इत्य् उक्त्वा सा ययौ देवी दिव्यम् आत्मीयम् आस्पदम् । लीला तु लीलयैवासीन् निर्विकल्पसमाधिभाक्
असे सांगून ती देवी आपल्या दिव्य स्थानाकडे निघून गेली, आणि लिला मात्र सहज, विचाररहित समाधीत स्थिर राहिली.
तत् तत्याज निमेषेण सान्तःकरणपञ्जरम् । स्वदेहं खम् इवोड्डीना निजनीडं विहङ्गमी
क्षणातच तिने आपले शरीर आणि अंतःकरणाचा पिंजरा सोडून दिला, जणू एखादा पक्षी आपल्या घरट्याला मागे सोडून आकाशात उडून जातो.
ददर्श च स्वभर्तारं तस्मिन्न् एवालयाम्बरे । संस्थितं पृथिवीपालम् आस्थाने बहुराजके
ती त्या राजवाड्याच्या सभागृहात गेली आणि तिथेच तिने आपल्या पतीला, पृथ्वीचे रक्षण करणाऱ्या राजाला, अनेक राजांच्या मध्ये उभा असलेला पाहिला.
सिंहासनसमारूढं जय जीवेति संस्तुतम् । प्रस्तुतं मण्डलानेककार्यम् आहर्तुम् आदृतम्
तो सिंहासनावर बसलेला होता, 'जय हो! दीर्घायुष्य लाभो!' अशा घोषणांनी गौरवला जात होता आणि अनेक मंडळांच्या कामांमध्ये लक्षपूर्वक गुंतलेला होता.
पताकामञ्जरीकीर्णराजधानीगृहस्थितम् । पूर्वद्वारस्थितासङ्ख्यमुनिविप्रर्षिमण्डलम्
तो राजवाड्याच्या त्या घरात होता, जिथे पताकांचे गुच्छ लावलेले होते, आणि पूर्वेकडील दरवाजाजवळ असंख्य ऋषी, ब्राह्मण आणि साधूंचे समूह उभे होते.
दक्षिणद्वारगासङ्ख्यललनालोकमण्डलम् । पश्चिमद्वारगासङ्ख्यराजराजेशमण्डलम्
दक्षिणेकडील दरवाजाजवळ असंख्य स्त्रियांचा समूह होता आणि पश्चिमेकडील दरवाजाजवळ असंख्य राजे आणि मोठे राजाधिराज उभे होते.
उत्तरद्वारगासङ्ख्यरथहस्त्यश्वसङ्कुलम् । एकभृत्यविनिर्णीतदक्षिणापथविग्रहम्
उत्तर दरवाजाजवळ रथ, हत्ती आणि घोड्यांची मोठी गर्दी होती; आणि दक्षिणेकडील मार्ग एक विश्वासू मंत्री सांभाळत होता.
कर्णाटनाथरचितपूर्वदेशक्रियाक्रमम् । सुराष्ट्राधिपनिर्णीतसर्वम्लेच्छोत्तरापथम्
पूर्वेकडील सर्व कामकाज कर्णाट देशाच्या राजाने पाहिले होते, आणि उत्तर दिशेतील परकीयांची सगळी सीमा सौराष्ट्राच्या राजाच्या ताब्यात होती.
मालवेशसमाक्रान्तसर्वपाश्चात्यतङ्गणम् । दक्षिणाब्धितटायातलङ्कादूतविनोदितम्
पश्चिमेकडील सगळ्या प्रांतांवर मालव देशाच्या राजाचा अधिकार होता, आणि दक्षिण समुद्रकिनारी लंका देशातून आलेले दूत आनंद आणत होते.
पूर्वाब्धितटमाहेन्द्रसिद्धोक्तगगनापगम् । उत्तराब्धितटायातदूतवर्णितगुह्यकम्
पूर्वेकडील समुद्रकिनारा महेन्द्र ऋषींनी आकाशाला भिडलेला म्हणून सांगितला, आणि उत्तर समुद्रकिनाऱ्याचे रहस्य दूतांनी सविस्तर वर्णन केले.
पश्चिमाब्धितटीलोकवर्णितास्तमयक्रमम् । असङ्ख्यबद्धभूपालकराकीर्णाखिलाजिरम्
पश्चिम समुद्राच्या काठावर, जिथे सूर्य मावळतो असे सांगितले जाते, तिथे एक जुना राजवाडा होता. त्या राजवाड्यात असंख्य राजे आणि त्यांचे सेवक मोठ्या संख्येने गोळा झाले होते.
यज्ञवाटपठद्विप्रजिततूर्योग्रनिस्स्वनम् । वन्दिकोलाहलोल्लासप्रतिश्रुद्घनकन्दरम्
यज्ञाच्या वाटांवरून वाद्यांचे गडगडणारे आणि विजयाचे आवाज घुमत होते, आणि गायक, वंदक यांच्या आनंदी गजराचा प्रतिध्वनी गुंफा-गुंफांमध्ये घुमत होता.
गेयवाद्योद्यतध्वानप्रध्वनद्गगनान्तरम् । हयहस्तिरथावारिरजोमेघघनाम्बरम्
गायन आणि वाद्यांचे सूर आकाशात भरून राहिले होते. घोडे, हत्ती आणि रथ यांच्या धुळीचे ढग जाड काळ्या मेघांसारखे पसरले होते.
पुष्पकर्पूरधूमोत्थगन्धामोदितपर्वतम् । सर्वमण्डलसम्भाररचितानेकशासनम्
फुलं, कापूर आणि धूप यांच्या सुवासाने पर्वत सुगंधित झाले होते. संपूर्ण राज्यात सुव्यवस्थेसाठी वेगवेगळ्या आज्ञा आणि नियम लावले गेले होते.
यशःकर्पूरजलधिसुशुक्लाम्बरपर्षदम् । रोदसीस्तम्भभूतैकस्वप्रभावजितार्ककम्
त्या सभेला कर्पूर आणि समुद्राच्या फेसासारख्या शुभ्र वस्त्रांनी सजलेले सेवक होते, आणि तिच्या तेजाने पृथ्वी आणि आकाश यांना जोडणाऱ्या खांबासारखे भासवले, इतके की तिच्या प्रकाशाने सूर्यालाही मागे टाकले.
आरम्भमन्थरोदारकार्यसंव्यग्रभूमिपम् । नानानगरनिर्माणसोद्योगस्थपतीश्वरम्
तो राजा मोठ्या कामांत पूर्णपणे गुंतलेला होता, आणि त्याच्या सभोवती अनेक शहरांची उभारणी करण्यासाठी तत्पर असलेले कुशल स्थापत्यकार होते.
पपाताथ महारम्भां सा तां नरपतेस् सभाम् । व्योमात्मिका व्योममयीं मिहिकेवाम्बराटवीम्
मग ती अद्भुत आणि भव्य सभा, जणू आकाशातूनच निर्माण झालेली, आकाशातील धुक्याच्या जंगलासारखी खाली उतरली.
भ्रमन्तीं तत्र ताम् अग्रे ददृशुस् ते न केचन । अन्यसङ्कल्परचितां पुरुषाः कामिनीम् इव
ती सभा तिथे फिरत असताना, तिथल्या कुणालाही ती दिसली नाही, कारण ती दुसऱ्याच्या कल्पनेतून निर्माण झालेली होती, जशी स्वप्नात दिसणारी एखादी स्त्री.
तथा ते तां न ददृशुस् सञ्चरन्तीं पुरोगताम् । अन्यसङ्कल्परचितां मध्ये स्वनगरीं यथा
त्याप्रमाणे, ती पुढे चाललेली असतानाही, इतरांच्या कल्पनेतून निर्माण झाल्यामुळे, तिला कुणीच पाहू शकले नाही, जशी आपण आपल्या स्वतःच्या शहरात असताना ते दिसत नाही.
प्राक्तनान् एव तान् सर्वान् सा ददर्श पुरोगतान् । भूभृतैव समं प्राप्तान् नगरान् नगरान्तरम्
पण तिने मात्र, जसे एखादा राजा दुसऱ्या शहरात पोहोचल्यावर आपल्या सोबत आलेल्यांना पाहतो, तसेच पुढे गेलेल्या सर्वांना पाहिले.
तद्वेशांस् तन्मयाचारांस् तथा तान् एव बालकान् । ता एव बालवनितास् तांस् तान् एव च मन्त्रिणः
तिने तेच कपडे घातलेली, तशीच वागणूक असलेली तीच मुले, त्या मुली, त्या तरुण स्त्रिया आणि तेच मंत्री पुन्हा पाहिले.
तान् एव भुवि भूपालांस् तांस् तान् एव च पण्डितान् । तान् एव नर्मसचिवान् भृत्यांस् तान् एव तादृशान्
तिला तेच राजे, तेच विद्वान, तेच जवळचे स्नेही, तेच सेवक आणि तसेच इतर लोकही पुन्हा दिसले.
अथान्यान् अन्यपूर्वांश् च पण्डितान् सुहृदस् तथा । व्यवहारांस् तथा चान्यान् पौरान् अन्यांस् तथैव च
तिने तिथे इतर नवे विद्वान, मित्र, विविध अधिकारी आणि इतर नगरातील लोकही पाहिले.
मध्याह्नकालं दिवसं घनघर्माकुला दिशः । अन्तरिक्षं सचन्द्रार्कं साम्भोदपवनध्वनि
तिने मध्यान्हाचा वेळ, दिवस, प्रखर उन्हाने तापलेल्या दिशा, आकाशात चंद्र-सूर्य, ढग, पाणी आणि वाऱ्याचा आवाज पाहिला.
महीं ह्रदनदीशैलपुरपत्तनमण्डिताम् । नानानगरविन्यासजङ्गलग्रामसङ्कुलाम्
तिने तलाव, नद्या, डोंगर, शहरं आणि नगरांनी सजलेली, वेगवेगळ्या शहरांनी, जंगलांनी आणि गावांनी गजबजलेली पृथ्वी पाहिली.
द्विर् अष्टवर्षं भूपालं प्राक्तन्या जरसोज्झितम् । प्राक्तनीं जनतां सर्वां समस्तान् ग्रामवासिनः
तिने सोळा वर्षांचा, पूर्वीच्या म्हातारपणातून मुक्त झालेला राजा, जुने लोक आणि सगळे गावकरी पूर्वीप्रमाणेच पाहिले.
सा तान् आलोक्य ललना चिन्तापरवशाभवत् । ते ऽस्मिन् नगरवास्तव्याः कष्टं सर्वे मृता इति
ती स्त्री त्यांना पाहून फारच घाबरली आणि मनात म्हणाली, 'या शहरातले सगळे लोक खूप हाल सोसून मेल्यासारखे दिसतात.'
पुनःप्रज्ञप्तिबोधेन प्राक्तनान्तःपुरान्तरम् । आजगाम ददर्शात्र सार्धरात्रं तथैव तत्
नंतर तिला जाणीव परत आली आणि ती आपल्या जुन्या महालात गेली. तिथे, मध्यरात्री, सगळे अगदी पूर्वीसारखेच दिसले.
शवरूपं स्वभर्तारं पुष्पसम्भारगोपितम् । निद्राकुलं परिजनसन्निवेशं तथैव तम्
तिने पाहिलं की तिचा नवरा प्रेतासारखा पडला आहे, फुलांनी झाकलेला आहे आणि सगळे नोकर-चाकर तिथेच झोपलेले आहेत.
अथ सोत्थापयाम् आस निद्राक्रान्तं सखीजनम् । आह चातीव मे दुःखम् आस्थानं दीयताम् इति
मग तिने झोपेत असलेल्या आपल्या सख्या जागं केल्या आणि म्हणाली, 'माझं मन खूप अस्वस्थ आहे; मला राजदरबारात घेऊन चला.'