सरित्केसरिकानालम् अवश्यायाम्बुबिन्दुकम् । शर्वरीभ्रमरीभ्रान्तं भूतौघमषकाकुलम्
त्या कमळात नदीसारख्या केसर, देठ आणि दवबिंदू होते. रात्रीच्या वेळी मधमाशा त्यात भिरभिरत होत्या आणि असंख्य जीव, जसे डास असतात, तिथे भरलेले होते.
अन्तर्घुणगणाकीर्णं सुरन्ध्रैस् सुषिरैर् वृतम् । उह्यमानं पयःपूरैर् दिवसालोककान्तिमत्
त्या कमळाच्या आत अनेक सूक्ष्म तंतूंच्या गटांनी गर्दी केली होती. ते देवांनी केलेल्या छिद्रांनी झाकलेले होते आणि पाण्याच्या प्रवाहांनी वाहून नेले जात होते. दिवसा पडणाऱ्या प्रकाशासारखे ते तेजस्वी दिसत होते.
रसार्द्रं खे भ्रमद्धंसं रात्रिसङ्कोचभाजनम् । पातालपङ्कनिर्मग्ननागनाथमृणालकम्
रसाने ओलसर, आकाशात विहरणारे हंस, रात्र संकोचते तेव्हा तिचे पात्र, पाताळातील चिखलात बुडालेल्या नागराजासारखी कमळाच्या धाग्यांनी युक्त.
कदाचिद् आस्पदाम्भोधिकम्पकम्पितदिग्दलम् । अधो नागगतानन्तदैत्यदानवकण्टकम्
कधी कधी तिच्या विस्तारामुळे समुद्र हलतो, दिशा डोलतात; खाली, तिथे नागांमध्ये राहणाऱ्या अनंत राक्षसांना आणि दानवांना ती काटा ठरते.
असुरव्रणवल्लर्या सम्भोगसुकुमारया । व्याप्तभूभृन्महाबीजहृदयं बीजभूतया
तिच्या हृदयात असलेले महान बीज, असुरांच्या जखमांच्या कोमल वेलींनी वेढलेले आहे, जी संगतीत आनंद मानते आणि पर्वतराज पृथ्वीला व्यापते.
जम्बुद्वीप इति ख्यातां विपुलां तत्र कर्णिकाम् । सरित्केसरिकानालां नगरग्रामकेसराम्
तेथे, जंबुद्वीप म्हणून प्रसिद्ध असलेला विशाल प्रदेश आहे, ज्याच्या मध्यभागी करणीका आहे, नद्या केसरांसारख्या आहेत आणि नगरे व गावे केसरांसारखी आहेत.
कुलशैलोद्धुरोत्तुङ्गबीजसप्तकसुन्दरीम् । मध्यस्थोच्चमहामेरुबीजाक्रान्तनभस्तलाम्
ती भूमी उंच कुलपर्वतांच्या सात सुंदर शिखरांनी सजलेली आहे, आणि तिच्या मध्यभागी उंच मेरू पर्वताने जणू आकाश व्यापले आहे.
सरःप्रालेयकणिकावनजङ्गलयूथिकाम् । स्वलेखामण्डलान्तस्स्थजनजालाभ्रमण्डलाम्
ती जागा सरोवरे, हिमकण, वनराई आणि वन्य प्राण्यांच्या कळपांनी भरलेली आहे; तिच्या स्वतःच्या तेजाच्या वर्तुळात ढगांसारख्या लोकांच्या झुंडी वावरतात.
तां योजनशताकारैः प्रतिराकां प्रबोधिभिः । सागरैर् भ्रमरैर् व्याप्तां दिक्चतुष्टयशायिभिः
शेकडो योजनांनी मोजली गेलेली ती भूमी, चारही दिशांनी समुद्र, मधमाश्यांचे झुंड आणि चार दिशा जणू विसावल्या आहेत अशा प्रकारे वेढलेली आहे.
दिग्दलाष्टकविश्रान्तसस्वनाम्भोजषट्पदाम् । भ्रातृभिर् नवभिर् भूपैर् नवधा परिकल्पिताम्
ती भूमी आठ दिशांच्या कमळाच्या पाकळ्यांवर विसावलेली आहे, कमळ आणि मधमाश्यांच्या गुंजनाने निनादते, आणि नवभाऊ राजांनी ती नऊ भागांत विभागलेली आहे.
लक्षयोजनविस्तीर्णाम् आकीर्णां च रजोलवैः । नानाजनपदव्यूहस्थिरावश्यायशीकराम्
शंभर हजार योजनांमध्ये पसरलेली, धुळीच्या कणांनी भरलेली, वेगवेगळ्या प्रदेशांच्या मांडणीने स्थिर झालेली आणि दवाच्या थेंबांनी ओलावलेली आहे.
द्वीपात् तु द्विगुणं सालं लवणार्णवलेखया । दधत्या वलितां बाह्ये प्रकोष्ठम् इव कम्बुना
त्या द्वीपाच्या बाहेर, त्याच्या दुप्पट मोठा, मिठाच्या समुद्राचा एक वलय आहे, जो वाकलेल्या बाहूंसारखा बाहेरून त्याला वेढून आहे.
ततो ऽपि द्विगुणं देहं दधत्या वलयाकृतिम् । जगद्भुजलताव्याप्तां शाकाख्यद्वीपलेखया
त्याच्या पुढे, पुन्हा दुप्पट मोठा, कडेच्या आकाराचा एक वलय आहे, जो शाकद्वीपाच्या पाण्याने भरलेला असून, जगाच्या वेलीसारखा पसरलेला आहे.
ततो ऽपि द्विगुणाकारधारिण्या परिवेष्टिताम् । प्रत्यग्रक्षीरपूर्णाब्धिलेखया स्वादुशीतया
त्याच्या पुढेही, पुन्हा दुप्पट मोठ्या वलयाने वेढलेले आहे, ते वलय ताज्या, गार दूधाच्या समुद्राने भरलेले आहे.
ततो ऽपि द्विगुणाकारधारिण्या परिवेष्टिताम् । नानाजनालङ्कृतया कुशाख्यद्वीपलेखया
त्याच्या पुढे, त्याच्या दुप्पट आकाराची, अनेक लोकांनी सजवलेली आणि कुशद्वीप नावाच्या पट्ट्याने वेढलेली एक वलय आहे.
ततो ऽपि द्विगुणाकारं धारयन्त्या विवेष्टिताम् । दध्यब्धिलेखया नित्यं सन्तर्पितसुरौघया
त्याच्या पुढे, पुन्हा दुप्पट आकाराची, दहीच्या समुद्राच्या पट्ट्याने वेढलेली आणि नेहमी देवांच्या समूहांना तृप्त करणारी वलय आहे.
ततः क्रौञ्चाभिधद्वीपलेखयैवम्प्रमाणया । वेष्टितां खातखदया नवां नृपपुरीम् इव
त्याच्या पुढे, त्याच मापाच्या क्रौंचद्वीपाच्या पट्ट्याने आणि खाटकड्याने वेढलेली, जणू काही नवीन राजवाड्याचे शहरच आहे असे वाटते.
ततो ऽपि च घृताम्भोधिलेखयैवम्प्रमाणया । ततो ऽपि शल्मलिद्वीपलेखयामरपूर्णया
त्याच्या पुढे, तितक्याच मापाच्या तुपाच्या समुद्राच्या पट्ट्याने वेढलेली वलय आहे; आणि त्याच्या पुढे, अमरांनी भरलेल्या शाल्मलीद्वीपाच्या पट्ट्याने वेढलेली वलय आहे.
ततस् सुरामहाम्भोधिलेखया पुष्पशुभ्रया । शेषस्य देहलतया हरिमूर्तिम् इवाश्रिताम्
मग देवांच्या महासागराच्या फुलांसारख्या शुभ्र रेषेने आणि शेषाच्या देहासारख्या आकाराने, ती हरिच्या मूर्तीप्रमाणे भासत होती.
ततो गोमेदकद्वीपलेखयैवम्प्रमाणया । इक्षूदलेखयाप्य् एवं हिमवत्सानुशुद्धया
यानंतर गोमेदक द्वीपाच्या एवढ्याच मोठ्या रेषेने, आणि हिमालयाच्या उतारासारख्या स्वच्छ ऊसाच्या रेषेनेही तशीच शोभा दिसत होती.
ततो ऽपि पुष्करद्वीपलेखया द्विगुणस्थया । अन्ते स्वादूदकाम्भोधिलेखयैवम्प्रमाणया
त्यानंतर पुष्कर द्वीपाच्या दुप्पट मोठ्या रेषेने, आणि शेवटी गोड पाण्याच्या महासागरासारख्या एवढ्याच मोठ्या रेषेने ती सजली होती.
सप्तस्व् अर्णवलेखासु नैरृते ककुबन्तरे । जलेन्धनज्वलज्ज्वालवडवाग्निकणाङ्किताम्
सात महासागरांच्या रेषांमध्ये, नैऋत्य दिशेत, पाण्यात जळणाऱ्या इंधनासारख्या ज्वलंत ज्वाळांनी, म्हणजेच पाण्याखालील ज्वालामुखीच्या अग्नीच्या थेंबांनी ती चिन्हांकित होती.
ततो ऽपि कोटिदशकं तप्तकाञ्चनकान्तया । वलितां कान्तिशालिन्या भुवा गीर्वाणभोग्यया
त्यापुढे, दहा कोटी पट एवढ्या विस्ताराची, तापलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी, वळणदार आणि शोभिवंत, देवतांना आनंद देणारी अशी भूमी आहे.
अथ सप्तार्णवद्वीपहेमोर्वीणां प्रमाणतः । ततो दशगुणेनाधः पातालतलगामिना
मग सात समुद्रांनी वेढलेल्या आणि सोन्यासारख्या या भूमींच्या मापानुसार, त्याच्या दहा पट खाली, पाताळाच्या दिशेने पसरलेली भूमी आहे.
निखातवलयेनोच्चैश् श्वभ्रसम्भाररूपिणा । पातालगममार्गेण वलितां भयदात्मना
ती भूमी खोलवर रुजलेल्या वलयासारखी, उंच उठलेली, गुहेसारख्या रचनेची, पाताळाकडे जाणाऱ्या मार्गावर वळण घेत गेलेली आणि भयावह स्वरूपाची आहे.
एतस्मात् खलु सर्वस्मात् ततो दशगुणोच्चया । आव्योम सचतुर्दिक्कं श्वभ्रसम्भारभीमया
या सर्वांपेक्षा दहा पट उंच, चारही दिशांनी व्यापलेले आणि गुहेच्या समूहांनी भयंकर झालेले आकाश आहे.
अर्धे म्लानतमोरूपलग्ननीलोत्पलस्रजा । नानामाणिक्यशिखरकल्हारकुमुदाब्जया
अर्धवटलेली काळोख्या छायेत गुंतलेली निळ्या कमळांची माळ, त्यात विविध रत्नांच्या टोकांसह, शिरींवर कुमुद, कमळ आणि पाण्यातील फुलांनी सजलेली.
लोकालोकाचलोत्तालविपुलाट्टालमालया । वलितां त्रिजगल्लक्ष्मीधम्मिल्लवलनाम् इव
लोकालोक पर्वतांच्या विशाल रांगेने वेढलेली, जिच्या उंच शिखरांनी त्रैलोक्यलक्ष्मीच्या वळलेल्या वेणीसारखा आकार घेतला आहे.
एतस्माद् अथ सर्वस्मात् ततो दशगुणात्मना । अज्ञातभूतसञ्चारनाम्नारण्येन पालिताम्
या सर्वांपेक्षा आणि त्याहून दहा पट मोठ्या स्वरूपात, 'अज्ञात जीवांची भटकंती' असे नाव असलेले एक अरण्य आहे, जे सर्वांचे रक्षण करते.
एतस्माद् अथ सर्वस्मात् ततो दशगुणात्मना । नभसेव चतुर्दिक्कं व्याप्तां निर्मलवारिणा
या सर्वांपेक्षा आणि त्याहून दहा पट मोठ्या स्वरूपात, ते स्वच्छ पाण्याने आकाशभर पसरल्यासारखे चारही दिशांना व्यापलेले आहे.