब्राह्मणदम्पती । सर्वातिथी कुलकरौ स्तम्भभूतौ द्विजस्थितेः
त्या देवी दोघी इथे ब्राह्मण दांपत्यावर प्रेम करू लागल्या, जे आपल्या कुळाचे आधारस्तंभ होते, सर्व पाहुण्यांचे स्वागत करणारे आणि द्विज समाजाचा आधार होते.
ताव् अद्य गृहम् उत्सृज्य सपुत्रपशुबान्धवम् । स्वर्गं गतौ नः पितरौ तेन शून्यं जगत्त्रयम्
आज आमचे आईवडील, मुलं, जनावरे आणि नातेवाईक सोबत घेऊन घर सोडून स्वर्गात गेले; त्यामुळे आमच्यासाठी हे तिन्ही जग रिकामे झाले आहे.
पक्षिणो वृक्षम् आरुह्य विक्षिपन्तः प्रतिक्षणम् । गृहे शून्ये मृताव् उत्काश् शोचन्ति मधुरस्वनैः
झाडावर बसलेले पक्षी क्षणोक्षणी इकडेतिकडे उडत आहेत; रिकाम्या घरात, मरण पावलेल्यांसाठी ते मधुर आवाजात शोक करत आहेत.
गुहा घुरघुरारावप्रलापकलनाकुला । सरित्स्थूलाश्रुधाराभिः परिरोदिति पर्वतः
डोंगराच्या गुहांमधून घुमणाऱ्या आवाजांनी आणि ओघळणाऱ्या जाड अश्रुधारांनी तो डोंगर गोंधळून जाऊन रडतो.
निर्झराक्रन्दहारिण्यो मुक्ताम्बरपयोधराः । तप्तनिश्श्वासविध्वस्ताः परं कार्श्यम् इता दिशः
धबधबे, त्यांच्या सैल झालेल्या वस्त्रांनी आणि उघड्या छातीने, आक्रोश करत आहेत; त्यांच्या गरम उसास्यांनी ते विखुरले गेले आहेत आणि सगळीकडे अत्यंत कृश अवस्थेत भटकत आहेत.