प्राप सा तमसान्धत्वं तस्मिन् मरणम् आगते । दीपज्वालालवे क्षीणे सद्मश्रीर् इव भूषिता
मृत्यू आल्यावर तिच्यावर काळोख आणि अंधार दाटला, जणू सजवलेल्या घरातील दिव्याची ज्योत विझली की तिथली शोभा हरवते.
कार्श्यम् आप क्षणेनासौ बाला विरसतां गता । यथा स्रोतस्विनी स्रोतःक्षये क्षामविधूसरा
क्षणातच ती मुलगी खूपच सुकली, तिच्या अंगावरचा तेज हरवला, जशी एखादी नदी वाहणे थांबले की ती कोरडी आणि धुळीने भरलेली दिसते.
क्षिप्रम् आक्रन्दिनी क्षिप्रं मौनासक्ता वियोगिनी । बभूव चक्रवाकीव मानिनी मरणोन्मुखी
ती पटकन जोरजोराने रडू लागली, मग लगेचच गप्प बसली, विरहाने तुटलेली आणि अभिमानी झाली, जणू मृत्यूच्या उंबरठ्यावर उभी असलेली चक्रवाक पक्षीण.
अथ ताम् अतिमात्रविह्वलां सकृद् आकाशभवा सरस्वती । शफरीं ह्रदशोषविह्वलां प्रथमा वृष्टिर् इवान्वकम्पत
मग ती अत्यंत दुःखाने व्याकुळ झाल्यावर, आकाशातून जन्मलेली सरस्वतीला तिची दया आली, जशी पहिली पाऊसधारा सुकणाऱ्या तलावात तडफडणाऱ्या माशावर दया करते.
शवीभूतम् इमं वत्से भर्तारं पुष्पकम्बलैः । आच्छाद्य स्थापयेह त्वं पुनर् एनम् अवाप्स्यसि
बाळा, या आता प्रेत झालेल्या पतीला फुलांच्या चादरींनी झाका आणि इथे ठेव. पुन्हा तुला तो मिळेल.
पुष्पाणि म्लानिम् एष्यन्ति नो न चैष विनङ्क्ष्यति । भूयश् च तव भर्तायम् अचिरेण भविष्यति
फुलं कोमेजतील, पण तुझा पती नाहीसा होणार नाही; लवकरच तो पुन्हा तुझा होईल.
एतदीयश् च जीवो ऽसाव् आकाशविशदस् तव । न निर्गमिष्यति क्षिप्रम् अप्य् अन्तःपुरमण्डपात्
त्याचा हा जीव, आकाशासारखा निर्मळ, लगेच त्या अंतःपुराच्या मंडपातून बाहेर जाणार नाही.
षट्पदश्रेणिनयना समाकर्ण्येति बन्धुभिः । सा समाश्वासितागत्य पयोभिर् इव पद्मिनी
तिच्या पावलांचा गूंज जणू मधमाशांच्या रांगेसारखा ऐकून नातेवाईकांनी तिला धीर दिला, जसं पाण्याने कमळ पुन्हा ताजं होतं.
पतिं संस्थाप्य तत्रैव पुष्पपूरप्रगोपितम् । किञ्चिद् आश्वासितातिष्ठत् कृपणेव निधानिनी
तिने पतीला तिथेच फुलांनी झाकून ठेवले आणि थोडा वेळ, जणू आपली ठेव गमावलेली गरीब बाई जशी उभी राहते, तशीच हलकीशी सावरून तिथेच उभी राहिली.
तस्मिन्न् एव दिने सैका तस्मिञ् शुद्धान्तमण्डपे । अर्धरात्रं परिजने सर्वस्मिन् निद्रया हृते
त्याच दिवशी, त्या शुद्ध अंतःपुराच्या मंडपात, अर्ध्या रात्री जेव्हा सगळे सेवक झोपेत गेले होते,
ज्ञप्तिं भगवतीं देवीं शुद्धज्ञानमहाधिया । दुःखाद् आह्वाययाम् आस सोवच समुपेत्य ताम्
ती दुःखाने, शुद्ध ज्ञानाची देवी असलेल्या भगवती ज्ञप्तीला हाक मारली आणि ती समोर येताच तिच्याशी बोलली.
किं स्मृतास्मि त्वया वत्से धत्से किम् इति शोकिताम् । संसारे भ्रान्तयो भान्ति मृगतृष्णाम्बुवन् मुधा
मुली, तुला माझी आठवण आली का? का तू इतकी दुःखी आहेस? या जगात भ्रम म्हणजे वाळवंटातल्या पाण्याच्या मृगजळासारखेच, ते व्यर्थच भासतात.
क्व ममाम्ब स्थितो भर्ता किं करोत्य् अथ कीदृशः । समीपं नय मां तस्य नैका शक्नोमि जीवितुम्
आई, माझे पती कुठे आहेत? ते काय करत आहेत आणि कसे आहेत? मला त्यांच्या जवळ ने, एकटीने मला जगता येत नाही.
चित्ताकाशं चिदाकाशम् आकाशं च तृतीयकम् । तेभ्यश् शून्यतमं विद्धि चिदाकाशं वरानने
मनाचा आकाश, चैतन्याचं आकाश आणि बाह्य आकाश — ही तिन्ही वेगवेगळी आहेत. त्यात चैतन्याचं आकाश सर्वात सूक्ष्म आहे, हे लक्षात ठेव सुंदरिनी.
शून्यम् एवेदम् अखिलं जगत् तत्र व्यवस्थितम् । अहं त्वम् इति दृश्यात्म नानानानैव निर्वपुः
हे सगळं जग खरंतर रिकामंच आहे. या रिकाम्या जागेत 'मी' आणि 'तू' अशा भेदांची कल्पना निर्माण होते, पण हे सगळं फक्त दिसणारं रूप आहे — खरी काही वस्तुस्थिती नाही.
अभित्तिमयम् एवेदं कल्पनारूपितं जगत् । ज्ञप्तिभामात्रकं देशतुलापूरणवर्जितम्
हे जग प्रत्यक्षात आहे असं नाही, ते फक्त कल्पनेतून उभं राहतं. हे फक्त जाणिवेचं एक प्रकट रूप आहे, यात कोणतीही खरी जागा किंवा वस्तु नाही.
तच् चिदाकाशकोशात्मा चिदाकाशैक्यभावनात् । अविद्यमानम् अप्य् आशु दृश्यते ऽथानुभूयते
ज्याचं मूळ स्वरूप म्हणजेच चैतन्याचं आकाश, त्याचं खरंतर अस्तित्व नाही, पण चैतन्याच्या एकतेचा विचार केला की ते लगेच दिसायला लागतं आणि अनुभवायलाही येतं.
देशाद् देशान्तरप्राप्तौ संविदो मध्यम् एव यत् । निमेषेण चिदाकाशं तद् विद्धि वरवर्णिनि
एखाद्या जागेतून दुसऱ्या जागेत जाताना, त्या क्षणभरात जी जाणीव मधेच स्थिर राहते, तीच चैतन्याचं आकाश आहे असं समज, हे सुंदर वर्णे.
तस्मिन् निरस्तनिश्शेषसङ्कल्पस्थितिम् एषि चेत् । सर्वात्मकपदं तत् तद् दृष्ट्वा प्राप्नोष्य् असंशयम्
जेव्हा तुझ्या मनातील सर्व संकल्प पूर्णपणे नाहीसे होतील, तेव्हा तू नक्कीच सर्वांचा आधार असलेली ती परम अवस्था अनुभवशील.
अत्यन्ताभावसंवित्त्या जगतस् त्व् एतद् आप्यते । नान्यथा मद्वरेणाशु त्वं तु प्राप्स्यसि सुन्दरि
ही अवस्था फक्त पूर्ण शून्यतेच्या जाणीवेनेच मिळते; दुसऱ्या कोणत्याही मार्गाने नाही. माझ्या कृपेने, सुंदरिये, तू लवकरच ती अवस्था गाठशील.
इत्य् उक्त्वा सा ययौ देवी दिव्यम् आत्मीयम् आस्पदम् । लीला तु लीलयैवासीन् निर्विकल्पसमाधिभाक्
असे सांगून ती देवी आपल्या दिव्य स्थानाकडे निघून गेली, आणि लिला मात्र सहज, विचाररहित समाधीत स्थिर राहिली.
तत् तत्याज निमेषेण सान्तःकरणपञ्जरम् । स्वदेहं खम् इवोड्डीना निजनीडं विहङ्गमी
क्षणातच तिने आपले शरीर आणि अंतःकरणाचा पिंजरा सोडून दिला, जणू एखादा पक्षी आपल्या घरट्याला मागे सोडून आकाशात उडून जातो.
ददर्श च स्वभर्तारं तस्मिन्न् एवालयाम्बरे । संस्थितं पृथिवीपालम् आस्थाने बहुराजके
ती त्या राजवाड्याच्या सभागृहात गेली आणि तिथेच तिने आपल्या पतीला, पृथ्वीचे रक्षण करणाऱ्या राजाला, अनेक राजांच्या मध्ये उभा असलेला पाहिला.
सिंहासनसमारूढं जय जीवेति संस्तुतम् । प्रस्तुतं मण्डलानेककार्यम् आहर्तुम् आदृतम्
तो सिंहासनावर बसलेला होता, 'जय हो! दीर्घायुष्य लाभो!' अशा घोषणांनी गौरवला जात होता आणि अनेक मंडळांच्या कामांमध्ये लक्षपूर्वक गुंतलेला होता.
पताकामञ्जरीकीर्णराजधानीगृहस्थितम् । पूर्वद्वारस्थितासङ्ख्यमुनिविप्रर्षिमण्डलम्
तो राजवाड्याच्या त्या घरात होता, जिथे पताकांचे गुच्छ लावलेले होते, आणि पूर्वेकडील दरवाजाजवळ असंख्य ऋषी, ब्राह्मण आणि साधूंचे समूह उभे होते.
दक्षिणद्वारगासङ्ख्यललनालोकमण्डलम् । पश्चिमद्वारगासङ्ख्यराजराजेशमण्डलम्
दक्षिणेकडील दरवाजाजवळ असंख्य स्त्रियांचा समूह होता आणि पश्चिमेकडील दरवाजाजवळ असंख्य राजे आणि मोठे राजाधिराज उभे होते.
उत्तरद्वारगासङ्ख्यरथहस्त्यश्वसङ्कुलम् । एकभृत्यविनिर्णीतदक्षिणापथविग्रहम्
उत्तर दरवाजाजवळ रथ, हत्ती आणि घोड्यांची मोठी गर्दी होती; आणि दक्षिणेकडील मार्ग एक विश्वासू मंत्री सांभाळत होता.
कर्णाटनाथरचितपूर्वदेशक्रियाक्रमम् । सुराष्ट्राधिपनिर्णीतसर्वम्लेच्छोत्तरापथम्
पूर्वेकडील सर्व कामकाज कर्णाट देशाच्या राजाने पाहिले होते, आणि उत्तर दिशेतील परकीयांची सगळी सीमा सौराष्ट्राच्या राजाच्या ताब्यात होती.
मालवेशसमाक्रान्तसर्वपाश्चात्यतङ्गणम् । दक्षिणाब्धितटायातलङ्कादूतविनोदितम्
पश्चिमेकडील सगळ्या प्रांतांवर मालव देशाच्या राजाचा अधिकार होता, आणि दक्षिण समुद्रकिनारी लंका देशातून आलेले दूत आनंद आणत होते.
पूर्वाब्धितटमाहेन्द्रसिद्धोक्तगगनापगम् । उत्तराब्धितटायातदूतवर्णितगुह्यकम्
पूर्वेकडील समुद्रकिनारा महेन्द्र ऋषींनी आकाशाला भिडलेला म्हणून सांगितला, आणि उत्तर समुद्रकिनाऱ्याचे रहस्य दूतांनी सविस्तर वर्णन केले.